લદ્દાખની બંજર જમીન પર લાલ સોનું: ૩૦ દિવસમાં ખીલ્યા કેસરના ફૂલ, ચાર દિવસમાં ૨૨ ગ્રામ ઉત્પાદન

અમર ઉજાલાના અહેવાલ મુજબ, લદ્દાખની બંજર જમીન પર કરવામાં આવેલી કેસરની ખેતીનો પ્રયોગ તેના પ્રારંભિક તબક્કામાં જ અત્યંત સફળ સાબિત થઈ રહ્યો છે. લેહ જિલ્લાની બંજર જમીન પર શરૂ કરવામાં આવેલી કેસરની આ પ્રાયોગિક ખેતીમાં માત્ર ચાર દિવસની અંદર જ અંદાજે ૨૨ ગ્રામ શુદ્ધ કેસરનું ઉત્પાદન નોંધાયું છે. આખા મામલાની સૌથી ખાસ વાત એ છે કે અહીં કેસરના ફૂલ સામાન્ય સમય કરતાં લગભગ એક મહિનો વહેલા જ ખીલવાની શરૂઆત થઈ ગઈ છે.

અમર ઉજાલાના અહેવાલ અનુસાર, લદ્દાખના ઉપરાજ્યપાલ વિનય કુમાર સક્સેનાએ રવિવારે આ ઉપલબ્ધિની સત્તાવાર માહિતી આપતા જણાવ્યું હતું કે લદ્દાખમાં કેસરના પહેલા ફૂલો માત્ર ૩૦ દિવસના ટૂંકા સમયગાળામાં જ ખીલી ઉઠ્યા છે, જ્યારે સામાન્ય રીતે આ પ્રક્રિયામાં લગભગ બે મહિનાનો સમય લાગતો હોય છે. ઉપરાજ્યપાલ વિનય કુમાર સક્સેનાએ પોતે સ્પિતુક ફરકા ખાતે આવેલા કેસરના ખેતરની રૂબરૂ મુલાકાત લીધી હતી અને ત્યાં જઈને આ ફૂલોનું નિરીક્ષણ કર્યું હતું.

અમર ઉજાલાના અહેવાલ મુજબ, આ મહત્વપૂર્ણ પ્રાયોગિક પરિયોજનાની શરૂઆત ગત ૨ ઓક્ટોબરના રોજ કરવામાં આવી હતી. આ યોજના અંતર્ગત લેહ જિલ્લાના સ્પિતુક ફરકા વિસ્તારમાં અગાઉથી જ બંજર પડેલી આશરે ૪,૦૦૦ ચોરસ મીટર જેટલી જમીનનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો હતો. આ જમીન પર ઈરાન દેશમાંથી વિશેષરૂપે મંગાવવામાં આવેલા અંદાજે ૯૦ હજાર ઉચ્ચ ગુણવત્તા ધરાવતા કેસરના કંદનું વાવેતર કરવામાં આવ્યું હતું. આ તમામ કંદોનું કુલ વજન આશરે ૮૦૦ કિલોગ્રામ જેટલું થાય છે. આ કંદોની પસંદગી ખાસ કરીને લદ્દાખની ઊંચાઈવાળા ભૌગોલિક ક્ષેત્ર અને ત્યાંની આબોહવાકીય પરિસ્થિતિઓને સંપૂર્ણપણે ધ્યાનમાં રાખીને જ કરવામાં આવી હતી.

અમર ઉજાલાના અહેવાલ મુજબ, ઉપરાજ્યપાલ સક્સેનાએ વધુમાં જણાવ્યું હતું કે આ ખેતરોમાં દરરોજ સરેરાશ ૨૦ થી ૨૫ ફૂલો ખીલી રહ્યા છે, જ્યારે એક જ સવાર દરમિયાન ૭૨ જેટલા ફૂલો નોંધાયા હતા. આ ખેતરમાંથી માત્ર શરૂઆતના ચાર દિવસના ટૂંકા ગાળામાં જ અંદાજે ૨૨ ગ્રામ શુદ્ધ કેસર એકત્રિત કરી લેવામાં આવ્યું છે.

