ભારત સરકાર અને યુનેસ્કો વચ્ચે ક્લીન સ્પોર્ટ મૂલ્યો માટે કરાર

કેન્દ્રીય રમતગમત અને શિક્ષણ મંત્રાલયે દેશભરના વિદ્યાર્થીઓમાં રમતગમતની શિસ્ત અને ન્યાયીપણું જેવા મૂલ્યો કેળવવા માટે યુનેસ્કો (UNESCO) સાથે એક મહત્વપૂર્ણ સમજૂતી કરાર (MoU) પર હસ્તાક્ષર કર્યા છે. આ પહેલનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય 'સ્પોર્ટ્સ વેલ્યુઝ ઇન એવરી ક્લાસરૂમ ટૂલકિટ' દ્વારા શિક્ષણ અને રમતગમતને જોડવાનો છે, જેથી બાળકોમાં આદર, પ્રામાણિકતા અને નિષ્પક્ષતા જેવા ગુણોનો વિકાસ કરી શકાય.

પીઆઈબી (PIB) ના અહેવાલ મુજબ, આ કરારની આપ-લે નેશનલ એન્ટી-ડોપિંગ એજન્સી (NADA) ઇન્ડિયા દ્વારા આયોજિત 'ક્લીન સ્પોર્ટ કોન્ક્લેવ' દરમિયાન કરવામાં આવી હતી. આ કરાર દ્વારા રમતગમત અને શિક્ષણને સંકલિત કરવાની જરૂરિયાત પર ભાર મૂકવામાં આવ્યો છે, જેનો ઉલ્લેખ 'ખેલો ભારત નીતિ ૨૦૨૫' માં પણ કરવામાં આવ્યો છે. આ પ્રોજેક્ટ હેઠળ તૈયાર કરવામાં આવેલી ટૂલકિટના વીડિયો મોડ્યુલ્સ ૧૩ ભારતીય ભાષાઓમાં ઉપલબ્ધ કરાવવામાં આવશે, જેથી તે દેશના વિવિધ ભાગોના વિદ્યાર્થીઓ સુધી પહોંચી શકે અને એક મજબૂત રમતગમત ઇકોસિસ્ટમનું નિર્માણ થઈ શકે.

કેન્દ્રીય યુવા બાબતો અને રમતગમત મંત્રી ડૉ. મનસુખ માંડવિયાએ જણાવ્યું હતું કે રમતગમતમાં શ્રેષ્ઠતા મેળવવાની સાથે તેની અખંડિતતા જાળવવી પણ એટલી જ અનિવાર્ય છે. તેમણે કહ્યું કે રમતગમતમાં સફળતા માટે પ્રતિભા, શિસ્ત અને સખત મહેનત જરૂરી છે, પરંતુ તેની સાથે અખંડિતતા, ન્યાયીપણું અને વિશ્વસનીયતા હોવી પણ એટલી જ મહત્વની છે. ડૉ. માંડવિયાએ પ્રધાનમંત્રી નરેન્દ્ર મોદીના વિઝનને અનુરૂપ રમતગમત અને શિક્ષણને એકસાથે લાવવાની સરકારની પ્રતિબદ્ધતાનો ઉલ્લેખ કરતા આ સહયોગને મહત્વ આપ્યો હતો.

રમતગમતના ક્ષેત્રમાં ભારતની પ્રગતિનો ઉલ્લેખ કરતા ડૉ. માંડવિયાએ જણાવ્યું હતું કે એશિયન ગેમ્સ અને એશિયન પેરા ગેમ્સમાં ભારતનું અનુક્રમે ચોથું સ્થાન મેળવવું એ દેશની વધતી તાકાત દર્શાવે છે. જોકે, તેમણે ડોપિંગની સમસ્યાને ગંભીર ચિંતા ગણાવી હતી અને તેના નિવારણ માટે શિક્ષણ, પરીક્ષણ અને અમલીકરણના સતત પ્રયાસોની જરૂરિયાત પર ભાર મૂક્યો હતો. ડૉ. માંડવિયાના જણાવ્યા અનુસાર, ૨૦૨૫-૨૬ દરમિયાન NADA ઇન્ડિયાએ ૭,૦૦૦ થી વધુ પરીક્ષણો કર્યા હતા અને ૩૫૦ થી વધુ જાગૃતિ સત્રો દ્વારા ૨૭,૦૦૦ સહભાગીઓ સુધી પહોંચ્યા હતા.

