હોર્મુઝ જળાશય પાસે ઈરાનના કેશમ ટાપુ પર પાંચ વિસ્ફોટના અહેવાલ

ઈરાન અને અમેરિકા વચ્ચે વધતા સૈન્ય તણાવની વચ્ચે ઈરાનના દક્ષિણ ભાગમાં આવેલા વ્યૂહાત્મક રીતે અત્યંત મહત્વના હોર્મુઝ જળાશય પાસે મોટા વિસ્ફોટોના અવાજો સંભળાયા હોવાના અહેવાલ સામે આવ્યા છે. ઈરાનના કેશમ ટાપુ અને બંદર લેન્ગેહ વિસ્તારમાં આ વિસ્ફોટો થયા હોવાનું જાણવા મળ્યું છે. અહેવાલો અનુસાર, કેશમ ટાપુ પર પાંચ વિસ્ફોટોના અવાજો સંભળાયા હતા, જ્યારે બંદર લેન્ગેહમાં પણ અનેક વિસ્ફોટો થયા હોવાના સમાચાર છે. આ ઘટના દરમિયાન સ્થાનિક રહેવાસીઓએ આકાશમાં બે વિમાનો ઉડતા જોયા હોવાનો દાવો પણ કર્યો છે. અફસોસજનક રીતે, આ વિસ્ફોટોના ચોક્કસ કારણ વિશે હજુ સુધી કોઈ સત્તાવાર ખુલાસો કરવામાં આવ્યો નથી અને આ ઘટનામાં કોઈ જાનહાનિ થઈ હોવાના અહેવાલો પણ પ્રાપ્ત થયા નથી.

અમેર અુજાલાના અહેવાલ મુજબ, હોર્મુઝ જળાશય એ વિશ્વના સૌથી મહત્વપૂર્ણ દરિયાઈ માર્ગોમાંનો એક છે, જ્યાંથી મોટા પ્રમાણમાં કાચા તેલ અને ગેસનો પુરવઠો પહોંચાડવામાં આવે છે. આ વિસ્તારમાં કોઈપણ પ્રકારની સૈન્ય હિલચાલનો સીધો અસર આંતરરાષ્ટ્રીય તેલ બજાર અને વૈશ્વિક વ્યાપાર પર પડી શકે છે. આ વિસ્ફોટો એવા સમયે બન્યા છે જ્યારે ઈરાન અને અમેરિકા વચ્ચે સૈન્ય તણાવ સતત વધી રહ્યો છે.

વિસ્ફોટોના અહેવાલો વચ્ચે ઈરાનની ઇસ્લામિક રિવોલ્યુશનરી ગાર્ડ કોર્પ્સ (IRGC) ની એરોસ્પેસ ફોર્સે હોર્મુઝ જળાશયની આસપાસ ત્રણ અમેરિકી ડ્રોન તોડી પાડવાનો દાવો કર્યો છે. અલ્-જઝીરા દ્વારા ઈરાનની સત્તાવાર સમાચાર એજન્સી IRNA ના હવાલા સાથે જણાવવામાં આવ્યું છે કે, કેશમ ટાપુની દક્ષિણમાં બે અમેરિકી MQM-170 જાસૂસી ડ્રોનને ઈલેક્ટ્રોનિક વોરફેર સિસ્ટમની મદદથી તોડી પાડવામાં આવ્યા હતા. IRGC ના જણાવ્યા અનુસાર, આ પ્રકારના ડ્રોનને પકડવાની કુલ સંખ્યા હવે ચાર થઈ ગઈ છે.

આ ઉપરાંત, IRGC એ એક અલગ નિવેદન આપતા જણાવ્યું હતું કે તેની એરોસ્પેસ ફોર્સે હોર્મુઝ જળાશયના પૂર્વીય ભાગમાં એક અમેરિકી MQ-9 ડ્રોનને ટ્રેક કરીને તેને નષ્ટ કરી દીધું છે. આ કાર્યવાહીમાં ઈરાનની નવી ડેવલપ થયેલી એર ડિફેન્સ સિસ્ટમનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો હતો. IRGC એ દાવો કર્યો છે કે આ તોડવામાં આવેલ MQ-9 ડ્રોન તેમનું 55મું MQ-9 ડ્રોન છે. આ સિસ્ટમ દેશના સંયુક્ત એર ડિફેન્સ નેટવર્ક હેઠળ કાર્યરત હતી. જોકે, અમેરિકી અધિકારીઓ દ્વારા આ દાવાઓની સ્વતંત્ર રીતે પુષ્ટિ કરવામાં આવી નથી.

