આંધ્ર પ્રદેશમાં ચાર અબજ ડૉલરથી વધુના કોલસા ગેસિફિકેશન પ્રોજેક્ટનું આયોજન

બિઝનેસ સ્ટાન્ડર્ડના અહેવાલ મુજબ, રિલાયન્સ ઇન્ડસ્ટ્રીઝ દ્વારા આંધ્ર પ્રદેશમાં ૪.૬ અબજ ડૉલરના ખર્ચે કોલસા ગેસિફિકેશન પ્રોજેક્ટનું આયોજન કરવામાં આવ્યું છે. આ પ્રસ્તાવિત પ્રોજેક્ટમાં પરંપરાગત માઇનિંગ વગર ઊંડા કોલસાના જથ્થાને ઉપયોગી ગેસમાં રૂપાંતરિત કરવા માટે અંડરગ્રાઉન્ડ ગેસિફિકેશન ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ કરવામાં આવશે. આ પ્રોજેક્ટ દેશમાં કોલસા ગેસિફિકેશન ક્ષેત્રે એક મોટું પગલું સાબિત થઈ શકે છે.

પીઆઈબી દિલ્હીના સત્તાવાર અહેવાલ મુજબ, સરફેસ કોલ અને લિગ્નાઈટ ગેસિફિકેશન પ્રોજેક્ટ્સને પ્રોત્સાહન આપવા માટેની ૩૭,૫૦૦ કરોડ રૂપિયાની યોજનાનો બીજો રાઉન્ડ પૂર્ણ થઈ ગયો છે. આ યોજના હેઠળ કેન્દ્રીય મંત્રીમંડળ દ્વારા ૧૩મી મે ૨૦૨૬ના રોજ ૩૭,૫૦૦ કરોડ રૂપિયાના કુલ નાણાકીય ખર્ચ સાથે મંજૂરી આપવામાં આવી હતી, જેથી દેશમાં સરફેસ કોલ અને લિગ્નાઈટ ગેસિફિકેશન પ્રોજેક્ટ્સના વિકાસને વેગ આપી શકાય.

કોલસા મંત્રાલય દ્વારા આપવામાં આવેલી સત્તાવાર માહિતી અનુસાર, આ યોજનાના ઉદ્દેશ્યોને આગળ વધારવામાં આ એક નોંધપાત્ર પગલું છે. બીજા રાઉન્ડની સમાપ્તિની જાહેરાત કરવામાં આવી છે જેમાં એનટીપીસી લિમિટેડ તરફથી બે અરજીઓ પ્રાપ્ત થઈ છે. આ અરજીઓમાં યુરિયા, મિથેનોલ અને ડાઈમિથાઈલ ઈથરનું ઉત્પાદન કરવાનું આયોજન સામેલ છે, જે નિર્ણાયકઔદ્યોગિક ઉત્પાદનોના ઘરેલુ ઉત્પાદનને સમર્થન આપવામાં અને ભારતના સ્વદેશી સંસાધનોના ઉપયોગમાં વિવિધતા લાવવામાં કોલસા ગેસિફિકેશનની ક્ષમતાને ઉજાગર કરે છે.

બીજા રાઉન્ડ હેઠળ પ્રાપ્ત થયેલી અરજીઓની વિગતો જોઈએ તો પ્રથમ અરજદાર એનટીપીસી લિમિટેડ છે, જેનો અંતિમ ઉત્પાદન યુરિયા છે. જ્યારે બીજા ક્રમે પણ એનટીપીસી લિમિટેડ દ્વારા જ અરજી કરવામાં આવી છે, જેનું અંતિમ ઉત્પાદન મિથેનોલ અને ડાઈમિથાઈલ ઈથર છે. આ બંને અરજીઓ દેશમાં સરફેસ કોલ ગેસિફિકેશનની દિશામાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવશે.

પ્રથમ બે રાઉન્ડ દરમિયાન હાંસલ થયેલી પ્રગતિના આધારે, કોલસા મંત્રાલય દ્વારા ૧૦મી નવેમ્બર ૨૦૨૬થી આ યોજનાના ત્રીજા રાઉન્ડની શરૂઆત કરવામાં આવી છે. આ ત્રીજા રાઉન્ડ દ્વારા દેશમાં કોલસા અને લિગ્નાઈટ ગેસિફિકેશન પ્રોજેક્ટ્સ સ્થાપવા માટે પ્રસ્તાવ રજૂ કરવા પાત્ર સંસ્થાઓને વધુ એક તક પૂરી પાડવામાં આવી રહી છે. ત્રીજા રાઉન્ડ હેઠળ અરજીઓ સબમિટ કરવાની છેલ્લી તારીખ ૧૧મી જાન્યુઆરી ૨૦૨૭ નક્કી કરવામાં આવી છે.

કોલસા મંત્રાલય દ્વારા ક્રમિક રાઉન્ડના માધ્યમથી ઉદ્યોગોની વ્યાપક ભાગીદારીને પ્રોત્સાહન આપવા, રોકાણો આકર્ષિત કરવા અને કોલસા ગેસિફિકેશન ટેકનોલોજીના અપનાવવાને વેગ આપવાનો લક્ષ્યાંક રાખવામાં આવ્યો છે. આ તમામ પ્રયાસો વર્ષ ૨૦૩૦ સુધીમાં ૧૦૦ મિલિયન ટન કોલસા ગેસિફિકેશન ક્ષમતા પ્રાપ્ત કરવાના રાષ્ટ્રીય લક્ષ્યમાં ફાળો આપે છે.

દેશમાં સ્વચ્છ ઊર્જા અને કોલસાના વૈકલ્પિક ઉપયોગો અંગે વિવિધ રાજ્યોમાં આ પ્રકારના પ્રોજેક્ટ્સ મહત્વપૂર્ણ સાબિત થઈ રહ્યા છે. આંધ્ર પ્રદેશમાં રિલાયન્સ દ્વારા સૂચવાયેલા પ્રોજેક્ટથી રાજ્યમાં ઊર્જા ક્ષેત્રે નવું રોકાણ આવશે અને સ્થાનિક સ્તરે ટેકનોલોજીનો નવો અભિગમ જોવા મળશે. સરકાર દ્વારા પણ કોલસા ગેસિફિકેશન યોજનાઓ માટે વિશેષ નાણાકીય જોગવાઈઓ અને નિયમો ઘડવામાં આવ્યા છે જેથી ઉદ્યોગો આગળ આવી શકે.

આ યોજનાઓ માત્ર ઊર્જાની જરૂરિયાતો જ નહીં પરંતુ રાસાયણિક અને ખાતર ઉદ્યોગ માટે જરૂરી કાચો માલ પૂરો પાડવામાં પણ મદદરૂપ બનશે. એનટીપીસી જેવી મોટી જાહેર ક્ષેત્રની કંપનીઓ દ્વારા આમાં સક્રિય સહભાગિતા દર્શાવવી તે વાતનો પુરાવો છે કે દેશમાં કોલસા ગેસિફિકેશનનું ભવિષ્ય ઉજ્જવળ છે. મંત્રાલય દ્વારા આગામી સમયમાં પણ આ પ્રકારના વધુ રાઉન્ડ યોજવામાં આવી શકે છે જેથી વધુને વધુ કંપનીઓ આ ક્ષેત્રમાં જોડાઈ શકે.