મોબાઈલ પીએલઆઈ યોજના હેઠળ સરકારને ₹૩.૨૫ લાખ કરોડ ટેક્સ તરીકે મળ્યા

કેન્દ્રીય મંત્રી અશ્વિની વૈષ્ણવે બુધવારે જણાવ્યું હતું કે, ભારત સરકાર દ્વારા મોબાઈલ ઉત્પાદન-લિંક્ડ પ્રોત્સાહન (પીએલઆઈ) યોજના હેઠળ ૧૯,૦૦૦ કરોડ રૂપિયા આપ્યા હોવા છતાં, મોબાઈલ ઉદ્યોગ પાસેથી કુલ ૩.૨૫ લાખ કરોડ રૂપિયા ટેક્સ તરીકે એકત્ર કરવામાં આવ્યા છે. આ આંકડા ઈલેક્ટ્રોનિક્સ ઉત્પાદનમાં દેશની મજબૂત વૃદ્ધિ અને રોજગારી સર્જનના પરિણામો દર્શાવે છે, જેનાથી દેશની આયાત ઘટી છે અને નિકાસમાં વધારો થયો છે.

અમેર ઉજલાના અહેવાલ મુજબ, કેન્દ્રીય મંત્રી અશ્વિની વૈષ્ણવે 'એક્સ' પ્લેટફોર્મ પર આ આંકડા શેર કરીને ઈલેક્ટ્રોનિક્સ ઉત્પાદનને પ્રોત્સાહન આપવાના સરકારી પ્રયાસો પર પ્રશ્નો ઉઠાવનારા મીડિયાના ટીકાકારોને જવાબ આપ્યો હતો. વૈષ્ણવે સ્પષ્ટ કર્યું હતું કે સરકાર દ્વારા યોજના હેઠળ ૧૯,૦૦૦ કરોડ રૂપિયાનું પ્રોત્સાહન આપવામાં આવ્યું હતું, જેના બદલામાં લાભાર્થીઓ પાસેથી ૨૫,૦૦૦ કરોડ રૂપિયા સીધા ટેક્સ તરીકે અને ૩ લાખ કરોડ રૂપિયા વસ્તુ અને સેવા કર (જીએસટી) તરીકે પ્રાપ્ત થયા છે.

રોજગારીના ક્ષેત્રમાં પણ આ ઉદ્યોગે મોટી સફળતા મેળવી છે. વૈષ્ણવે જણાવ્યું હતું કે ઈલેક્ટ્રોનિક્સ ઉત્પાદન ક્ષેત્રમાં હાલમાં ૨૫ લાખ લોકો કાર્યરત છે, જેમાં માત્ર મોબાઈલ ઉત્પાદન ક્ષેત્રમાં જ ૧૨ લાખ લોકોને રોજગારી મળી છે. તેમણે ટીકાકારોને સંબોધતા કહ્યું હતું કે, "ઈલેક્ટ્રોનિક્સ ઉત્પાદનમાં ૨૫ લાખ લોકો કાર્યરત છે; માત્ર મોબાઈલ ઉત્પાદનમાં ૧૨ લાખ લોકોને રોજગારી મળે છે. વધુ પ્રયાસ કરો!!"

આ નિવેદન એક મીડિયા ઓપિનિયન વીડિયોના જવાબમાં આવ્યું હતું, જેમાં ચીન જેવા દેશોમાં અસ્તિત્વ ધરાવતા ઈકોસિસ્ટમ સાથે સરખામણી કરતા ભારત દ્વારા સબસિડી દ્વારા ઈલેક્ટ્રોનિક્સ ઉત્પાદનને પ્રોત્સાહન આપવાના પ્રયાસોની ખામીઓ દર્શાવવામાં આવી હતી. તે વીડિયોમાં એવો દાવો કરવામાં આવ્યો હતો કે સબસિડીના ટેકાથી બનાવવામાં આવતા તૈયાર મોબાઈલ ફોનની નિકાસથી થતા લાભ કરતા તેના ઘટકોની આયાત માટે ભારતને વધુ ખર્ચ કરવો પડે છે.

