તહેવારોમાં વધતા હવાઈ ભાડા અંગે સુપ્રીમ કોર્ટે તાકીદની સુનાવણીનો ઇનકાર કર્યો

તહેવારો દરમિયાન એરલાઇન્સ દ્વારા લેવામાં આવતા અત્યંત ઊંચા ભાડા અંગેની ચિંતા દર્શાવતી અરજી પર સુપ્રીમ કોર્ટે સોમવારે તાકીદની સુનાવણી કરવાનો ઇનકાર કરી દીધો છે. સુનાવણી દરમિયાન જસ્ટિસ વિક્રમ નાથ, જસ્ટિસ સંદીપ મહેતા અને જસ્ટિસ અપાલેશ સિંહની ખંડપીઠ સામે આ બાબત રજૂ કરવામાં આવી હતી, ત્યારે કોર્ટે અરજદારને ટૂંકમાં કહ્યું હતું કે, 'હવાઈ માર્ગે મુસાફરી ન કરો'.

અરજદારના વકીલે કોર્ટમાં દલીલ કરી હતી કે એવિએશન ભાડામાં ૭૦૦ ટકાનો વધારો થયો છે. અરજીમાં જણાવવામાં આવ્યું હતું કે આ કેસની સુનાવણી ૧૬ નવેમ્બરના રોજ નિર્ધારિત કરવામાં આવી છે, પરંતુ ત્યાં સુધીમાં દિવાળી અને છઠ પૂજા જેવા મોટા તહેવારો પૂર્ણ થઈ ગયા હશે. આથી, અરજદારે આ બાબતની તાકીદની સુનાવણી કરવા માટે વિનંતી કરી હતી.

આ મામલો સામાજિક કાર્યકર એસ. લક્ષ્મીનારાયણન દ્વારા ગયા વર્ષે સુપ્રીમ કોર્ટમાં દાખલ કરવામાં આવેલી અરજી સાથે જોડાયેલો છે. તેમણે દલીલ કરી હતી કે એરલાઇન્સ તહેવારોની સીઝન દરમિયાન ખૂબ જ ઊંચા ભાડા વસૂલે છે. આ વર્ષે જાન્યુઆરીમાં આ બાબતની સુનાવણી દરમિયાન સુપ્રીમ કોર્ટે એરલાઇન્સ દ્વારા લેવામાં આવતા ઊંચા ભાડાને 'શોષણ' ગણાવ્યું હતું. કોર્ટે ત્યારે નોંધ્યું હતું કે, 'અમે ચોક્કસપણે હસ્તક્ષેપ કરીશું. કુંભ મેળા અને અન્ય તહેવારો દરમિયાન થતું શોષણ જુઓ. દિલ્હીથી પ્રયાગરાજ અને જોધપુરના ભાડા સામાન્ય કરતા ત્રણ ગણા છે તે જુઓ.'

અગાઉ ૧૫ મેના રોજ થયેલી સુનાવણીમાં જસ્ટિસ વિક્રમ નાથ અને જસ્ટિસ સંદીપ મહેતાની ખંડપીઠે સરકારને જણાવ્યું હતું કે એરલાઇન ટિકિટના ભાવમાં વ્યાજબીકરણ લાવવાની જરૂર છે. કેન્દ્ર સરકાર અને ડાયરેક્ટોરેટ જનરલ ઓફ સિવિલ એવિએશન (DGCA) વતી હાજર રહેલા સોલિસિટર જનરલ તુષાર મહેતાએ કોર્ટને જાણ કરી હતી કે સરકાર નવા ભારતીય વયયુન અધિનિયમ, ૨૦૨૪ હેઠળ નિયમો ઘડવા પર કામ કરી રહી છે. જોકે, ખંડપીઠે મુસાફરોને તાત્કાલિક રાહત આપવાની જરૂરિયાત પર ભાર મૂક્યો હતો. કોર્ટે અવલોકન કર્યું હતું કે, 'લોકોને થોડી રાહત આપવાનો પ્રયાસ કરો... એક જ દિવસે, એક જ રૂટ માટે... એક એરલાઇન ઇકોનોમી ક્લાસ માટે ₹ ૮,૦૦૦ લે છે, જ્યારે બીજી એરલાઇન ₹ ૧૮,૦૦૦ લે છે.'