અમર ઉજાલાના અહેવાલ મુજબ, ઉપરાજ્યપાલ સક્સેનાએ પોતાના નિવેદનમાં જણાવ્યું હતું કે આ અદભુત પ્રયોગ લદ્દાખના વધુ ઊંચાઈવાળા ક્ષેત્રોમાં કૃષિ ક્ષેત્રની તદ્દન નવી સંભાવનાઓનું દ્વાર ખોલે છે. આનાથી ભવિષ્યના સમયમાં કેસરની આ ખેતીનો મોટા સ્તરે વિસ્તાર કરી શકાશે. આ ઉપરાંત, આનાથી સ્થાનિક સ્તરે રોજગારીની તકો ઊભી થશે, કૃષિ આધારિત નવા ઉદ્યોગોને પ્રોત્સાહન મળશે અને આ સમગ્ર ક્ષેત્રની આર્થિક સ્થિતિને એક નવી મજબૂતી મળવાની પૂરેપૂરી આશા છે. તેમણે આ પ્રોજેક્ટની સફળતા માટે લદ્દાખના કૃષિ વિભાગ તેમજ ત્યાંના સમર્પિત અને મહેનતુ ફિલ્ડ સ્ટાફની કામગીરીની ખુબ પ્રશંસા કરી હતી અને જણાવ્યું હતું કે આ પહેલ 'આત્મનિર્ભર લદ્દાખ' ના મહત્ત્વપૂર્ણ લક્ષ્યને આગળ ધપાવવા માટે અત્યંત કારગર અને મહત્વપૂર્ણ સાબિત થઈ શકે છે.

અમર ઉજાલામાં પ્રકાશિત થયેલી અંગ્રેજી વિગતો મુજબ, લેહ ખાતે તાજેતરમાં પુનઃસ્થાપિત કરાયેલી બગડેલી જમીન પર પ્રાયોગિક કેસરની ખેતી શરૂ કરવામાં આવી છે, જેણે લદ્દાખના ઊંચાઈવાળા કૃષિ દૃશ્યમાં એક નવો ઇતિહાસ રચ્યો છે. સામાન્ય રીતે પ્રથમ ફૂલ ખીલવામાં બે મહિનાનો સમય લાગતો હોય છે, તેની સામે અહીં રેકોર્ડબ્રેક ૩૦ દિવસના સમયમાં જ ફૂલો ખીલી નીકળ્યા છે. ઉપરાજ્યપાલ દ્વારા આ ખેતરની મુલાકાત લઈને પ્રથમ ફૂલ ખીલવાની પળને નિહાળવામાં આવી હતી. અહીં દરરોજ સરેરાશ ૨૦ થી ૨૫ ફૂલો ખીલે છે અને એક સવારે ૭૨ ફૂલો ખીલ્યા હતા. માત્ર ૦૪ દિવસમાં લગભગ ૨૨ ગ્રામ શુદ્ધ કેસર એકત્રિત કરવામાં આવ્યું છે.

અમર ઉજાલાના અહેવાલ મુજબ, આ નોંધપાત્ર સિદ્ધિ એ આપણા પર્યાવરણની સ્થિતિસ્થાપકતા અને આ પ્રદેશમાં ઊંચાઈ પર થતી ખેતીની અઢળક અને અત્યાર સુધીણ અણશોધાયેલી ક્ષમતાનું એક શક્તિશાળી પ્રમાણ છે. આ સફળ breakthrough વ્યાપારી સ્તરે ઉત્પાદન માટે એક આશાસ્પદ પાયો નાખે છે, જે લદ્દાખમાં ખેતી અને કૃષિ-આધારિત ઉદ્યોગસાહસિકતા માટે નવા રસ્તાઓ ખોલશે તેમજ એક મજબૂત, સમૃદ્ધ અને આત્મનિર્ભર સ્થાનિક અર્થવ્યવસ્થા તરફ આગળ વધવાનો માર્ગ મોકળો કરશે. આ પાઇલટ પ્રોજેક્ટની સફળતામાં નોંધપાત્ર યોગદાન આપવા બદલ UT લદ્દાખના કૃષિ વિભાગ અને આપણા સમર્પિત ફિલ્ડ સ્ટાફ પ્રત્યે ઊંડી પ્રશંસા અને અભિનંદન પાઠવવામાં આવ્યા છે.