જિયો પ્લેટફોર્મ્સના શેર ૨૧ ટકા પ્રીમિયમ સાથે લિસ્ટ થયા

ભારતની સૌથી મોટી ટેલિકોમ કંપની જિયો પ્લેટફોર્મ્સના શેર બજારમાં પ્રવેશ સાથે રોકાણકારોમાં ભારે ઉત્સાહ જોવા મળ્યો છે. બુધવારે BSE અને NSE પર જિયો પ્લેટફોર્મ્સના શેર ₹૧,૩૫૯ ના ભાવે લિસ્ટ થયા હતા, જે કંપનીના આઈપીઓ કિંમત કરતા ૨૧ ટકા પ્રીમિયમ પર છે. આ લિસ્ટિંગ સાથે જ જિયો પ્લેટફોર્મ્સ ભારતની બીજી સૌથી મૂલ્યવાન કંપની બની ગઈ છે.

The Economic Times ના અહેવાલ મુજબ, જિયો પ્લેટફોર્મ્સના શેર ₹૧,૧૧૯ ની ઇશ્યૂ પ્રાઇસ સામે ₹૧,૩૫૯ પર લિસ્ટ થયા છે. બ્રોકરેજ ફર્મ નોમુરાએ આ કંપની માટે પ્રથમ વખત 'બાય' (ખરીદવા) ની સલાહ આપી છે અને ₹૧,૩૪૦ નો ટાર્ગેટ ભાવ આપ્યો છે, જે ઇશ્યૂ પ્રાઇસથી ૨૦ ટકા વધારાનો સંકેત આપે છે. નોમુરાએ જણાવ્યું છે કે જે કંપનીએ ક્યારેક બજારમાં વિક્ષેપ પાડ્યો હતો, તે હવે લીડર બની ગઈ છે.

BBC હિન્દીના અહેવાલ અનુસાર, જિયો પ્લેટફોર્મ્સનો ₹૩૦,૨૧૩ કરોડનો આઈપીઓ ભારતના ઇતિહાસનો સૌથી મોટો આઈપીઓ છે. આ આઈપીઓ માટે ૨૧ ઓક્ટોબરના રોજ અરજી શરૂ થયાના થોડા જ કલાકોમાં ઉપલબ્ધ શેર કરતા વધુ બિડ મળી ગઈ હતી. દુનિયાના મોટા ફંડ મેનેજરો, ભારતીય સંસ્થાઓ અને નાના રિટેલ રોકાણકારો તરફથી આ આઈપીઓને જબરદસ્ત પ્રતિસાદ મળ્યો હતો.

ટીવી૯ ગુજરાતીના અહેવાલ મુજબ, શેરધારકોની સંખ્યાના મામલે જિયો પ્લેટફોર્મ્સ ટોચના સ્થાને છે. કંપની પાસે ૭૯.૮ લાખ શેરધારકો છે. આ યાદીમાં Tata Motors PVeh ૬૧.૨ લાખ શેરધારકો સાથે બીજા ક્રમે, Vodafone Idea ૫૭.૯ લાખ શેરધારકો સાથે ત્રીજા ક્રમે, Yes Bank ૫૭.૬ લાખ શેરધારકો સાથે ચોથા ક્રમે અને Suzlon Energy ૫૬ લાખ શેરધારકો સાથે પાંચમા ક્રમે છે. આ યાદીમાં Tata Motors ૫૩.૧ લાખ, Tata Steel ૫૧.૪ લાખ, Reliance Industries ૫૦.૭ લાખ, IRFC ૫૦.૧ લાખ, Jio Financial ૪૯.૭ લાખ અને HDFC Bank ૪૮.૧ લાખ શેરધારકો સાથે સ્થાન ધરાવે છે.

