ભારત અને ફિલિપાઇન્સ વચ્ચે ૮૦૦ મિલિયન ડોલરના બ્રહ્મોસ મિસાઇલ સોદાની અંતિમ ચર્ચા

ભારત અને ફિલિપાઇન્સ વચ્ચે સુપરસોનિક ક્રુઝ મિસાઇલોના વેચાણને વિસ્તારવા માટેની વાટાઘાટો હવે અંતિમ તબક્કામાં પહોંચી છે. રોઇટર્સના અહેવાલ મુજબ, ત્રણ સીધા જાણકાર સૂત્રોએ પુષ્ટિ કરી છે કે નવી દિલ્હી વર્ષ ૨૦૨૨માં થયેલા અગાઉના કરાર હેઠળની ડિલિવરી પૂર્ણ કરવાની તૈયારીમાં છે, ત્યારે હવે એક નવા અને મોટા સોદા પર ચર્ચા ચાલી રહી છે. આ પ્રસ્તાવિત કરાર હેઠળ ફિલિપાઇન્સ આશરે ૫ બ્રહ્મોસ સિસ્ટમ અને કુલ ૬૦ જેટલી મિસાઇલો ખરીદવાની શક્યતા છે. બે ભારતીય સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, આ નવા સોદાનું સંભવિત મૂલ્ય ૭૦૦ મિલિયન ડોલરથી ૮૦૦ મિલિયન ડોલરની વચ્ચે હોઈ શકે છે. સંદેશ અને ટીવી૯ ગુજરાતીના અહેવાલો મુજબ, આ રકમ ભારતીય રૂપિયામાં આશરે ₹૬,૨૦૦ કરોડથી ₹૭,૧૦૦ કરોડ જેટલી થાય છે, જ્યારે એબીપી ન્યૂઝના અહેવાલ મુજબ આ રકમ ₹૬,૬૦૦ કરોડથી ₹૭,૫૦૦ કરોડથી પણ વધુ હોઈ શકે છે.

એક ભારતીય સૂત્રે જણાવ્યું હતું કે, "મનીલાએ ફરીથી બ્રહ્મોસની આશરે ૫ સિસ્ટમ મેળવવામાં રસ દાખવ્યો છે અને તેઓ હવે ભારતને એક અત્યંત વિશ્વસનીય ભાગીદાર તરીકે જુએ છે." ફિલિપાઇન્સ હાલમાં તેની લશ્કરી શક્તિનું આધુનિકીકરણ કરી રહ્યું છે અને તેના દરિયાકાંઠાના સંરક્ષણને મજબૂત બનાવી રહ્યું છે. આ પગલું દક્ષિણ ચીન સમુદ્રમાં વધતા તણાવ અને ચીન સાથેના દરિયાઈ વિવાદોના સંદર્ભમાં લેવામાં આવી રહ્યું છે. દક્ષિણ ચીન સમુદ્રમાં બંને દેશો વચ્ચે છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં વારંવાર મુકાબલા થયા છે અને ચીનની વધતી લશ્કરી પ્રવૃત્તિઓને કારણે ફિલિપાઇન્સ પોતાની સંરક્ષણ તૈયારીઓ તેજ કરી રહ્યું છે.

ફિલિપાઇન્સના સંરક્ષણ મંત્રાલયના પ્રવક્તા આર્સેનિયો એન્ડોલોંગે રોઇટર્સને જણાવ્યું હતું કે રાષ્ટ્રપતિ ફર્ડિનાન્ડ માર્કોસ જુનિયરે વધુ બ્રહ્મોસ મિસાઇલો મેળવવાની ઈચ્છા વ્યક્ત કરી છે. જોકે, એન્ડોલોંગે આ સોદાની ચોક્કસ સંખ્યા કે કિંમત અંગે વધુ વિગતો આપી નથી. આ ઉપરાંત, ફિલિપાઇન્સના સંરક્ષણ સચિવ ગિલ્બર્ટો ટીઓડોરોએ બુધવારે દિલ્હી ડિફેન્સ ડાયલોગમાં વર્ચ્યુઅલ માધ્યમથી ભાગ લીધો હતો. તેમણે આ પ્રસંગે જણાવ્યું હતું કે ફિલિપાઇન્સ વધુ બ્રહ્મોસ યુનિટ્સ સુરક્ષિત કરવાની આશા રાખે છે. ટીઓડોરોએ વધુમાં ઉમેર્યું હતું કે તેમણે ભારતીય સત્તાવાળાઓ સાથે એક 'વિશ લિસ્ટ' (જરૂરિયાતોની યાદી) શેર કરી છે, જેથી બ્રહ્મોસ સિસ્ટમને ફિલિપાઇન્સના પર્યાવરણ અને તેમની વિશિષ્ટ કાર્યકારી જરૂરિયાતો મુજબ વધુ અનુકૂળ બનાવી શકાય.

