સેટેલાઇટ ઈમેજમાં ઉત્તર ભારત ધુમ્મસની ચાદર હેઠળ જ્યારે ગુજરાતમાં સ્થિતિ સારી

દિવાળીના તહેવાર બાદ ઉત્તર ભારતના મોટાભાગના વિસ્તારોમાં તાપમાનમાં ઘટાડો થતા ઝેરી ધુમ્મસની એક જાડી ચાદર છવાઈ ગઈ છે. આ પ્રદૂષણ એટલું તીવ્ર છે કે તે અંતરિક્ષમાંથી પણ સ્પષ્ટપણે જોઈ શકાય છે. નેશનલ એરોનોટિક્સ એન્ડ સ્પેસ એડમિનિસ્ટ્રેશન (નાસા) ના વર્લ્ડવ્યુ, જે એક ઇન્ટરેક્ટિવ વેબ-આધારિત મેપિંગ અને વિઝ્યુલાઇઝેશન ટૂલ છે, તેના દ્વારા લેવામાં આવેલી સેટેલાઇટ ઈમેજમાં ૧૦ નવેમ્બરના રોજ ભારતનો મોટો ભાગ રાખોડી રંગના ધુમ્મસથી ઢંકાયેલો જોવા મળ્યો હતો.

એનડીટીવીના અહેવાલ મુજબ, આ ધુમ્મસની તીવ્રતા ઉત્તર ભારતમાં સૌથી વધુ છે. સેટેલાઇટ વ્યૂમાં રાષ્ટ્રીય રાજધાની દિલ્હી, તેની પડોશી રાજ્ય ઉત્તર પ્રદેશ અને આસપાસના કેટલાક રાજ્યો સંપૂર્ણપણે આ ધુમ્મસની પકડમાં જોવા મળે છે. આ ધુમ્મસ માત્ર મેદાની વિસ્તારો સુધી સીમિત નથી, પરંતુ તે વધુ ઉત્તર તરફ હિમાલયના રાજ્યો જેવા કે ઉત્તરાખંડ, હિમાચલ પ્રદેશ અને જમ્મુ-કાશ્મીર સુધી ફેલાયેલું જોવા મળ્યું છે.

ભારતના મધ્ય અને દક્ષિણ ભાગોમાં પણ આ ધુમ્મસ જોવા મળ્યું છે, જોકે ત્યાં તેની તીવ્રતા ઉત્તર ભારતની સરખામણીમાં ઓછી છે. આ સમગ્ર દ્રશ્યમાં પશ્ચિમ ભારતના રાજ્યો અને ઉત્તર-પૂર્વના રાજ્યો અલગ તરી આવે છે. સેટેલાઇટ ઈમેજ મુજબ, રાજસ્થાન અને ગુજરાત જેવા પશ્ચિમ ભારતના રાજ્યો તેમજ ઉત્તર-પૂર્વના રાજ્યોમાં આ રાખોડી રંગનું ધુમ્મસ જોવા મળ્યું નથી, એટલે કે આ વિસ્તારો પ્રદૂષણની આ જાડી ચાદરથી મુક્ત જણાય છે.

જો ૧૦ નવેમ્બરના દ્રશ્યોની તુલના અગાઉના દિવસો સાથે કરવામાં આવે તો નોંધપાત્ર તફાવત જોવા મળે છે. ૯ નવેમ્બરના રોજ, જે દિવાળીના એક દિવસ પછીનો સમય હતો, ત્યારે ધુમ્મસ પ્રમાણમાં પાતળું અને છૂટુંછવાયેલું હતું. તે સમયે માત્ર દિલ્હી, ઉત્તર પ્રદેશ, બિહાર અને ઉત્તરાખંડ, હિમાચલ પ્રદેશ તેમજ જમ્મુ-કાશ્મીર જેવા કેટલાક ઉત્તરીય રાજ્યોમાં જ પ્રદૂષણ જોવા મળ્યું હતું.

તેનાથી પણ પહેલા, ૮ નવેમ્બરના રોજ જ્યારે દેશભરમાં દિવાળીની ઉજવણી કરવામાં આવી હતી, ત્યારે સ્થિતિ વધુ ગંભીર હતી. દિવાળી દરમિયાન ફટાકડાના ઉપયોગને કારણે હવામાં પ્રદૂષણનું સ્તર તાત્કાલિક વધી જાય છે. સેટેલાઇટ દ્વારા લેવામાં આવેલી તસવીરોમાં ૮ નવેમ્બરના રોજ દિલ્હી, પશ્ચિમ ઉત્તર પ્રદેશ અને અન્ય ઉત્તરીય પ્રદેશો ભારે ધુમ્મસના કવચમાં ઘેરાયેલા જોવા મળ્યા હતા.

નવેમ્બર મહિના દરમિયાન ધુમ્મસની તીવ્રતા અને તેના સ્થાનમાં દરરોજ ફેરફાર થયો હોવા છતાં, તે ભારત પર સતત બનેલું રહ્યું છે. આ એક વાર્ષિક ઘટના બની ગઈ છે જેમાં તાપમાન ઘટતા પ્રદૂષણનું સ્તર વધે છે. સેટેલાઇટ ઈમેજમાં ૧૦ નવેમ્બરના દ્રશ્યો ૯ નવેમ્બરના દ્રશ્યો કરતા વધુ ગંભીર જણાય છે, કારણ કે ૧૦ તારીખે ધુમ્મસ વધુ ઘાટું અને વ્યાપક હતું.

બીજી તરફ, દિવાળીના બે દિવસ બાદ મંગળવારે રાષ્ટ્રીય રાજધાની દિલ્હીની હવાની ગુણવત્તામાં થોડો સુધારો જોવા મળ્યો હતો. સેન્ટ્રલ પોલ્યુશન કંટ્રોલ બોર્ડ (CPCB) ના ડેટા અનુસાર, દિલ્હીનો એર ક્વોલિટી ઇન્ડેક્સ (AQI) ૨૯૯ નોંધાયો હતો, જેના કારણે હવાની ગુણવત્તા 'ખરાબ' (poor) શ્રેણીમાં આવી હતી. આમ, ઉત્તર ભારતના મોટાભાગના વિસ્તારોમાં પ્રદૂષણની ગંભીર સમસ્યા યથાવત છે, જ્યારે ગુજરાત અને રાજસ્થાન જેવા રાજ્યોમાં સ્થિતિ વધુ સ્પષ્ટ અને સારી જોવા મળી રહી છે.