અગ્નિવીરો માટે ૨ વર્ષનો વધારાનો સમયગાળો અને નવી શ્રેણીઓનો પ્રસ્તાવ

કેન્દ્ર સરકાર અગ્નિવીરોની સેવાના સમયગાળામાં બે વર્ષનો વધારો કરવાના પ્રસ્તાવ પર સક્રિયપણે વિચાર કરી રહી છે. News18 ના અહેવાલ મુજબ, આ પગલાથી અગ્નિવીરોનો કરારનો સમયગાળો ચાર વર્ષથી વધીને છ વર્ષ થઈ શકે છે. આ નવા પ્રસ્તાવને 'સેકન્ડ ટૂર ઓફ ડ્યુટી' તરીકે ઓળખવામાં આવશે.

જો આ પ્રસ્તાવને મંજૂરી મળે છે, તો સૈન્ય કર્મચારીઓ માટે ત્રણ અલગ-અલગ શ્રેણીઓ હશે. આ શ્રેણીઓમાં જેઓ તેમનો ૪ વર્ષનો કાર્યકાળ પૂર્ણ કરી રહ્યા છે, જેમને ૨ વર્ષનો વધારાનો સમયગાળો આપવામાં આવશે અને જે ૨૫% અગ્નિવીરોને કાયમી કેડરમાં લેવામાં આવશે તેઓનો સમાવેશ થશે. જો આ પ્રસ્તાવ મંજૂર કરવામાં આવે છે, તો છ વર્ષના સેવાકાળ પછી જેઓ ઈચ્છુક અને પાત્ર હશે તેઓને કાયમી કરવામાં આવી શકશે.

સૈન્ય ભરતી મોડેલમાં આ ફેરફારો અંગેની સત્તાવાર જાહેરાત ૨૧ નવેમ્બર, ૨૦૨૬ પહેલા થવાની શક્યતા છે. આ પ્રસ્તાવનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય એ ૭૫% અગ્નિવીરોમાંથી અમુક હિસ્સાને સશસ્ત્ર દળોમાં રોકી રાખવાનો છે જેઓ હાલમાં સેવા છોડવાના આયોજનમાં છે. ઉદાહરણ તરીકે, અહેવાલો સૂચવે છે કે નૌકાદળમાં ટેકનિકલ કેટેગરીના અગ્નિવીરોને તેમની ઓપરેશનલ જરૂરિયાતોના આધારે પ્રાથમિકતા આપી શકાય છે.

હાલની અગ્નિપથ યોજના હેઠળ, ભારતીય સેના, નૌકાદળ અને વાયુસેનામાં અગ્નિવીરો તરીકે ચોક્કસ ચાર વર્ષના કરાર પર ભરતી કરવામાં આવે છે. વર્તમાન યોજના હેઠળ, દરેક બેચમાંથી ૨૫% સુધીના અગ્નિવીરોને તેમના પ્રદર્શન અને મેરિટના આધારે કાયમી સૈન્ય કેડરમાં લેવામાં આવે છે, જ્યારે બાકીના ૭૫% નાગરિક જીવનમાં પરત ફરે છે. અગ્નિપથ યોજના હેઠળ ભરતી થતા ઉમેદવારોની ઉંમર ૧૭.૫ થી ૨૧ વર્ષની વચ્ચે હોવી જોઈએ અને ચોક્કસ સૈન્ય ટ્રેડના આધારે તેઓ ધોરણ ૧૦ અથવા ધોરણ ૧૨ પાસ હોવા જોઈએ.

નાણાકીય પાસાઓની વાત કરીએ તો, અગ્નિવીરોને પ્રથમ વર્ષમાં ₹૩૦,૦૦૦ થી શરૂ કરીને ચોથા વર્ષ સુધીમાં ₹૪૦,૦૦૦ સુધીનો માસિક પેકેજ મળે છે. તેમની સેવા દરમિયાન, તેમના પગારમાંથી ૩૦% રકમ કાપવામાં આવે છે અને સરકાર તેના જેટલી જ રકમ સમાન રીતે સમર્પિત ભંડોળમાં ઉમેરે છે. ચાર વર્ષના કાર્યકાળના અંતે, સેવા છોડતા ૭૫% અગ્નિવીરોને અંદાજે ₹૧૧.૭૧ લાખનું કરમુક્ત 'સેવા નિધિ' પેકેજ અને નાગરિક રોજગારમાં મદદ માટે 'અગ્નિવીર સ્કિલ સર્ટિફિકેટ' આપવામાં આવે છે.

સેવા દરમિયાન તેમને ₹૪૮ લાખનું બિન-ફાળવણીપાત્ર જીવન વીમા કવચ પણ આપવામાં આવે છે, જોકે તેઓ સેવા છોડતી વખતે પરંપરાગત સૈન્ય પેન્શન અથવા ગ્રેચ્યુઈટીના લાભો માટે પાત્ર નથી. ૨૦૨૨ માં અગ્નિપથ યોજના હેઠળ ભરતી થયેલા અગ્નિવીરોનો પ્રથમ બેચ હવે તેમના ચાર વર્ષના કરારના અંત તરફ પહોંચી રહ્યો છે. ભારતીય નૌકાદળનો પ્રથમ બેચ ૨૧ નવેમ્બરના રોજ સેવા પૂર્ણ કરી રહ્યો છે, ત્યારબાદ ભારતીય વાયુસેના ૨૧ ડિસેમ્બરના રોજ અને ભારતીય સેના ૩૧ ડિસેમ્બરના રોજ તેમની સેવા પૂર્ણ કરશે.

ભારતીય વાયુસેનાએ અંદાજે ૨૪,૪૦૦ અગ્નિવીરોની પ્રારંભિક ભરતીમાંથી ૭૧૨ કર્મચારીઓને તેના કાયમી કેડરમાં સામેલ કર્યા છે.

અગ્નિપથ યોજના એ ભારત સરકાર દ્વારા ભારતીય સેના, નૌકાદળ અને વાયુસેના માટે રજૂ કરવામાં આવેલ ટૂંકા ગાળાનું સૈન્ય ભરતી મોડેલ હતું. આ યોજના હેઠળ વ્યક્તિઓની ચોક્કસ ચાર વર્ષના કરાર પર અગ્નિવીરો તરીકે ભરતી કરવામાં આવતી હતી.