કૃષિ ભવનની અંદર આવેલી મસ્જિદ નહીં રાખી શકાય: કેન્દ્ર સરકારની દિલ્હી હાઈકોર્ટમાં દલીલ

કેપિટલ ક્રાંતિના અહેવાલ મુજબ, કેન્દ્ર સરકારે દિલ્હી હાઈકોર્ટ સમક્ષ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે કૃષિ ભવન સંકુલની અંદર બનેલી ૧૦૦ વર્ષ જૂની મસ્જિદને ત્યાં રાખી શકાશે નહીં. સરકારના મતે, કોઈપણ સરકારી કાર્યાલય પરિસરમાં કાયમી ધોરણે ધાર્મિક માળખું ઊભું કરવું કે તેને જાળવી રાખવું બિલકુલ સ્વીકાર્ય નથી. આ બાબત સરકારી સંપત્તિના ધર્મનિરપેક્ષ સ્વરૂપ સાથે સુસંગત નથી.

અમર ઉજાલાના અહેવાલ મુજબ, આ મામલે આવાસ અને શહેરી બાબતોના મંત્રાલય હેઠળ આવતા લેન્ડ એન્ડ ડેવલપમેન્ટ ઓફિસ (એલએન્ડડીઓ) દ્વારા એક સોગંદનામું રજૂ કરવામાં આવ્યું છે. આ સોગંદનામું મસ્જિદના સંરક્ષકો દ્વારા દાખલ કરવામાં આવેલી તે અરજીના જવાબમાં આપવામાં આવ્યું છે, જેમાં તેના તોડી પાડવા સામે રોક લગાવવાની માંગ કરવામાં આવી હતી.

સરકારે પોતાની દલીલમાં જણાવ્યું છે કે કૃષિ ભવન અને સેન્ટ્રલ સેક્રેટરીએટ પરિસર એ સંપૂર્ણપણે ધર્મનિરપેક્ષ સાર્વજનિક પરિસર છે. આ જગ્યાઓ ખાસ કરીને સરકારી, વહીવટી અને જાહેર સેવાના કાર્યો માટે જ સમર્પિત છે. કેન્દ્રએ એમ પણ જણાવ્યું છે કે ડૉ. રાજેન્દ્ર પ્રસાદ રોડ પર આવેલી આ મસ્જિદ સરકારી જમીન પર જ સ્થાપિત છે. નવેમ્બર ૧૯૪૦માં થયેલા એક કરાર હેઠળ માત્ર મસ્જિદ તરીકે ઉપયોગ કરવાની મંજૂરી આપવામાં આવી હતી, જેનો અર્થ એ નથી કે તે જમીન પર કોઈ પ્રકારનો કાયદાકીય અધિકાર કે હિત પ્રાપ્ત થઈ ગયું છે.

આ મસ્જિદને હટાવવી કેમ અનિવાર્ય છે તેની સ્પષ્ટતા કરતા સરકારે જણાવ્યું છે કે સેન્ટ્રલ વિસ્ટા પુનર્વિકાસ માસ્ટર પ્લાન અંતર્ગત કોમન સેન્ટ્રલ સેક્રેટરીએટ (સીસીએસ) બિલ્ડિંગ ૪ અને ૫ નો પુર્નવિકાસ સામેલ છે. આ પ્રોજેક્ટ દેશના શાસન માટે ખૂબ જ જરૂરી એવા માળખાકીય બુનિયાદી ઢાંચાને આધુનિક બનાવવા માટે અત્યંત મહત્ત્વપૂર્ણ છે. કદીમી મસ્જિદ બરાબર પ્રોજેક્ટના સ્થળ પર જ આવેલી છે, જેથી આ યોજનાના યોગ્ય અમલીકરણ માટે તેને હટાવવી જરૂરી બની જાય છે.

અરજદારોની માંગ અને ન્યાયિક કાર્યવાહી વિશે વાત કરીએ તો, કેન્દ્રએ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે બંધારણના અનુચ્છેદ ૨૫ હેઠળ આમાં કોઈ પણ મૌલિક અધિકારનું ઉલ્લંઘન થતું નથી. સરકારે કોર્ટને એ પણ માહિતી આપી કે કૃષિ ભવનથી માત્ર બે કિલોમીટરના અંતરમાં જ 'શાહી મસ્જિદ ઝબતા ગંજ' પૂરતી કાર્યરત છે. કદીમી મસ્જિદ ૧૦૦ વર્ષથી વધુ જૂની જરૂર છે, જેને સેન્ટ્રલ વિસ્ટા પુનર્વિકાસ પ્રોજેક્ટ અંતર્ગત તોડી પાડવાની છે.

અગાઉ અરજદારોના વકીલે જણાવ્યું હતું કે તેઓ પુનર્વિકાસ યોજનામાં કોઈ અડચણ ઊભી કરવા કે તેને અટકાવવા માંગતા નથી. તેઓ માત્ર એટલું ઇચ્છે છે કે નવા માળખામાં પ્રાર્થના માટે કોઈ સુવિધા ઉપલબ્ધ કરાવવામાં આવે, કારણ કે કદીમી મસ્જિદ દાયકાઓથી સરકારી કર્મચારીઓ માટે પ્રાર્થના સ્થળ તરીકે ઉપયોગમાં લેવાતી રહી છે.

ન્યાયમૂર્તિ અનીશ દયાલ ના આદેશ પછી કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા આ સોગંદનામું દાખલ કરવામાં આવ્યું છે. આ સમગ્ર મામલે હવે આગામી ૨૩ નવેમ્બરના રોજ સુનાવણી હાથ ધરવામાં આવશે. ધ ટાઈમ્સ ઓફ ઈન્ડિયા અને અમર ઉજાલાના અહેવાલો મુજબ, સરકાર પોતાના વલણ પર અડગ છે કે સરકારી સંપત્તિ પર બનેલા આ ધાર્મિક ઢાંચાને હટાવવું જ પડશે જેથી કેન્દ્ર સરકારની યોજનાઓ અને પ્રોજેક્ટ્સ સમયસર પૂરા થઈ શકે.