એસ. લક્ષ્મીનારાયણનની તાજેતરની અરજીમાં મીડિયા અહેવાલોનો પણ હવાલો આપવામાં આવ્યો છે, જેમાં દર્શાવવામાં આવ્યું છે કે દેશના અનેક મુખ્ય આંતરિક રૂટ પર હવાઈ ભાડા સામાન્ય દર કરતા બે થી સાત ગણા વધી ગયા છે. એરલાઇન્સ દ્વારા આ વધતા ભાડા માટે એવિએશન ટર્બાઇન ફ્યુઅલ (ATF) ના વધતા ભાવને જવાબદાર ઠેરવવામાં આવ્યા છે, જે તેમની કામગીરીના ખર્ચને અસર કરે છે. જોકે, અરજીમાં એવી દલીલ કરવામાં આવી હતી કે ભલે આવા પરિબળોને કારણે ટિકિટના ભાવમાં થોડો વધારો યોગ્ય હોઈ શકે, પરંતુ તેના આધારે ભાડાને સામાન્ય દર કરતા સાત ગણા વધારવા તે યોગ્ય નથી.

અરજદારના વકીલે દલીલ કરી હતી કે હવાઈ પરિવહન એ એક આવશ્યક સેવા છે અને આ રીતે ભાવ વધારો કરવો એ બંધારણની કલમ ૧૪નું ઉલ્લંઘન છે. બંધારણની કલમ ૧૪ કાયદા સમક્ષ સમાનતા વિશે વાત કરે છે. વકીલે વધુમાં ઉમેર્યું હતું કે, 'અન્ય કોઈ પણ આવશ્યક સેવા આ રીતે કિંમત નિર્ધારિત કરતી નથી. રેલવેના ફ્લેક્સી-ફેરને મૂળ ભાડાના દોઢ ગણા સુધી મર્યાદિત રાખવામાં આવે છે, આવશ્યક દવાઓના ભાવ ડ્રગ્સ (પ્રાઈસ કંટ્રોલ) ઓર્ડર, ૨૦૧૩ હેઠળ મર્યાદિત છે, અને વીજળીના ટેરિફ રેગ્યુલેટરી કમિશન દ્વારા નક્કી કરવામાં આવે છે. હવાઈ મુસાફરી એકમાત્ર અપવાદ ન હોઈ શકે.'

અરજદારે એ પણ ધ્યાન દોર્યું હતું કે 'એસેન્શિયલ સર્વિસીસ મેન્ટેનન્સ એક્ટ, ૧૯૮૧ હેઠળ હવાઈ પરિવહન એ એક આવશ્યક સેવા છે'. તેમણે દલીલ કરી હતી કે, 'જે સેવાનો સાતત્ય જાળવવા માટે રાજ્ય તેને આવશ્યક સેવા તરીકે ગણે છે, તેની કિંમત બાબતે સંપૂર્ણપણે અનિયંત્રિત છોડી શકાય નહીં, કારણ કે તેનાથી તે સેવા મેળવતા જનતાને નુકસાન થાય છે.'

આમ, સુપ્રીમ કોર્ટે હાલમાં આ બાબતે તાકીદની સુનાવણી કરવાની ના પાડી દીધી છે, જેના કારણે તહેવારો દરમિયાન મુસાફરોને મોંઘા હવાઈ ભાડા સામે તાત્કાલિક કાયદાકીય રાહત મળવાની શક્યતા હાલમાં ઓછી જણાય છે.