આ નવો સંભવિત સોદો ૨૦૨૨માં થયેલા ૩૭૫ મિલિયન ડોલરના પ્રથમ બ્રહ્મોસ કરાર કરતા ઘણો મોટો છે. અગાઉના તે કરાર હેઠળ ફિલિપાઇન્સે તેની નૌકાદળ માટે બ્રહ્મોસ મિસાઇલ સિસ્ટમ ખરીદી હતી. મનીલા હવે વધારાની ખરીદી દ્વારા તેની દરિયાઈ દેખરેખ અને તટીય સંરક્ષણ ક્ષમતાઓને વધુ સુદ્રઢ કરવા માંગે છે. રોઇટર્સના જણાવ્યા અનુસાર, આ સોદાના કદ અને મૂલ્ય વિશેની માહિતી સૌપ્રથમ તેમણે જ રિપોર્ટ કરી છે. આ બાબતે જ્યારે ભારતના સંરક્ષણ અને વિદેશ મંત્રાલય તેમજ મિસાઇલ ઉત્પાદક બ્રહ્મોસ એરોસ્પેસનો સંપર્ક કરવામાં આવ્યો, ત્યારે તેમની તરફથી કોઈ પ્રતિસાદ મળ્યો ન હતો.

બ્રહ્મોસ સિસ્ટમમાં વૈશ્વિક સ્તરે રસ વધ્યો છે, ખાસ કરીને ગયા વર્ષે ભારત અને પાકિસ્તાન વચ્ચે થયેલા ચાર દિવસના સંઘર્ષ પછી, જ્યારે ભારતે પ્રથમ વખત યુદ્ધમાં આ શસ્ત્ર પ્રણાલીનો ઉપયોગ કર્યો હતો. ભારત હવે અન્ય દેશો સાથે પણ આ સિસ્ટમ માટે ચર્ચાઓ કરી રહ્યું છે. જુલાઈ મહિનામાં દિલ્હીએ ઇન્ડોનેશિયાને બ્રહ્મોસ મિસાઇલો પૂરી પાડવાની જાહેરાત કરી હતી અને વિયેતનામ સાથે પણ કરાર પર હસ્તાક્ષર કર્યા છે. આ ઉપરાંત, ભારત સંયુક્ત આરબ અમીરાત (UAE), થાઇલેન્ડ, દક્ષિણ આફ્રિકા અને બ્રાઝિલ જેવા અનેક દેશો સાથે આ સિસ્ટમ અંગે વાતચીત કરી રહ્યું છે. સરકારી ડેટા દર્શાવે છે કે માર્ચ સુધીના નાણાકીય વર્ષ માટે ભારતની સંરક્ષણ નિકાસ ₹૩૮,૪૨૪ કરોડ ($૪.૧૧ બિલિયન) સુધી પહોંચી છે, જે અગાઉના વર્ષના સમાન સમયગાળા કરતા ૬૨% થી વધુનો ઉછાળો દર્શાવે છે. આ વધારો ભારતની 'મેક ઇન ઇન્ડિયા' અભિયાનને વેગ આપી રહ્યો છે અને ભારતને વૈશ્વિક સંરક્ષણ નિકાસકાર તરીકે સ્થાપિત કરી રહ્યો છે.

સંદેશ અને ટીવી૯ ગુજરાતીના અહેવાલો મુજબ, આ સોદો માત્ર સંરક્ષણલક્ષી નથી પરંતુ ઇન્ડો-પેસિફિક ક્ષેત્રમાં બદલાતી વ્યૂહાત્મક ગતિશીલતાનો સંકેત છે. ભારતની વધતી સંરક્ષણ ભાગીદારી દક્ષિણ ચીન સમુદ્રમાં શક્તિના સંતુલનને અસર કરી શકે છે. બ્રહ્મોસ મિસાઇલ તેની ઝડપ અને ચોકસાઈ માટે જાણીતી છે, જે દુશ્મન યુદ્ધ જહાજો અને જમીન પરના મુખ્ય લક્ષ્યોને નિશાન બનાવવામાં સક્ષમ છે. તેની ગતિ મેક ૨.૮ થી ૩ ની વચ્ચે છે, જે તેને વિશ્વની સૌથી ઝડપી સુપરસોનિક ક્રુઝ મિસાઇલોમાંની એક બનાવે છે. આ મિસાઇલને જમીન, સમુદ્ર અને હવા એમ ત્રણેય પ્લેટફોર્મ પરથી લોન્ચ કરી શકાય છે.

બ્રહ્મોસ એક લાંબી રેન્જની, રેમજેટ-પાવર્ડ સુપરસોનિક ક્રુઝ મિસાઇલ હતી, જેને સબમરીન, જહાજો, ફાઇટર એરક્રાફ્ટ અથવા TEL પરથી લોન્ચ કરી શકાતી હતી. તે ભારતની ડિફેન્સ રિસર્ચ એન્ડ ડેવલપમેન્ટ ઓર્ગેનાઇઝેશન (DRDO) અને રશિયન ફેડરેશનના NPO મશિનોસ્ટ્રોયેનિયા વચ્ચેનું સંયુક્ત સાહસ હતું, જેમણે સાથે મળીને બ્રહ્મોસ એરોસ્પેસની રચના કરી હતી. આ મિસાઇલ P-૮૦૦ ઓનિક્સ પર આધારિત હતી. 'બ્રહ્મોસ' નામ ભારતની બ્રહ્મપુત્રા અને રશિયાની મોસ્ક્વા નદીઓના નામ પરથી બનાવવામાં આવ્યું હતું.