કેન્દ્ર સરકારે ચોખાના વેચાણનો લક્ષ્યાંક બમણો કરીને ૫૦ લાખ મેટ્રિક ટન કર્યો

કેન્દ્ર સરકારે દેશમાં ચોખાના ભાવને નિયંત્રણમાં રાખવા અને તેની પૂરતી ઉપલબ્ધતા સુનિશ્ચિત કરવા માટે એક મહત્વપૂર્ણ નિર્ણય લીધો છે. પીઆઈબીના સત્તાવાર અહેવાલ મુજબ, સરકારે ઓપન માર્કેટ સેલ સ્કીમ (ડોમેસ્ટિક) હેઠળ ચોખાના વેચાણનો વાર્ષિક લક્ષ્યાંક ૨૫ લાખ મેટ્રિક ટનથી વધારીને ૫૦ લાખ મેટ્રિક ટન કરવાનો નિર્ણય કર્યો છે. નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૬-૨૭ માટે લેવામાં આવેલા આ નિર્ણયનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય બજારમાં ચોખાનો પુરવઠો વધારીને ગ્રાહકોને રાહત આપવાનો છે. ચાલુ નાણાકીય વર્ષમાં ૩૧ ઓક્ટોબર ૨૦૨૬ સુધીમાં જ ૨૫ લાખ મેટ્રિક ટન ચોખા ઈ-ઓક્શન દ્વારા ખાનગી પક્ષોને વેચી દેવામાં આવ્યા છે, જે ગત વર્ષના સમાન ગાળાના ૧૧ લાખ મેટ્રિક ટનના આંકડા કરતા નોંધપાત્ર રીતે વધારે છે.

આ ઉપરાંત, સરકારે દેશભરના તમામ ચોખા અને ડાંગરના વેપારીઓ, જથ્થાબંધ વિક્રેતાઓ, છૂટક વિક્રેતાઓ, મોટી ચેઈન ધરાવતા રિટેલર્સ અને મિલર્સ માટે સ્ટોક જાહેર કરવો ફરજિયાત બનાવ્યો છે. ૬ નવેમ્બર ૨૦૨૬ના રોજ જારી કરાયેલા આદેશ મુજબ, તમામ સંસ્થાઓએ દર શુક્રવારે ફૂડ સ્ટોક પોર્ટલ પર પોતાના સ્ટોકની વિગતો અપડેટ કરવાની રહેશે. આ સ્ટોકને છ શ્રેણીઓમાં વહેંચવામાં આવ્યો છે, જેમાં બાસમતી ચોખા, પ્રીમિયમ નોન-બાસમતી ચોખા, સામાન્ય નોન-બાસમતી ચોખા, બાફેલા ચોખા, તૂટેલા ચોખા અને ડાંગરનો સમાવેશ થાય છે. જે સંસ્થાઓ પોર્ટલ પર નોંધાયેલી નહીં હોય અથવા નિર્ધારિત સ્ટોક મર્યાદાનું ઉલ્લંઘન કરશે, તેમની સામે આવશ્યક ચીજવસ્તુ અધિનિયમ ૧૯૫૫ની કલમ ૬ અને ૭ હેઠળ કડક શિક્ષાત્મક કાર્યવાહી કરવામાં આવશે.

દક્ષિણ ભારતના રાજ્યોમાં ચોખાના ભાવને સ્થિર રાખવા માટે કેન્દ્ર સરકારે આંધ્રપ્રદેશ, કર્ણાટક, કેરળ, તમિલનાડુ અને તેલંગાણાને ડાંગર અને ચોખા પર સ્ટોક લિમિટ લાદવાની સત્તા આપી છે. ૬ નવેમ્બર ૨૦૨૬ના રોજ આપવામાં આવેલી આ મંજૂરી ૩૧ જાન્યુઆરી ૨૦૨૭ સુધી અમલમાં રહેશે. આ પગલાંનો હેતુ સંગ્રહખોરી અને કાળાબજારને અટકાવીને સામાન્ય ગ્રાહકોને વ્યાજબી ભાવે ચોખા મળી રહે તે સુનિશ્ચિત કરવાનો છે. કેન્દ્ર અને રાજ્ય સરકારો સંયુક્ત રીતે આ નિયમોના અમલીકરણ પર નજીકથી નજર રાખશે.

વધુમાં, સરકારે 'ભારત રાઈસ'ના વિતરણમાં પણ વધારો કર્યો છે. નાફેડ, એનસીસીએફ અને કેન્દ્રીય ભંડાર જેવી એજન્સીઓને વધારાના જથ્થાની ફાળવણી કરવામાં આવી છે, જેથી દેશના ખૂણે-ખૂણે, ખાસ કરીને દક્ષિણના રાજ્યોમાં સસ્તા દરે ચોખા ઉપલબ્ધ કરાવી શકાય. આ એજન્સીઓને સૂચના આપવામાં આવી છે કે તેઓ વિતરણના તમામ સંભવિત માધ્યમોનો ઉપયોગ કરે જેથી ગ્રાહકો સરળતાથી ચોખા ખરીદી શકે. આ તમામ નીતિગત હસ્તક્ષેપોનો હેતુ દેશમાં ખાદ્ય સુરક્ષા જાળવી રાખવાનો અને ભાવમાં થતા વધારાને રોકવાનો છે.

ઓપન માર્કેટ સેલ સ્કીમ (OMSS) એ ભારત સરકારની એક મહત્વની યોજના છે, જેનો ઉપયોગ અનાજના ભાવને નિયંત્રિત કરવા માટે કરવામાં આવે છે. ભૂતકાળમાં પણ સરકારે જરૂરિયાત મુજબ આ યોજના હેઠળ ઘઉં અને ચોખાનો જથ્થો બજારમાં મુક્ત કર્યો હતો. આ યોજના દ્વારા ભારતીય ખાદ્ય નિગમ (FCI) તેના ગોડાઉનમાં રહેલા વધારાના અનાજને ઈ-ઓક્શન દ્વારા વેચે છે, જેથી બજારમાં અછત ન સર્જાય અને ભાવ સ્થિર રહે. સરકારની આ વ્યૂહરચનાનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય ગ્રાહકોના હિતોનું રક્ષણ કરવાનો અને બજારમાં પુરવઠાની સાતત્યતા જાળવી રાખવાનો રહ્યો છે.