ટાટા ટ્રસ્ટમાંથી વરિષ્ઠ વકીલ ડેરિયસ ખંભાતાની વિદાય, બોર્ડ વિવાદ પર આકરા પ્રહાર

મુંબઈ સ્થિત ટાટા ટ્રસ્ટમાં ચાલી રહેલા આંતરિક વિવાદો વચ્ચે એક મહત્વપૂર્ણ ઘટનાક્રમમાં, સુપ્રીમ કોર્ટના વરિષ્ઠ વકીલ ડેરિયસ ખંભાતાએ ટાટા ટ્રસ્ટના ટ્રસ્ટી તરીકે ફરીથી નિમણૂક ન મેળવવાનો નિર્ણય લીધો છે. મિન્ટના અહેવાલ મુજબ, સર દોરાબજી ટાટા ટ્રસ્ટ (SDTT) અને સર રતન ટાટા ટ્રસ્ટ (SRTT) ના ટ્રસ્ટી તરીકેનો તેમનો કાર્યકાળ આ અઠવાડિયે પૂર્ણ થઈ રહ્યો છે. ખંભાતાએ નોએલ ટાટા અને ટાટા ટ્રસ્ટના મુખ્ય કાર્યકારી અધિકારી (CEO) સિદ્ધાર્થ શર્માને સોમવારે ચાર પાનાનો પત્ર લખીને ટાટા સન્સના બોર્ડ અને અન્ય બે ટ્રસ્ટીઓ વેણુ શ્રીનિવાસન અને વિજય સિંહની કામગીરીની આકરી ટીકા કરી છે.

ખંભાતાએ ૧૭ સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૬ના રોજ યોજાયેલી ટાટા સન્સની બોર્ડ બેઠકને 'એક એવો દિવસ જે કલંકિત રહેશે' (a day that will live in infamy) ગણાવી હતી. તેમણે સ્પષ્ટપણે જણાવ્યું હતું કે આ ઘટનાઓએ ટાટા સન્સની પ્રતિષ્ઠાને નુકસાન પહોંચાડ્યું છે અને કોર્પોરેટ ઈન્ડિયાની છબી પર પણ પ્રશ્નાર્થ ચિહ્ન મૂક્યું છે. ખંભાતાના મતે, રતન ટાટા જો આજે જીવિત હોત તો બોર્ડ ક્યારેય આવી રીતે વર્ત્યું ન હોત. તેમણે ભારપૂર્વક કહ્યું કે ફરજો વ્યક્તિઓ પ્રત્યે નહીં, પરંતુ સંસ્થાઓ પ્રત્યે હોય છે અને રતન ટાટા હંમેશા માનતા હતા કે સંસ્થા વ્યક્તિ કરતા મોટી હોય છે.

વિવાદનું મુખ્ય કેન્દ્ર ૧૭ સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૬ની બેઠક છે, જેમાં ટાટા સન્સના ચેરમેન ચંદ્રશેખરનને ત્રીજી ટર્મ આપવા માટે મતદાન કરવામાં આવ્યું હતું. ખંભાતાએ પ્રશ્ન ઉઠાવ્યો હતો કે ટ્રસ્ટના નોમિની ડિરેક્ટરે ટ્રસ્ટના હિતોની વિરુદ્ધ કેવી રીતે કામ કરી શકે? તેમણે સુપ્રીમ કોર્ટના અગાઉના ચુકાદાનો હવાલો આપતા જણાવ્યું હતું કે ટ્રસ્ટી તરીકેની જવાબદારી ટ્રસ્ટના હિતોનું રક્ષણ કરવાની છે. તેમણે વેણુ શ્રીનિવાસન પર આરોપ લગાવ્યો કે તેમણે ૧૭ સપ્ટેમ્બરની બેઠકના એક દિવસ પહેલા ટ્રસ્ટની સૂચનાઓને અવગણી હતી.

ટાટા સન્સને લિસ્ટિંગ (શેરબજારમાં સૂચિબદ્ધ) કરવાના મુદ્દે પણ ખંભાતાએ અસંતોષ વ્યક્ત કર્યો હતો. તેમણે જણાવ્યું હતું કે એપ્રિલ ૨૦૨૬માં વિજય સિંહ અને વેણુ શ્રીનિવાસને અચાનક મીડિયામાં નિવેદન આપ્યું હતું કે તેઓ લિસ્ટિંગની તરફેણમાં છે, જે અગાઉના સર્વસંમત ઠરાવોથી વિપરીત હતું. ખંભાતાએ ટાટા મોડેલને મહાત્મા ગાંધીજીના ટ્રસ્ટીશિપના વિચારનું જીવંત ઉદાહરણ ગણાવ્યું હતું. તેમણે કહ્યું કે જે લોકો ટાટા સન્સને ટ્રસ્ટથી અલગ કરવા માંગે છે, તેઓ વાસ્તવમાં આ રાષ્ટ્રીય ખજાનાને જોખમમાં મૂકી રહ્યા છે.

નોએલ ટાટાના નેતૃત્વના વખાણ કરતા ખંભાતાએ જણાવ્યું હતું કે છેલ્લા બે વર્ષમાં નોએલે શાંતિ અને સમર્પણ સાથે કામ કર્યું છે. જોકે, ખંભાતાએ સ્વીકાર્યું કે કેટલીક બાબતોમાં તેમના અને નોએલના મંતવ્યો અલગ હતા, પરંતુ નોએલે લોકશાહી ઢબે તે મંતવ્યોનો સ્વીકાર કર્યો હતો. આ વિદાય પાછળનું એક કારણ એ પણ માનવામાં આવે છે કે ટ્રસ્ટીઓની નિમણૂક માટે સર્વસંમતિ જરૂરી હોય છે, અને વેણુ શ્રીનિવાસન તથા વિજય સિંહ સાથેના મતભેદોને કારણે ખંભાતાની પુનઃનિમણૂક મુશ્કેલ બની શકી હોત.

આ ઘટનાક્રમ ૨૬ નવેમ્બરે યોજાનારી ટાટા સન્સની આગામી બોર્ડ મીટિંગ પહેલા સામે આવ્યો છે. નોએલ ટાટાએ ૨૬ ઓક્ટોબરે બોર્ડને પત્ર લખીને ૧૭ સપ્ટેમ્બરના ઠરાવની કાયદેસરતાને પડકારી હતી. દરમિયાન, કેન્દ્રીય નાણામંત્રી નિર્મલા સીતારમણે પણ ટાટા સન્સ અને ટાટા ટ્રસ્ટને આ વિવાદ જાહેરમાં લાવવાને બદલે પરસ્પર ઉકેલવા અપીલ કરી છે, તેમ ટાઈમ્સ ઓફ ઈન્ડિયાના અહેવાલમાં જણાવાયું છે. ખંભાતાની વિદાય બાદ હવે સર દોરાબજી ટાટા ટ્રસ્ટમાં ૫ અને સર રતન ટાટા ટ્રસ્ટમાં ૪ ટ્રસ્ટીઓ બાકી રહેશે. ખંભાતાએ અંતમાં લખ્યું છે કે ઈતિહાસ નક્કી કરશે કે જેમને રતન ટાટાએ આ જવાબદારી સોંપી હતી, તેઓ વ્યક્તિગત હિતોથી ઉપર ઉઠી શક્યા કે નહીં.