સરકાર દ્વારા માર્ચ મહિનામાં શેર કરવામાં આવેલા સત્તાવાર આંકડા મુજબ, ભારતે નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૫માં ૨ લાખ કરોડ રૂપિયાના મોબાઈલ ફોનની નિકાસ કરી હતી. મોબાઈલ ફોનની આયાત પણ હવે લગભગ નહિવત થઈ ગઈ છે. વર્ષ ૨૦૨૪-૨૫માં આયાત સ્થાનિક માંગના માત્ર ૦.૦૨ ટકા રહી હતી, જ્યારે ૧૦ વર્ષ પહેલા આ આંકડો ૭૫ ટકા હતો. આ આંકડાઓ દર્શાવે છે કે દેશમાં મોબાઈલ ઉત્પાદન અને નિકાસમાં નોંધપાત્ર વધારો થયો છે.

ઉત્પાદનના ક્ષેત્રોમાં થયેલો ફેરફાર પણ આશ્ચર્યજનક છે. ૨૦૧૪-૧૫માં ઈલેક્ટ્રોનિક વસ્તુઓનું ઉત્પાદન આશરે ૧.૯ લાખ કરોડ રૂપિયા હતું, જે ૨૦૨૪-૨૫માં છ ગણી વૃદ્ધિ સાથે આશરે ૧૧.૩ લાખ કરોડ રૂપિયા સુધી પહોંચી ગયું છે. આ જ સમયગાળા દરમિયાન મોબાઈલ ફોનનું ઉત્પાદન આશરે ૦.૧૮ લાખ કરોડ રૂપિયાથી વધીને આશરે ૫.૫ લાખ કરોડ રૂપિયા સુધી પહોંચ્યું છે. તેવી જ રીતે, ઈલેક્ટ્રોનિક વસ્તુઓની નિકાસ પણ ૧૦ વર્ષ પહેલાના ૦.૩૮ લાખ કરોડ રૂપિયાથી આઠ ગણી વધીને ૨૦૨૪-૨૫માં આશરે ૩.૩ લાખ કરોડ રૂપિયા થઈ ગઈ છે.

સરકારે હવે ઉત્પાદનને વધુ વેગ આપવા માટે મોબાઈલ ફોન મેન્યુફેક્ચરિંગ સ્કીમ (એમપીએમએસ) શરૂ કરી છે. આ યોજના હેઠળ ઉપકરણોના સ્થાનિક ઉત્પાદનને પ્રોત્સાહન આપવા માટે કુલ ૬૨,૫૦૦ કરોડ રૂપિયાનું પ્રોત્સાહન આપવામાં આવશે. ધ ટાઈમ્સ ઓફ ઈન્ડિયાના અહેવાલ મુજબ, આ યોજના નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૬-૨૭ થી નાણાકીય વર્ષ ૨૦૩૦-૩૧ સુધી ચાલશે. આ યોજનાનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય સ્થાનિક સ્ત્રોતો વધારવાનો અને ભારતીય મોબાઈલ બ્રાન્ડ્સને પ્રોત્સાહન આપીને વૈશ્વિક સપ્લાય ચેઈનને મજબૂત કરવાનો છે.

આ નવી યોજના હેઠળ સ્વદેશી રીતે ડિઝાઈન અને ઉત્પાદિત કરવામાં આવતા ભારતીય સ્માર્ટફોન વિકસાવવાનું લક્ષ્ય રાખવામાં આવ્યું છે. કેન્દ્રીય મંત્રી અશ્વિની વૈષ્ણવે ભારતીય સ્માર્ટફોન બ્રાન્ડના લક્ષ્યને પૂર્ણ કરવા માટે ઓક્ટોબર ૨૦૨૮ સુધીની સમયમર્યાદા નક્કી કરી છે.