ભારતમાં પ્રદૂષણને લગતા સ્વાસ્થ્ય દાવાઓમાં ત્રણ વર્ષમાં ચાર ગણો વધારો

બીઝનેસ સ્ટાન્ડર્ડના અહેવાલ મુજબ ભારતમાં પ્રદૂષણ સાથે જોડાયેલા સ્વાસ્થ્ય દાવાઓમાં છેલ્લાં ત્રણ વર્ષમાં ચાર ગણાથી વધુનો વધારો જોવા મળ્યો છે. વીમા કંપનીઓના ડેટા દ્વારા આ ખુલાસો થયો છે કે વધતા જતા પ્રદૂષણને કારણે લોકોના સ્વાસ્થ્ય પર ગંભીર અસરો પડી રહી છે અને તેઓ હોસ્પિટલના ખર્ચ માટે વીમા દાવાઓ કરવા મજબૂર બન્યા છે.

આ તરફ દિલ્હી અને એનસીઆર (NCR) વિસ્તારમાં હવાની ગુણવત્તા સતત કથળી રહી છે અને લોકો શુદ્ધ હવા માટે સંઘર્ષ કરી રહ્યા છે. આ ગંભીર પરિસ્થિતિ વચ્ચે હિન્દુસ્તાન ટાઇમ્સના અહેવાલ અનુસાર સંસદીય સમિતિએ તેની ૧૭ નવેમ્બરની બેઠકના એજન્ડામાંથી એનસીઆરમાં વાયુ પ્રદૂષણના મુખ્ય મુદ્દાને રદ્દ કરી દીધો છે, જેના કારણે કોંગ્રેસના સભ્યે સમિતિના અધ્યક્ષ સામે જોરદાર વાંધો વ્યક્ત કર્યો છે.

કોંગ્રેસના સાંસદ અજય માકને આ મુદ્દે સમિતિના અધ્યક્ષ રાધા મોહન દાસ અગ્રવાલને પત્ર લખીને જણાવ્યું છે કે દિલ્હીની વાયુ પ્રદૂષણ કટોકટીને જાહેર સ્વાસ્થ્યની કટોકટી તરીકે ગણવી જોઈએ. ગૃહ બાબતોની સંસદીય સમિતિએ અગાઉ આ મુદ્દે ગૃહ મંત્રાલય અને સંબંધિત એજન્સીઓના મંતવ્યો સાંભળવા અને ચર્ચા કરવાનું નક્કી કર્યું હતું. સમિતિએ ૫ નવેમ્બરે તેના સભ્યોમાં એજન્ડા ફેલાવ્યો હતો, જેમાં વાયુ પ્રદૂષણનો મુદ્દો સામેલ હતો, પરંતુ બાદમાં તેના સંશોધિત એજન્ડામાંથી આ વિષયને હટાવી દેવામાં આવ્યો હતો.

જ્યારે અજય માકનના પત્ર વિશે પૂછવામાં આવ્યું ત્યારે અધ્યક્ષ રાધા મોહન દાસ અગ્રવાલે પીટીઆઈને જણાવ્યું હતું કે તેઓ આ પત્રથી અજાણ છે. તેમણે એમ પણ કહ્યું હતું કે તેઓ સમિતિની બેઠકોને લગતી બાબતો પર જાહેરમાં ચર્ચા કરતા નથી. અગાઉના એજન્ડા મુજબ ૧૭ નવેમ્બરે બપોરે ૨ વાગ્યે બેઠક યોજાવાની હતી, પરંતુ સંશોધિત નોટિસમાં તે હટાવી દેવામાં આવી છે અને તેના બદલે પોર્ટ્સ, શિપિંગ અને વોટરવેઝ મંત્રાલય તેમજ સામાજિક ન્યાય અને અધિકારીતા મંત્રાલયના મંતવ્યો સાંભળવાનું નક્કી કરાયું છે.