ડોપિંગના કેસો રોકવા માટેની સુવિધાઓ વિશે માહિતી આપતા ડૉ. માંડવિયાએ જણાવ્યું હતું કે ગાંધીનગરની નેશનલ ફોરેન્સિક સાયન્સ યુનિવર્સિટી અને હૈદરાબાદની નેશનલ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ ફાર્માસ્યુટિકલ એજ્યુકેશન એન્ડ રિસર્ચ ખાતે પૂરક પરીક્ષણની સુવિધાઓ ઉપલબ્ધ છે, જે અજાણતા થતા ડોપિંગના કિસ્સાઓને રોકવામાં મદદરૂપ થાય છે. આ ઉપરાંત, તેમણે જણાવ્યું કે નેશનલ એન્ટી-ડોપિંગ એક્ટ આ વર્ષે અમલમાં આવ્યો છે અને સરકાર ડોપિંગ સંબંધિત પ્રવૃત્તિઓને ગુનાહિત બનાવવા માટે સંસદમાં જોગવાઈઓ લાવવાની તૈયારી કરી રહી છે.

કેન્દ્રીય શિક્ષણ મંત્રી શ્રી પ્રહલાદ જોશીએ આ કરારને શિક્ષણ અને રમતગમત વચ્ચેના લાંબા સમયથીના તફાવતને દૂર કરનારું પગલું ગણાવ્યું હતું. તેમણે અવલોકન કર્યું હતું કે જે વિદ્યાર્થીઓ અભ્યાસમાં ઉત્તમ હોય છે તેઓ હંમેશા રમતગમતમાં ભાગ લેતા નથી, તેથી તળિયાના સ્તરે તકો વધારવી અને યુવા ખેલાડીઓ માટે માર્ગો બનાવવા જરૂરી છે. શ્રી જોશીએ ઉમેર્યું હતું કે આ પહેલ દ્વારા રમતગમતના મૂલ્યો દરેક બાળકના શૈક્ષણિક અનુભવનો ભાગ બનશે અને તેનાથી સમાજમાં ન્યાયીપણું અને પ્રામાણિકતાની સંસ્કૃતિ વિકસશે.

યુનેસ્કોના દક્ષિણ એશિયા પ્રાદેશિક કાર્યાલયના નિયામક ડૉ. ટિમ કર્ટિસે આ ભાગીદારીને ભારત સાથે યુનેસ્કોના સંબંધોમાં એક નવું પ્રકરણ ગણાવ્યું હતું. તેમણે જણાવ્યું હતું કે આ મોડેલ અન્ય દેશો માટે પણ શીખવા જેવું બની શકે છે. ડૉ. કર્ટિસે સમજાવ્યું હતું કે આ ટૂલકિટ દ્વારા આદર, પ્રામાણિકતા અને નિષ્પક્ષતા જેવા ત્રણ મૂળભૂત મૂલ્યો લાવવામાં આવી રહ્યા છે. તેમણે વધુમાં કહ્યું કે શિક્ષકો આ મૂલ્યોને વાસ્તવિક જીવનમાં લાવવામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે અને જ્યારે કોઈ જોઈ રહ્યું ન હોય ત્યારે પણ બાળકો ન્યાયી રીતે રમે છે કે નહીં, તે જ આ મૂલ્યોની સાચી કસોટી છે.

આ કાર્યક્રમમાં શિક્ષણ મંત્રાલયના શાળા શિક્ષણ વિભાગના સચિવ શ્રી ટી. કે. અનિલ કુમાર, રમતગમત મંત્રાલયના સચિવ શ્રી હરિ રંજન રાવ અને NADAના ડીજી શ્રી અનંત કુમાર પણ ઉપસ્થિત રહ્યા હતા. આ ઉપરાંત, યુનેસ્કો એન્ટી-ડોપિંગ કન્વેન્શન્સની બેઠકોમાં હાજર રહેલા આંતરરાષ્ટ્રીય પ્રતિનિધિઓ અને ભારતીય આંતરરાષ્ટ્રીય ભાલા ફેંક ખેલાડી સચિન યાદવ પણ આ પ્રસંગે હાજર હતા.