એક તરફ સૈન્ય ગતિવિધિઓ વધી રહી છે, તો બીજી તરફ અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે રાજદ્વારી વાતચીતની આશા પણ જણાતી રહી છે. અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે સોમવારે દાવો કર્યો હતો કે ઈરાન સાથે સંભવિત સમજૂતીની અપેક્ષાને કારણે કાચા તેલના ભાવમાં પ્રતિ બેરલ આશરે $૧૦ નો ઘટાડો થયો છે. સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ X પર પોસ્ટ કરતા ટ્રમ્પે જણાવ્યું હતું કે, "તેલના ભાવ પથ્થરની જેમ નીચે પડી રહ્યા છે, પ્રતિ બેરલ લગભગ $૧૦ નો ઘટાડો થયો છે, જે એક રેકોર્ડ છે, કારણ કે લોકોને લાગે છે કે ઈરાન સાથે યુદ્ધ નહીં થાય. ઈરાન વહેલી તકે સમજૂતી ઈચ્છે છે. તે થઈ શકે છે!"

અમેરિકાના ઉપરાષ્ટ્રપતિ જેડી વેન્સે પણ ઈરાન સાથેની વાતચીત અંગે સકારાત્મક સંકેતો આપ્યા છે. તેમણે જણાવ્યું હતું કે ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્રને લાગે છે કે બંને દેશો વચ્ચેની વાતચીતમાં કેટલીક પ્રગતિ થઈ છે. આનાથી એવો સંકેત મળે છે કે વોશિંગ્ટન હાલમાં રાજદ્વારી માર્ગે તણાવ ઘટાડવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યું છે.

જોકે, ઈરાન તરફથી પણ સખત વલણ જોવા મળી રહ્યું છે. ઈરાનના વિદેશ મંત્રી અબ્બાસ અરાઘચીએ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે તેમનો દેશ વાતચીતની સાથે સાથે સૈન્ય સંઘર્ષ માટે પણ તૈયાર છે. તેમણે ચેતવણી આપી હતી કે જો ઈરાન પર ફરીથી સૈન્ય કાર્યવાહી કરવામાં આવશે, તો તેનો જવાબ પહેલા કરતા વધુ તાકાત સાથે આપવામાં આવશે. આમ, એક તરફ સમજૂતીની આશા છે, તો બીજી તરફ સૈન્ય તણાવ પણ ઓછો થતો દેખાતો નથી. કેશમ ટાપુ અને બંદર લેન્ગેહમાં થયેલા વિસ્ફોટોએ આ સમગ્ર પરિસ્થિતિને વધુ ગંભીર બનાવી દીધી છે.

આ ઘટનાક્રમમાં હોર્મુઝ જળાશયની વ્યૂહાત્મક સ્થિતિ ખૂબ જ મહત્વની છે. આ વિસ્તારમાં અમેરિકી ડ્રોન અને ઈરાની એર ડિફેન્સ સિસ્ટમ વચ્ચેની આ અથડામણ અને ત્યારબાદ થયેલા વિસ્ફોટોએ વૈશ્વિક સ્તરે ચિંતા વધારી છે. ઈરાન દ્વારા MQ-9 ડ્રોનને તોડી પાડવાનો દાવો અને અમેરિકા દ્વારા તેલના ભાવમાં ઘટાડાને સમજૂતી સાથે જોડવો એ આ સંકટના બે વિરોધાભાસી પાસાઓ દર્શાવે છે. હાલમાં આ વિસ્તારમાં સૈન્ય હિલચાલ અને રાજદ્વારી પ્રયાસો બંને સમાંતર ચાલી રહ્યા છે, જેનાથી ભવિષ્યમાં તણાવ વધશે કે શાંતિ સ્થપાશે તે જોવું રહ્યું રહેશે.