કાશ્મીરમાં હવામાનની અનિશ્ચિતતા છતાં કેસરના પાકમાં ૧૫ ટકાથી વધુનો વધારો

પાંપોર અને આસપાસના વિસ્તારોમાં કેસરની કટાઈની મોસમ પૂરી થવા તરફ છે ત્યારે કાશ્મીરના કેસર પટ્ટાના ખેડૂતોએ આ વર્ષે ઉત્પાદનમાં સાપેક્ષ સુધારો થયાની માહિતી આપી છે. બિઝનેસલાઈન અહેવાલ મુજબ, આનાથી ગયા વર્ષના અત્યંત ખરાબ પાક બાદ ખેડૂતોને રાહત મળી છે. દક્ષિણ કાશ્મીરના પાંપોરના ઉચ્ચપ્રદેશો અને બુડગામ જિલ્લાના કેટલાક ભાગોમાં ઉગાડવામાં આવતા આ કિંમતી મસાલાની કટાઈ લગભગ બે અઠવાડિયા પહેલા શરૂ થઈ હતી. ખેડૂતોએ જણાવ્યું હતું કે અગાઉની મોસમની સરખામણીમાં તેમણે પાકમાં વધારો નોંધાવ્યો છે, જોકે અનિયમિત હવામાનની પેટર્ન પાક માટે હજુ પણ પડકારો ઊભા કરી રહી છે.

પાંપોરના ગુટલીબાગના કેસરના ખેડૂત ઇરશાદ અહમદે જણાવ્યું હતું કે પાક ગયા વર્ષ કરતાં ૧૫ ટકાથી વધુ થયો છે. અહમદે જણાવ્યું હતું કે અણધારી હવામાન પરિસ્થિતિઓ છતાં આ વર્ષે કેસરના ઉત્પાદનમાં નોંધપાત્ર સુધારો જોવા મળ્યો છે, જેનાથી એવા ખેડૂતોને થોડી રાહત મળી છે જેઓ છેલ્લા કેટલાક વર્ષોથી ઘટતા પાક સામે ઝઝૂમી રહ્યા હતા.

આ સુધારો ગયા વર્ષના અત્યંત ખરાબ પાક બાદ આવ્યો છે, જ્યારે ખેડૂતોએ ઉત્પાદન ઘટીને સામાન્ય ઉત્પાદનના લગભગ પાંચ ટકા જેટલું થઈ ગયું હોવાનું જણાવ્યું હતું. આ તીવ્ર ઘટાડાએ કાશ્મીરમાં કેસરની ખેતીના ભવિષ્ય અંગે ચિંતાઓ વધારી દીધી હતી, જે ભારતના કુલ કેસર ઉત્પાદનના લગભગ ૯૭ ટકા હિસ્સો ધરાવે છે.

અન્ય એક કેસરના ખેડૂત અલી મોહમ્મદે જણાવ્યું હતું કે છેલ્લા ઘણા વર્ષોથી આબોહવા પરિવર્તનને કારણે ઉત્પાદનમાં તીવ્ર ઘટાડો થયો છે. આ વર્ષે પણ પાકને હવામાન સંબંધિત અનિશ્ચિતતાઓનો સામનો કરવો પડ્યો હતો. જાન્યુઆરીમાં ઓછો બરફવરસ અને ત્યારબાદ ઓગસ્ટ તથા સપ્ટેમ્બરના પ્રથમ બે અઠવાડિયા સુધી લાંબો સૂકો સમયગાળો રહેવાને કારણે ખેડૂતોમાં ચિંતા ફેલાઈ હતી. તેમને ડર હતો કે જમીનમાં ભેજના અભાવને કારણે વનસ્પતિની વૃદ્ધિ અને કોર્મના વિકાસ પર અસર પડી શકે છે.

જોકે, સપ્ટેમ્બરના ત્રીજા અઠવાડિયા during ઓછા વરસાદે ખેડૂતોમાં આશા જગાવી હતી કે ફૂલો અને કટાઈની મોસમ પહેલા થોડો ભેજ મળવાથી પાક હજુ પણ સુધરી શકે છે. કેસરની ખેતી આબોહવાની પરિસ્થિતિઓ પ્રત્યે અત્યંત સંવેદનશીલ છે, જેમાં સમયસર વરસાદ અને યોગ્ય જમીનનો ભેજ ઉત્પાદન નક્કી કરવામાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવે છે.

ખેડૂતોએ બદલાતા હવામાનની પેટર્ન, ખાસ કરીને અપૂરતા બરફવરસ અને તાપમાનમાં ઉતાર-ચઢ઼ાવ અંગે વારંવાર ચિંતા વ્યક્ત કરી છે, જે પાકની વૃદ્ધિ અને ફૂલો આવવાના ચક્રને અસર કરે છે. આ વર્ષે આવેલા સુધારાથી ખેડૂતોને અનિશ્ચિતતાની સતત મોસમો પછી પુનઃપ્રાપ્ત થવાની થોડી આશા મળી છે.

ખેડૂતોએ જણાવ્યું હતું કે ઉત્પાદનમાં થયેલો વધારો પ્રોત્સાહક છે, પરંતુ તેમણે ચેતવણી આપી હતી કે ક્ષેત્ર સામેના લાંબા ગાળાના પડકારોને પહોંચી વળવા માટે માત્ર એક પ્રમાણમાં સારો મોસમ પૂરતો નથી. કેસરની ખેતી કાશ્મીરમાં આશરે ૨૦,૦૦૦ થી ૨૫,૦૦૦ પરિવારો માટે, ખાસ કરીને પાંપોર અને આસપાસના વિસ્તારોમાં આજીવિકાનું એક મહત્વપૂર્ણ સાધન બની રહી છે.

વિકિપીડિયાના પૃષ્ઠભૂમિ ડેટા અનુસાર, કાશ્મીર વિશ્વભરમાં તેના ઉચ્ચ ગુણવત્તાવાળા કેસર માટે જાણીતું છે અને પાંપોરને કાશ્મીરનું 'કેસર ટાઉન' તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે.