મહારોલીમાં ૨૦ આદિવાસી પરિવારોનાં પેઢીઓ જૂના ઘરો જેસીબી દ્વારા તોડી પાડવામાં આવ્યા

મહારાષ્ટ્રના રાયગઢ જિલ્લાના અલીબાગ તાલુકાના મ્હાત્રોલી ગામમાં ૨૦ આદિવાસી પરિવારોને બેઘર કરી દેવામાં આવ્યા છે. બીબીસી ગુજરાતીના અહેવાલ મુજબ, ૨૪ માર્ચ ૨૦૨૪ના રોજ સર્વે નંબર ૧૪૮/૧ ધરાવતી જમીન પર રહેતા આ આદિવાસીઓના પેઢીઓ જૂના ઘરોને જેસીબી બુલડોઝર દ્વારા અચાનક ધ્વસ્ત કરી દેવામાં આવ્યા હતા. આ ઘટનાને કારણે આ આખું આદિવાસી સમુદાય રાતોરાત રસ્તા પર આવી ગયું છે.

આ ઘટનાના કેન્દ્રમાં રહેલી મ્હાત્રોલીની આદિવાસી વાડીની જમીન સર્વે નંબર ૧૪૮/૧ છે. ૪૦ વર્ષીય સુમતિ નાઈક સહિતના અસરગ્રસ્ત પરિવારોનો દાવો છે કે તેઓ પેઢીઓથી આ જમીન પર વસવાટ કરી રહ્યા હતા. પીડિતોના જણાવ્યા અનુસાર, ૨૪ માર્ચ ૨૦૨૪ના રોજ કોઈ પણ પ્રકારની પૂર્વ સૂચના આપ્યા વગર જેસીબી મશીન તેમની વાડીમાં ઘુસાડી દેવામાં આવ્યું હતું અને તેમના મકાનો તોડી નાખવામાં આવ્યા હતા. સુમતિ નાઈકે જણાવ્યું હતું કે, "અમારો આખો પરિવાર ત્યાં જ રહેતો હતો. અમે પેઢીઓથી એ જમીન પર રહેતા હતા. પરંતુ એક દિવસ અચાનક, જેસીબી-બુલડોઝર આવ્યાં અને અમારાં બધાં ઘર તોડી નાખ્યાં. તેમણે અમને બેઘર કરીને સડક પર લાવી દીધા."

આ મામલે આદિવાસી પરિવારો અને 'સર્વહારા જન આંદોલન' દ્વારા પોલીસ અને મહેસૂલ વહીવટી તંત્રમાં ફરિયાદ કરવામાં આવી છે. આદિવાસીઓનો આરોપ છે કે તેમની સાથે છેતરપિંડી કરીને તેમની જમીનો પડાવી લેવામાં આવી છે. ગણેશ નાઈક નામના એક પીડિતે જણાવ્યું કે, કેટલાક લોકો આવ્યા હતા અને તેમણે કોરા કાગળો પર તેમની સહીઓ લઈ લીધી હતી. તેઓ અક્ષર જ્ઞાન ધરાવતા ન હોવાથી કાગળો વાંચી શક્યા નહોતા, અને બાદમાં તે સહીઓનો દુરુપયોગ કરીને તેમને ત્યાંથી બહાર કાઢી મૂકવામાં આવ્યા હતા.

સરકારી રેકૉર્ડ મુજબ, સર્વે નંબર ૧૪૮/૧ વાળી આ ખાનગી જમીનના વર્તમાન માલિક સરોજિની રાહુલ નાર્વેકર છે, જે મહારાષ્ટ્ર વિધાનસભાના અધ્યક્ષ રાહુલ નાર્વેકરના પત્ની છે. રેકૉર્ડ દર્શાવે છે કે ૨૨ ફેબ્રુઆરી ૨૦૨૪ના રોજ સરોજિની નાર્વેકરે આ જમીન બલદેવસિંહ ઝાલા પાસેથી ખરીદી હતી. આ ખરીદીના લગભગ એક મહિના બાદ જ ૨૪ માર્ચ ૨૦૨૪ના રોજ ઘરો તોડવાની કાર્યવાહી કરવામાં આવી હતી. રુક્મિણી વાઘમારેના જણાવ્યા અનુસાર, દશરથ પાટિલ નામના વ્યક્તિના સહયોગથી તેમના કાયદેસરના ઘરો તોડી પાડવામાં આવ્યા હતા.

આદિવાસીઓનો આરોપ છે કે ગામના ઠેકેદાર દશરથ પાટિલે તેમને ખોટા વાયદાઓ અને દમદાટી આપીને અહીંથી હટાવી દીધા છે. સુમતિ નાઈકે વધુમાં ઉમેર્યું હતું કે, દશરથ પાટિલે તેમને કહ્યું હતું કે તેમનું અહીં કશું નથી. બાદમાં તેમને જાણવા મળ્યું કે તેમની જગ્યા કોઈ નાર્વેકર પરિવાર લઈ રહ્યો છે. તેમણે એ પણ ફરિયાદ કરી હતી કે જ્યારે તેઓ પોલીસ સ્ટેશનમાં નાર્વેકરનું નામ લે છે, ત્યારે કોઈ તેમની વાત સાંભળતું નથી.

બીજી તરફ, ઠેકેદાર દશરથ પાટિલે દાવો કર્યો છે કે તેમણે કેટલાક આદિવાસીઓને નાણાં આપ્યા છે અને અન્યને સર્વે નંબર ૧૪૫ પર વૈકલ્પિક ઘરની વ્યવસ્થા કરી આપી છે. જોકે, આદિવાસીઓ આ વ્યવસ્થાને પણ છેતરપિંડી ગણાવી રહ્યા છે. તેમનું કહેવું છે કે સર્વે નંબર ૧૪૫ પર જે જમીન તેમને આપવામાં આવી છે, તે હકીકતમાં તે લોકોની નથી જેઓ તેમને ત્યાં વસાવી રહ્યા છે.

મહારાષ્ટ્ર ટેનન્સી ઍન્ડ એગ્રિકલ્ચર લેન્ડ્સ ઍક્ટ હેઠળ ૪ જાન્યુઆરી ૨૦૧૭ના સરકારી નિર્ણય મુજબ, ખાનગી જમીન પર વર્ષોથી રહેતા પાત્ર આદિવાસી પરિવારોનાં ઘરોની સુરક્ષાની જોગવાઈ કરવામાં આવી છે. આ જોગવાઈ હેઠળ આ આદિવાસીઓના ઘરોની નોંધણી રેવન્યૂ એકાઉન્ટ બુકમાં હોવી જોઈએ. કેટલાક પરિવારો પાસે ૨૦૦૯થી લઈને અત્યાર સુધીના મકાનની પાવતી અને રહેણાંકના પ્રમાણપત્રો જેવા દસ્તાવેજો પણ ઉપલબ્ધ છે.

ઘરો તોડવાના મુખ્ય આરોપી દશરથ પાટિલ અને મકાનમાલિક નાર્વેકર પરિવારે પોતાના પર લાગેલા તમામ આરોપોનો ઇનકાર કર્યો છે. હાલમાં પોલીસ દ્વારા આ સમગ્ર મામલાની તપાસ કરવામાં આવી રહી છે.