રશિયા, યુક્રેન અને અમેરિકા વચ્ચે અબુધાબીમાં ત્રિપક્ષીય શાંતિ વાટાઘાટો શરૂ

Hindustan Times, DW, The Moscow Times અને The National ના અહેવાલો મુજબ, રશિયા, યુક્રેન અને અમેરિકાના વરિષ્ઠ અધિકારીઓએ મંગળવારે અબુધાબી ખાતે ત્રિપક્ષીય વાટાઘાટો શરૂ કરી છે. વોશિંગ્ટન દ્વારા ચાલી રહેલા સંઘર્ષને સમાપ્ત કરવા માટે શાંતિ વાટાઘાટો કરાવવાના પ્રયાસોના ભાગરૂપે આ બેઠક બોલાવવામાં આવી છે. રશિયાનું યુક્રેન પરનું આક્રમણ ૫૬ મહિના એટલે કે લગભગ ૫ વર્ષના સમયગાળાની નજીક પહોંચી રહ્યું છે ત્યારે UAE માં આ બે દિવસીય સત્ર યોજાઈ રહ્યું છે. ફેબ્રુઆરીમાં જિનીવા ખાતે બંને પક્ષો મળ્યા પછી રશિયા અને યુક્રેન વચ્ચે આ પહેલી વાર વાતચીત થઈ રહી છે.

રશિયા અને યુક્રેન બંને આ વાટાઘાટો માટે શાંતિ શિખર સંમેલનોમાં અગાઉનો અનુભવ ધરાવતા વરિષ્ઠ અને અનુભવી વાટાઘાટકારોને મોકલી રહ્યા છે. રશિયન પ્રતિનિધિમંડળનું નેતૃત્વ પુતિનના નજીકના સહયોગી અને ક્રેમલિનના સલાહકાર વ્લાદિમીર મેદિન્સ્કી કરી રહ્યા છે, જેમણે માર્ચ ૨૦૨૨ ની ઇસ્તંબુલ વાટાઘાટોથી મોસ્કોની ટીમનું નેતૃત્વ સંભાળ્યું છે. આ જૂથમાં ડેપ્યુટી વિદેશ મંત્રીઓ સેર્ગેઈ રિયાબકોવ અને મિખાઇલ ગાલુઝિન, લશ્કરી ગુપ્તચર વડા ઇગોર કોસ્ટ્યુકોવ અને જનરલ સ્ટાફના ઓપરેશનલ વિભાગના ડેપ્યુટી ચીફ યુરી ઝિગારલોવ્સ્કી પણ સામેલ છે.

યુક્રેનિયન પ્રતિનિધિમંડળના વડા રુસ્તેમ ઉમેરોવ છે, જેઓ યુક્રેનની વિદેશી ગુપ્તચર સેવાના વડા અને અગાઉની વાટાઘાટોના અનુભવી છે. અહેવાલો અનુસાર આ ટીમમાં ચીફ ઓફ સ્ટાફ કિરીલો બુડાનોવ, તેમના ડેપ્યુટી સેર્ગિય કિસ્લિત્સ્યા અને ઝેલેન્સ્કીની સર્વન્ટ ઓફ ધ પીપલ પાર્ટીના સંસદીય નેતા ડેવિડ અરાખામિયા પણ સામેલ છે. યુએસ વ્હાઇટ હાઉસના વિશેષ દૂતો સ્ટીવ વિટકૉફ અને જારેડ કુશ્નર (જેઓ રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના જમાઈ પણ છે) આ વાટાઘાટોમાં મધ્યસ્થી કરી રહ્યા છે અને અમેરિકન પ્રતિનિધિમંડળનું નેતૃત્વ કરી રહ્યા છે.

મુખ્ય વાટાઘાટો શરૂ થતા પહેલા યુક્રેનિયન પ્રતિનિધિમંડળે બ્રિટન, ફ્રાન્સ, જર્મની, ઇટાલી, નાટો અને યુરોપિયન કમિશનના પ્રતિનિધિઓ તેમજ યુએસ દૂતો સ્ટીવ વિટકૉફ અને જારેડ કુશ્નર સાથે મુલાકાત કરી હતી. રુસ્તેમ ઉમેરોવે સોશિયલ મીડિયા પર જણાવ્યું હતું કે વાટાઘાટોના આગામી તબક્કા પહેલા તેમની સ્થિતિને એકસમાન કરવા અને પગલાંનું સંકલન કરવા માટે આ બેઠક યોજાઈ હતી. યુરોપિયન યુનિયનના પ્રતિનિધિઓ રશિયા, યુક્રેન અને અમેરિકા વચ્ચેની મુખ્ય ત્રિપક્ષીય વાટાઘાટોમાં સીધા ભાગ લે તેવી અપેક્ષા નથી, પરંતુ તેઓ બાજુમાં ઉપસ્થિત રહેશે.

રશિયા અને યુક્રેન વચ્ચે પ્રાદેશિક નિયંત્રણ એ અસહમતિનો મુખ્ય મુદ્દો છે. રશિયન રાષ્ટ્રપતિ વ્લાદિમીર પુતિનની માંગ છે કે યુક્રેને ચાર જોડેલા પ્રદેશો - ડોનેત્સ્ક, લુહાન્સ્ક, ઝાપોરિઝ્ઝ્યા અને ખેરસન સમર્પિત કરવા જોઈએ, જે મોસ્કોએ સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૨ માં ગેરકાયદેસર રીતે જોડ્યા હતા પરંતુ ક્યારેય સંપૂર્ણપણે કબજે કર્યા નથી. તે એવી પણ માંગ કરે છે કે યુક્રેન નાટોમાં જોડાવાની તેની બોલી છોડી દે, તેના લશ્કર પર સખત મર્યાદાઓ સ્વીકારે અને યુક્રેનમાં પ્રાદેશિક ભાષા અને મોસ્કો-સંલગ્ન રૂઢિચુસ્ત ચર્ચ પરના પ્રતિબંધો હટાવી લે. પુતિન સંપૂર્ણપણે રશિયાની શરતો પર જ શાંતિ કરારનો આગ્રહ રાખે છે અને અસ્થાયી યુદ્ધવિરામને નકારે છે, કારણ કે આનાથી યુક્રેનિયન સૈનિકોને આરામ કરવા અને શસ્ત્રો મેળવવાનો મોકો મળશે.

બીજી બાજુ, યુક્રેનિયન રાષ્ટ્રપતિ વોલોડીમિર ઝેલેન્સ્કીએ કબજે કરેલા પ્રદેશો સોંપવાની અથવા યુક્રેનિયન સૈન્યને મર્યાદિત કરવાની માંગણીઓને ફગાવી દીધી છે. યુક્રેનનો દ્રઢાગ્રહ છે કે વ્યાપક શાંતિ સમાધાન તરફ યુદ્ધવિરામ એ પહેલું પગલું છે. તેનો એ પણ દાવો છે કે પ્રાદેશિક મુદ્દાઓને ઉકેલવા માટે પુતિન અને ઝેલેન્સ્કી વચ્ચે સીધી બેઠક જ એકમાત્ર રસ્તો છે. યુક્રેન અને યુરોપને ભય છે કે યુ અમેરિકા કીવ પર મોસ્કોની તરફેણ કરે તેવી પ્રાદેશિક છૂટછાટો આપવા દબાણ કરી શકે છે.

કૂટનીતિક પ્રયાસો છતાં મંગળવારે પણ બંને દેશો વચ્ચે લશ્કરી શત્રુતા ચાલુ રહી હતી. TASS ના અહેવાલ મુજબ, રશિયન નિયંત્રિત પ્રદેશના લુહાન્સ્ક શહેરમાં અને અન્ય ભાગોમાં યુક્રેનિયન ડ્રોન હુમલાએ વીજ પુરવઠો ખોરવી નાખ્યો હતો. ઇન્ટરફેક્સના અહેવાલ મુજબ, રશિયાના રક્ષણ મંત્રાલયે જણાવ્યું હતું કે તેના દળોએ કાળા સમુદ્રમાં એક કાર્ગો જહાજ અને ટેન્કર પર હુમલો કર્યો છે. ઓડેસા બંદરની પૂર્વમાં પણ અન્ય એક કાર્ગો જહાજ પર હુમલો કરવામાં આવ્યો હતો.

અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે ત્રિપક્ષીય વાટાઘાટો પર આશાવાદ વ્યક્ત કરતા જણાવ્યું હતું કે બંને દેશો લડીને થાકી ગયા છે. પ્રેસ કોન્ફરન્સને સંબોધતા ટ્રમ્પે કહ્યું હતું કે બેઠકો સારી રીતે ચાલી રહી છે કારણ કે દર મહિને ૨૫,૦૦૦ લોકો માર્યા જઈ રહ્યા છે. જારેડ કુશ્નરે સોશિયલ મીડિયા પર જણાવ્યું હતું કે વ્યાપક અને કાયમી સમાધાન માટે રશિયા અને યુરોપિયન ભાગીદારો વચ્ચે સુરક્ષા વ્યવસ્થાઓ પર સીધી સગાઈની પણ જરૂર પડશે, અને અબુધાબીની ચર્ચાઓ ટૂંક સમયમાં તે સગાઈ શરૂ કરવા માટે મંચ તૈયાર કરશે.

વિકિપીડિયાના પૃષ્ઠભૂમિ અહેવાલો મુજબ, આ સંઘર્ષ ફેબ્રુઆરી ૨૦૨૨ માં રશિયા દ્વારા યુક્રેન પર સંપૂર્ણ પાયાના આક્રમણ સાથે શરૂ થયો હતો. યુરોપમાં બીજા વિશ્વયુદ્ધ પછીનો આ સૌથી મોટો સંઘર્ષ છે, જેના કારણે હજારો લોકો માર્યા ગયા છે અને લાખો લોકો વિસ્થાપિત થયા છે. અગાઉ પણ UAE ની મધ્યસ્થતાથી બંને દેશો વચ્ચે કેદીઓની આપલે થઈ ચૂકી છે.