અજય માકને તેમના પત્રમાં જણાવ્યું છે કે જો શ્રવણ પુનઃસ્થાપિત કરવું શક્ય ન હોય, તો કૃપા કરીને ફેરફારનું કારણ સાથે રાખીને સૌથી વહેલી તકે વૈકલ્પિક તારીખ નક્કી કરો અને તેની જાણ કરો. તેમણે કેન્દ્રીય પ્રદૂષણ નિયંત્રણ બોર્ડ (CPCB) ના સૂચકાંક વિશે પણ વાત કરી છે અને જણાવ્યું છે કે ૫૦૦ નું વાંચન એ એક મર્યાદા છે અને વાસ્તવિક વાંચન નથી, કારણ કે સીપીસીબીનું સૂચકાંક ૫૦૦ પર કેપ થયેલ છે.

દરમિયાન, ટ્રેડ એન્ડ ઇન્ડસ્ટ્રી (CTI) એ દિલ્હીમાં દીવાળી પહેલાના પ્રદૂષણ અંગે જણાવ્યું છે કે આ દિવાળીમાં દિલ્હીનું ફટાકડાનું વેચાણ અંદાજે ₹૩૦૦ કરોડ હતું. એક રાજકીય પક્ષોને લખેલા પત્રમાં વ્યાપારી સંસ્થાએ જણાવ્યું છે કે પ્રદૂષણ માટે ફટાકડાને અન્યાયી રીતે દોષી ઠેરવવામાં આવે છે અને દિવાળી પહેલા ૩૫૦ થી ૪૦૦ ના AQI તરફ ધ્યાન દોર્યું હતું. સંસ્થાએ પરાળ સળગાવવા સામે પગલાં લેવાની અને ઓછા તથા ગ્રીન ફટાકડાના મધ્યમ માર્ગની માંગ કરી છે.

દિલ્હી-એનસીઆરમાં હવાની સ્થિતિ વધુ ખરાબ થવાને કારણે કેન્દ્ર સરકારના વાયુ ગુણવત્તા વ્યવસ્થાપન આયોગ (CAQM) ના નિર્દેશો પર GRAP-૩ ના પ્રતિબંધો લાગુ કરી દેવામાં આવ્યા છે. આજતકના અહેવાલ મુજબ, આના કારણે દિલ્હી-એનસીઆરમાં પ્રદૂષણ ફેલાવતા વાહનો પર પ્રતિબંધ મૂકવામાં આવ્યો છે.

જીઆરએપી-૩ (GRAP-3) ના નિયમો લાગુ થતાં જ દિલ્હી સહિત નોઈડા, ગ્રેટર નોઈડા, ગાઝિયાબાદ, ગુરુગ્રામ અને ફરીદાબાદમાં જૂના અને વધુ ધુમાડો છોડતા વાહનોને રસ્તા પર દોડાવવા પર રોક લગાવી દેવાઈ છે. દિલ્હીમાં BS-૩ પેટ્રોલ કાર અને BS-૪ ડીઝલ કાર પર સંપૂર્ણ પ્રતિબંધ મૂકવામાં આવ્યો છે. નોઈડા અને ગ્રેટર નોઈડામાં પણ આ ગાડીઓ ચલાવવાની મંજૂરી રહેશે નહીં.

જો કે જીઆરએપી-૩ ના નિયમોમાં કેટલાક વાહનોને રાહત આપવામાં આવી છે. તેમાં BS-૬ પેટ્રોલ અને ડીઝલ કાર સામેલ છે. આ ઉપરાંત BS-૪ પેટ્રોલ કાર, BS-૩ અને BS-૪ પેટ્રોલ બાઈક અને સ્કૂટીને પણ છૂટ મળી છે. તમામ સીએનજી અને ઇલેક્ટ્રિક વાહનો પર કોઈ પ્રતિબંધ નથી. દિવ્યાંગ વ્યક્તિઓના ખાનગી ઉપયોગ માટે ખાસ મોડિફાઈડ વાહનો પર પણ પ્રતિબંધ મૂકવામાં આવ્યો નથી.

વાણિજ્ય અને માલવાહક વાહનો પર વધુ કડકાઈ દાખવવામાં આવી છે. બહારના રાજ્યોથી આવતા BS-૪ અને તેનાથી નીચેના ડીઝલ લાઈટ અને મિડિયમ ગુડ્સ વાહનોના દિલ્હીમાં પ્રવેશ પર રોક લગાવી દેવાઈ છે. ઉપરાંત, જરૂરી સામાન વહન કરતા કેટલાક વાહનોમાંથી પણ છૂટ પાછી ખેંચી લેવામાં આવી છે.