ભારતીય વિદ્યાર્થીઓ માટે જર્મની અને આયલેન્ડ ઉચ્ચ શિક્ષણના મુખ્ય કેન્દ્રો બન્યા

ભારતીય વિદ્યાર્થીઓ હવે ઉચ્ચ અભ્યાસ માટે અમેરિકા, બ્રિટન, કેનેડા અને ઓસ્ટ્રેલિયા જેવા પરંપરાગત દેશોને બદલે જર્મની અને આયલેન્ડ તરફ વધુ આકર્ષાઈ રહ્યા છે. ધ હિન્દુના એક વિશેષ ઇન્ટરવ્યુમાં TOEFL અને GRE ના દક્ષિણ એશિયાના એક્ઝિક્યુટિવ ડાયરેક્ટર કરણ લલિતે જણાવ્યું હતું કે, છેલ્લા બે વર્ષના ડેટા મુજબ મોટાભાગના ભારતીય વિદ્યાર્થીઓ આ બે દેશોની સંસ્થાઓ પસંદ કરી રહ્યા છે.

જર્મન એકેડેમિક એક્સચેન્જ સર્વિસ (DAAD) ના આંકડા મુજબ, જે વિશ્વની સૌથી મોટી આંતરરાષ્ટ્રીય વિદ્યાર્થી વિનિમય ફંડિંગ સંસ્થા છે, ૨૦૨૫-૨૬ ના શિયાળના સેમેસ્ટરમાં જર્મન યુનિવર્સિટીઓમાં નોંધણી કરાવનાર ભારતીય વિદ્યાર્થીઓની સંખ્યા ૬૯,૮૧૬ સુધી પહોંચી છે. આ આંકડો અગાઉના વર્ષની સરખામણીએ ૧૭.૫% નો વધારો દર્શાવે છે. તેવી જ રીતે, ૨૦૨૪-૨૫ ના વર્ષમાં આયલેન્ડમાં આશરે ૯,૧૭૫ ભારતીય વિદ્યાર્થીઓની નોંધણી થઈ હતી, જે ત્યાંના બિન-આયલેન્ડ રહેવાસી વિદ્યાર્થીઓના કુલ સમૂહના ૨૦.૬% જેટલા છે.

ખાસ કરીને કર્ણાટકા રાજ્યના વિદ્યાર્થીઓમાં આ પ્રવાહ વધુ જોવા મળી રહ્યો છે. કરણ લલિતના જણાવ્યા અનુસાર, જર્મની જતા ૬૦,૦૦૦ થી વધુ વિદ્યાર્થીઓમાંથી ૧૨,૦૦૦ વિદ્યાર્થીઓ એટલે કે ૨૦% વિદ્યાર્થીઓ માત્ર કર્ણાટકાના છે. કર્ણાટકાના વિદ્યાર્થીઓ દ્વારા આ દેશોની પસંદગી પાછળ માત્ર વિઝા નીતિઓ જ નહીં, પરંતુ 'રિટર્ન ઓન ઇન્વેસ્ટમેન્ટ' (ROI) એટલે કે રોકાણ પર મળતું વળતર મુખ્ય કારણ છે. વિદ્યાર્થીઓ બેંકો પાસેથી લોન લે છે અથવા તેમના માતા-પિતા ઉચ્ચ શિક્ષણ માટે લાખો રૂપિયાનું રોકાણ કરે છે, તેથી તેઓ ROI ફેક્ટરને વધુ મહત્વ આપે છે.

જર્મનીમાં વિશ્વસ્તરીય એન્જિનિયરિંગ ટેકનોલોજી ઉપલબ્ધ છે અને અભ્યાસ પૂર્ણ કર્યા પછી વિદ્યાર્થીઓને ૧૮ મહિના સુધી કામ કરવાનો અધિકાર મળે છે. બેંગલુરુના એવા વિદ્યાર્થીઓ જેમના પોતાના સ્ટાર્ટ-અપ આઈડિયા છે, તેઓ ખાસ કરીને જર્મની પસંદ કરે છે. બીજી તરફ, જે વિદ્યાર્થીઓ હેલ્થકેર અથવા સોશિયલ સાયન્સનો અભ્યાસ કરવા માંગે છે તેઓ આયલેન્ડ પસંદ કરી રહ્યા છે. આયલેન્ડમાં પણ ગ્રેજ્યુએશન પછી ૧૮ મહિના સુધી કામ કરવાની તક મળે છે, જે જર્મની જેવો જ લાભ છે.

આ બદલાવ પાછળ અમેરિકાની સ્થિતિ પણ જવાબદાર છે. લલિતે નોંધ્યું હતું કે જ્યારે અમેરિકા મોટી સંખ્યામાં વિદ્યાર્થીઓને સ્વીકારી રહ્યું નથી, ત્યારે જર્મની અને આયલેન્ડ યોગ્ય વિકલ્પો તરીકે ઉભરી આવ્યા છે. તેમણે ઉમેર્યું કે અમેરિકા જવા માંગતા હોવા છતાં, ત્યાં કાં તો વિઝા સ્લોટ્સ ઉપલબ્ધ નથી અથવા વિઝા રિજેક્શન રેટમાં વધારો થયો છે.

યુનિવર્સિટી દ્વારા અરજીઓ નકારવાના દરો અંગે તેમણે સ્પષ્ટ કર્યું કે અમેરિકા, બ્રિટન, કેનેડા અને ઓસ્ટ્રેલિયા માટે સુસંગત ડેટા ઉપલબ્ધ નથી. જોકે, પ્રવેશના પરિણામો માત્ર ભાષાના મૂલ્યાંકન પર નહીં, પરંતુ શૈક્ષણિક પ્રદર્શન, પ્રોગ્રામની જરૂરિયાતો અને સંસ્થાના પસંદગીના માપદંડો પર આધારિત હોય છે. તેમણે સલાહ આપી કે પ્રમાણિત મૂલ્યાંકન, અગાઉનું આયોજન અને વિશ્વાસપાત્ર ઓવરસીઝ એજ્યુકેશન કાઉન્સેલર્સનું માર્ગદર્શન વિદ્યાર્થીઓને મજબૂત અરજી તૈયાર કરવામાં મદદ કરી શકે છે. તેમણે વધુમાં જણાવ્યું કે વિઝાના નિર્ણયો એ એક અલગ પ્રક્રિયા છે અને તેને યુનિવર્સિટી પ્રવેશના પરિણામો સાથે જોડવું જોઈએ નહીં.

ભાષાની કસોટી અંગે વાત કરતા તેમણે જણાવ્યું કે જર્મનીમાં TOEFL સિવાય મોટાભાગની અંગ્રેજી કસોટીઓ સ્વીકારવામાં આવતી નથી. TOEFL iBT ટેસ્ટ જર્મની અને આયલેન્ડ બંનેની સંસ્થાઓ દ્વારા સ્વીકારવામાં આવે છે અને વિશ્વભરના ૧૬૦ થી વધુ દેશોની ૧૩,૫૦૦ થી વધુ સંસ્થાઓ દ્વારા માન્ય છે, જે વિદ્યાર્થીઓને વિવિધ દેશોમાં શિક્ષણની તકો શોધવાની સુવિધા આપે છે. કરણ લલિતે વધુમાં જણાવ્યું કે TOEFL એ જાન્યુઆરી ૨૦૨૬ માં ઘણા ફેરફારો કર્યા છે જેથી તેને 'Gen-Z' પેઢી માટે વધુ અનુકૂળ બનાવી શકાય અને વિદેશી યુનિવર્સિટીઓમાં તેની વિશ્વસનીયતા જળવાઈ રહે.