જિયો પ્લેટફોર્મ્સના માલિક એશિયાના સૌથી ધનિક વ્યક્તિ મુકેશ અંબાણી છે. કંપનીએ ૨૦૧૬માં ભારતના ટેલિકોમ બજારમાં પ્રવેશ કર્યો હતો અને અત્યંત સસ્તી દરો પર સેવાઓ આપીને લાખો ભારતીયોને ઇન્ટરનેટ સાથે જોડ્યા હતા. કંપનીના આ આક્રમક અભિગમને કારણે ભારતના ટેલિકોમ બજારમાં મોટી ઉથલપાથલ સર્જાઈ હતી. એક સમયે બજારમાં ૧૭ કંપનીઓ હતી, જે હવે માત્ર ત્રણ મોટી કંપનીઓ સુધી સીમિત રહી છે. કેટલાક ટીકાકારોએ આરોપ લગાવ્યો હતો કે જિયોએ કિંમતોની એવી લડાઈ શરૂ કરી જેના કારણે અન્ય કંપનીઓએ પોતાનો વ્યવસાય બંધ કરવો પડ્યો હતો. તાજેતરમાં એલોન મસ્કે મુકેશ અંબાણીની ટીકા કરતા તેમને "ભારતના અસલી બોસ" કહ્યા હતા અને સંકેત આપ્યો હતો કે જિયો ભારતમાં તેમની કંપની સ્ટારલિંકને આવતા રોકવાનો પ્રયાસ કરી રહી છે. જોકે, રિલાયન્સે આ આરોપોને નકારી કાઢતા કહ્યું હતું કે તેઓ મસ્કની સ્પર્ધાનું સ્વાગત કરે છે.

જિયોની સસ્તી ડેટા યોજનાઓએ ભારતની ડિજિટલ અર્થવ્યવસ્થાના નિર્માણમાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવી છે. ઓનલાઇન પેમેન્ટ, ફૂડ ડિલિવરી અને ઈ-કોમર્સ જેવી સેવાઓ સામાન્ય લોકો સુધી પહોંચાડવામાં જિયોનો મોટો ફાળો રહ્યો છે. જિયોના આગમન પછી તેના પ્રથમ ત્રણ વર્ષમાં ગ્રાહકોનો ડેટા વપરાશ ૫૦ ગણો વધી ગયો હતો અને ડેટાના ભાવમાં ઝડપથી ઘટાડો થયો હતો. ૨૦૨૬ સુધીમાં કંપનીએ અંદાજે ૫૫.૩ કરોડ મોબાઈલ ગ્રાહકો બનાવ્યા છે. કંપની પાસે વાયરલેસ બ્રોડબેન્ડ બજારમાં ૫૦ ટકા અને ફિક્સ્ડ બ્રોડબેન્ડમાં ૪૦ ટકાથી વધુ હિસ્સો છે. MK Global ના જણાવ્યા અનુસાર, ભારતના કુલ વાયરલેસ ડેટા ટ્રાફિકનો ૬૦ ટકા હિસ્સો જિયોના નેટવર્ક પરથી પસાર થાય છે. કંપનીનું એ પણ કહેવું છે કે ચીન સિવાય તેની પાસે ૫જી ગ્રાહકોની સૌથી મોટી સંખ્યા છે.

એનાલિસ્ટ્સનું માનવું છે કે શેરબજારમાં લિસ્ટિંગ થવાથી કંપનીની કિંમત નક્કી કરવાની વ્યૂહરચનામાં મોટો ફેરફાર આવી શકે છે. આ આઈપીО દ્વારા કંપનીના પ્રમોટરો પોતાની હિસ્સેદારી અંદાજે ૩ ટકા ઘટાડશે. વેલ્થ મેનેજમેન્ટના સહ-સ્થાપક નિત્યા શાહના જણાવ્યા અનુસાર, બજારમાં હિસ્સો વધારવા માટે સસ્તી दरोंને હથિયાર તરીકે વાપરવાનો જિયોનો યુગ હવે સમાપ્ત થવા તરફ છે. શેરબજારમાં લિસ્ટ થયા પછી જિયોએ નાના શેરધારકોને પણ જવાબ આપવો પડશે, જેના કારણે કિંમતો જાણીજોઈને ઓછી રાખવાનું કારણ નબળું પડી શકે છે.

મોતીલાલ ઓસ્વાલમાં એક નોંધમાં જણાવ્યું છે કે કંપનીની ભાવિ વૃદ્ધિ એ વાત પર નિર્ભર રહેશે કે તે દરેક ગ્રાહક પાસેથી કેટલી વધુ આવક મેળવે છે. આ માટે ગ્રાહકોને ૫જી પર લઈ જવા, સમયાંતરે ટેરિફ વધારવા અને એવા ઘરો સુધી ફિક્સ્ડ વાયરલેસ બ્રોડબેન્ડ પહોંચાડવું મહત્વપૂર્ણ રહેશે જ્યાં હજુ સુધી ફાઈબર પહોંચ્યું નથી. આ ફેરફારનો સૌથી મોટો ફાયદો વોડાફોન આઈડિયાને થઈ શકે છે, કારણ કે આ ક્ષેત્રની સૌથી નબળી નાણાકીય સ્થિતિ ધરાવતી કંપનીને આ એક મજબૂત ટેકો મળી શકે છે.

