તહેવારોની સિઝનમાં માંગ અને પુરવઠાના અસંતુલનને કારણે ખાંડના છૂટક ભાવ વધ્યા

સંદેશ (બિઝનેસ) અહેવાલ મુજબ, તહેવારોના સમયગાળા દરમિયાન માંગ અને પુરવઠા વચ્ચે અસંતુલન સર્જાવાના કારણે ખાંડના ભાવમાં વધારો થયો છે, જેનાથી રસોડાના બજેટ પર અસર પડી છે. દેશના બજારોમાં ખાંડનો સરેરાશ છૂટક ભાવ આશરે ₹૫૯.૫૦ પ્રતિ કિલો સુધી પહોંચી ગયો છે. જ્યારે જથ્થાબંધ બજારમાં ખાંડનો ભાવ આશરે ₹૫૫.૪૦ પ્રતિ કિલોની આસપાસ ચાલી રહ્યો છે.

ભારત વૈશ્વિક સ્તરે ખાંડનું અગ્રણી ઉત્પાદક છે અને દેશમાં દર વર્ષે સરેરાશ ૩૦ થી ૩૪ મિલિયન ટન (૩૦૦ થી ૩૪૦ લાખ ટન) ખાંડનું ઉત્પાદન થાય છે. અનિયમિત હવામાન અને શેરડીના રસમાંથી ઇથેનોલ બનાવટના સરકારી લક્ષ્યાંકને કારણે ખાંડના ઉત્પાદનના આંકડા બદલાતા રહે છે. વર્ષ ૨૦૨૫-૨૬ ની સિઝન માટે કુલ ખાંડનું ઉત્પાદન અંદાજે ૩૦.૬ મિલિયન ટન હોવાનો અંદાજ છે. દેશના કુલ ખાંડ ઉત્પાદનમાં ઉત્તર પ્રદેશ, મહારાષ્ટ્ર અને કર્ણાટક સૌથી મોટું યોગદાન આપે છે.

ઉત્પાદનની સાથે સાથે ભારત વિશ્વના સૌથી મોટા ખાંડના ઉપભોક્તા બજારોમાં પણ સામેલ છે. દેશમાં ખાંડની ઘરેલું વપરાશ વાર્ષિક આશરે ૨૮ થી ૨૯ મિલિયન ટન જેટલી છે. આ ઘરેલું વપરાશમાં ઘરગથ્થુ ઉપયોગ ઉપરાંત હોટેલ, રેસ્ટોરન્ટ, બેકરી અને ઠંડા પીણા બનાવતા મોટા ઉદ્યોગો પણ સામેલ છે. દેશની હરિત ઉર્જાની જરૂરિયાતોને પહોંચી વળવા માટે મોટી માત્રામાં શેરડીનો રસ અને મોલાસીસ ઇથેનોલ ઉત્પાદન તરફ વાળવામાં આવી રહ્યા છે, જેના કારણે પરંપરાગત ખાંડની ઉપલબ્ધતા પર અસર પડી રહી છે.

અગાઉ ભારત વૈશ્વિક બજારમાં વાર્ષિક આશરે ૬.૮ મિલિયન ટન ખાંડની નિકાસ કરતું હતું. વર્ષ ૨૦૨૧-૨૨ ની બમ્પર પાક સિઝનમાં દેશે રેકોર્ડ ૧૦.૯૮ મિલિયન ટન ખાંડની નિકાસ કરી હતી. સ્થાનિક બજારમાં ખાંડનો પૂરતો જથ્થો જાળવી રાખવા અને મોંઘવારી પર કાબૂ મેળવવા માટે કેન્દ્ર સરકાર નિકાસ પર ખૂબ જ કડક નજર રાખી રહી છે અને માત્ર મર્યાદિત નિકાસ કરવાની જ પરવાનગી આપી રહી છે.

વિકિપીડિયા મુજબ, ખાંડ એ મીઠા સ્વાદ ધરાવતા, દ્રાવ્ય કાર્બોહાઇડ્રેટ્સનો એક વર્ગ છે, જેમાંથી ઘણા ખોરાકમાં વપરાય છે. મોનોસૅકરાઇડ્સ તરીકે ઓળખાતી સાદી ખાંડમાં ગ્લુકોઝ, ફ્રુટોઝ અને ગેલેક્ટોઝનો સમાવેશ થાય છે. ડાયસૅકરાઇડ્સ કે ડબલ શુગર તરીકે ઓળખાતી સંયુક્ત ખાંડ એ બે જોડાયેલા મોનોસૅકરાઇડ અણુઓથી બનેલાં અણુઓ છે. સુક્રોઝ, લેક્ટોઝ અને માલ્ટોઝ એ સંયુક્ત ખાંડનાં સામાન્ય ઉદાહરણો છે અને સફેદ ખાંડ લગભગ શુદ્ધ સુક્રોઝ હોય છે. પાચન દરમિયાન, સંયુક્ત ખાંડ હાઇડ્રોલાઇઝ થઈને સાદી ખાંડમાં રૂપાંતરિત થાય છે.