૧૫ લાખના રોકાણ પર SCSS અને MIS યોજનાઓની આવકની સરખામણી

ઇકોનોમિક ટાઈમ્સના અહેવાલ મુજબ, જો વરિષ્ઠ નાગરિકો પાસે રોકાણ કરવા માટે ૧૫ લાખ રૂપિયાની રકમ હોય અને તેઓ નિયમિત આવક મેળવવા માંગતા હોય, તો તેમની પાસે બે લોકપ્રિય વિકલ્પો ઉપલબ્ધ છે: સિનિયર સિટીઝન્સ સેવિંગ્સ સ્કીમ (SCSS) અને પોસ્ટ ઓફિસ મંથલી ઇન્કમ સ્કીમ (MIS). આ બંને સરકારી સમર્થિત નાની બચત યોજનાઓ છે અને બંનેનો પાકતી મુદતનો સમયગાળો પાંચ વર્ષનો છે.

જોકે, આ બંને યોજનાઓમાં વ્યાજ દર, ચુકવણીની આવૃત્તિ અને રોકાણની મહત્તમ મર્યાદાના સંદર્ભમાં મહત્વના તફાવતો છે. જો રોકાણની રકમ ૧૫ લાખ રૂપિયા હોય, તો કઈ યોજના વધુ આવક આપી શકે છે તેનું વિશ્લેષણ કરવામાં આવ્યું છે. ૧ ઓક્ટોબરથી ૩૧ ડિસેમ્બર, ૨૦૨૬ ના ત્રિમાસિક ગાળા માટે લાગુ પડતા વ્યાજ દરોમાં કોઈ ફેરફાર કરવામાં આવ્યો નથી.

SCSS યોજના વાર્ષિક ૮.૨% વ્યાજ દર ઓફર કરે છે, જ્યારે પોસ્ટ ઓફિસની MIS યોજના ૭.૪% વ્યાજ દર આપે છે. વ્યાજ દરમાં સરખામણી કરતા SCSS વધુ સારો વિકલ્પ જણાય છે, પરંતુ ચુકવણીની આવૃત્તિના મામલે MIS આગળ છે. MIS ના નામ મુજબ, તે દર મહિને વ્યાજની ચુકવણી કરે છે, જ્યારે SCSS ના રોકાણકારોને દર ત્રણ મહિને (ત્રિમાસિક) ચુકવણી મળે છે.

રોકાણની મર્યાદામાં પણ તફાવત છે. એક વ્યક્તિ SCSS ખાતામાં વધુમાં વધુ ૩૦ લાખ રૂપિયા સુધીનું રોકાણ કરી શકે છે. બીજી તરફ, વ્યક્તિગત રીતે MIS ખાતામાં મહત્તમ રોકાણ મર્યાદા ૯ લાખ રૂપિયા છે. જોકે, જો MIS માં સંયુક્ત (જોઈન્ટ) ખાતું ખોલાવવામાં આવે, તો તેમાં મહત્તમ રોકાણની મર્યાદા ૧૫ લાખ રૂપિયા સુધીની છે.

જો કોઈ રોકાણકાર SCSS માં ૧૫ લાખ રૂપિયાનું રોકાણ કરે છે, તો તેને દર ત્રિમાસિક ગાળામાં અંદાજે ૩૦,૭૫૦ રૂપિયા વ્યાજ તરીકે મળશે. આ રીતે, પાંચ વર્ષના રોકાણના સમયગાળા દરમિયાન કુલ અંદાજિત વ્યાજ આવક ૬,૧૫,૦૦૦ રૂપિયા થશે. આ આવક રોકાણકારને ત્રિમાસિક હપ્તામાં ચૂકવવામાં આવશે અને પાકતી મુદત પર મૂળ રકમ પરત કરવામાં આવશે.

જો ૧૫ લાખ રૂપિયાનું રોકાણ સંયુક્ત MIS ખાતામાં કરવામાં આવે, તો તેની ગણતરી અલગ રીતે થશે. ૭.૪% વાર્ષિક વ્યાજ દર સાથે, રોકાણકારને વાર્ષિક અંદાજે ૧,૧૧,૦૦૦ રૂપિયા વ્યાજ મળશે. આનો અર્થ એ છે કે રોકાણકારને પાંચ વર્ષ સુધી દર મહિને અંદાજે ૯,૨૫૦ રૂપિયા વ્યાજ તરીકે મળશે. પાંચ વર્ષના અંતે કુલ વ્યાજ આવક અંદાજે ૫,૫૫,૦૦૦ રૂપિયા થશે અને પાકતી મુદત પર ૧૫ લાખ રૂપિયાની મૂળ રકમ પરત મળશે.

આ બંને યોજનાઓની સીધી સરખામણી કરતા જાણવા મળે છે કે SCSS યોજના MIS કરતા વધુ વ્યાજની આવક આપે છે. ૧૫ લાખના રોકાણ પર SCSS દ્વારા વાર્ષિક આવક ૧,૨૩,૦૦૦ રૂપિયા થાય છે, જ્યારે MIS દ્વારા વાર્ષિક આવક ૧,૧૧,૦૦૦ રૂપિયા થાય છે. પાંચ વર્ષના કુલ વ્યાજની વાત કરીએ તો, SCSS માં ૬,૧૫,૦૦૦ રૂપિયા અને MIS માં ૫,૫૫,૦૦૦ રૂપિયા મળે છે. આમ, જો રોકાણકાર MIS ને બદલે SCSS પસંદ કરે છે, તો તે પાંચ વર્ષમાં ૬૦,૦૦૦ રૂપિયા વધુ વ્યાજ કમાઈ શકે છે.

આ ગણતરીઓ એ ધારણા પર આધારિત છે કે રોકાણકાર પાંચ વર્ષ સુધી યોજનામાં રોકાણ રાખશે અને વ્યાજની રકમને ફરીથી રોકાણ (રી-ઇન્વેસ્ટ) કરશે નહીં. ઉપરાંત, MIS ના કિસ્સામાં એ પણ ધારવામાં આવ્યું છે કે રોકાણ ૧૫ લાખ રૂપિયાની મહત્તમ મર્યાદા ધરાવતા સંયુક્ત ખાતામાં કરવામાં આવ્યું છે.

SCSS ખાતું ૬૦ વર્ષથી વધુ ઉંમરના વ્યક્તિઓ દ્વારા ખોલાવી શકાય છે, પરંતુ નિવૃત્ત કર્મચારીઓ માટે ૬૦ વર્ષથી ઓછી ઉંમરના કેટલાક અપવાદો પણ છે.

સિનિયર સિટીઝન્સ સેવિંગ્સ સ્કીમ (SCSS) એ ભારત સરકાર દ્વારા વરિષ્ઠ નાગરિકો માટે શરૂ કરવામાં આવેલી એક બચત યોજના હતી. આ યોજનાનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય વરિષ્ઠ નાગરિકોને સુરક્ષિત અને નિયમિત આવક પૂરી પાડવાનો હતો.