ડેટા વપરાશના આંકડા પણ વધતા જોવા મળી રહ્યા છે. ૨૦૨૪માં જિયોના દરેક ગ્રાહકનો સરેરાશ માસિક ડેટા વપરાશ ૨૮.૭ જીબી હતો, જે ૨૦૨૬માં વધીને ૪૨.૩ જીબી થયો છે. એટલે કે બે વર્ષમાં ૫૨ ટકાનો વધારો થયો છે. કેટલાક અંદાજો મુજબ, આ દાયકાના અંત સુધીમાં ડેટા વપરાશ ૬૫ જીબી સુધી પહોંચી શકે છે, જે જિયોને લાંબા ગાળે દરેક ગ્રાહક પાસેથી સરેરાશ આવક વધારવામાં મદદ કરશે. MK Global મુજબ, ચીન અને અમેરિકાની સરખામણીમાં ડિજિટલ સેવાઓની પહોંચ હજુ પણ ઓછી છે, તેથી વૃદ્ધિની ઘણી શક્યતાઓ છે. મૂડીસ (Moody's) રેટિંગ એજન્સીના જણાવ્યા અનુસાર, શેરબજારમાં લિસ્ટ થવાથી જિયોના કામકાજમાં પારદર્શિતા વધી શકે છે અને રોકાણકારોને કંપનીનું વધુ સ્પષ્ટ બજાર મૂલ્યાંકન મળી શકશે.

જિયો પ્લેટફોર્મ્સ હાલમાં રિલાયન્સ ઇન્ડસ્ટ્રીઝનો ભાગ છે. રિલાયન્સનો વ્યવસાય તેલ શુદ્ધિકરણથી લઈને રિટેલ સુધી ફેલાયેલો છે. રિલાયન્સે ૧૯૫૮માં મસાલા અને પોલિએસ્ટર દોરાના નાના વ્યવસાયથી શરૂઆત કરી હતી અને ત્યારબાદ ટેક્સટાઇલ, પેટ્રોકેમિકલ્સ, રિફાઇનિંગ, રિટેલ, ટેલિકોમ અને ડિજિટલ સેવાઓ સુધી પોતાનો વ્યાપ વધાર્યો છે. રિલાયન્સે લાંબા સમય સુધી રોકાણકારોની સંપત્તિ વધારવાનો રેકોર્ડ બનાવ્યો છે. કંપનીના સ્થાપક ધીરુભાઈ અંબાણીએ ૧૯૮૦ અને ૧૯૯૦ના દાયકામાં શેરબજારમાં રોકાણને લોકપ્રિય બનાવવામાં પાયાની ભૂમિકા ભજવી હતી. તેમણે શેરબજારમાં રોકાણને માત્ર ધનિક પરિવારો પૂરતું મર્યાદિત રાખવાને બદલે સામાન્ય લોકો સુધી પહોંચાડ્યું હતું. કંપનીની વાર્ષિક સામાન્ય સભાઓને મોટા ઉત્સવમાં બદલવાની પરંપરાથી રોકાણકારો સાથે ભાવનાત્મક જોડાણ પણ બન્યું હતું.

છેલ્લા એક વર્ષમાં રિલાયન્સ ઇન્ડસ્ટ્રીઝના શેરના ભાવમાં અંદાજે ૨૦ ટકાનો ઘટાડો થયો છે, તેમ છતાં લાંબા ગાળાના રેકોર્ડને કારણે રોકાણકારોનો વિશ્વાસ જળવાઈ રહ્યો છે. મુંબઈની વેલ્થમિલ્સ સિક્યોરિટીઝના ક્રાંતિ બાથિનીએ જણાવ્યું હતું કે કંપનીએ ૩૦ વર્ષ સુધી સતત સરેરાશ અંદાજે ૩૦ ટકાનું વાર્ષિક વળતર આપ્યું છે, જેના કારણે લોકોને આશા છે કે જિયોના આઈપીઓમાં પણ એ જ જાદુ જોવા મળશે.