નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૪-૨૫માં મેન્યુફેક્ચરિંગ કોર્પોરેટ સેક્ટરના GVAમાં ૯.૨૮%નો વધારો

ભારતના મેન્યુફેક્ચરિંગ કોર્પોરેટ સેક્ટરના ગ્રોસ વેલ્યુ એડેડ (GVA) માં નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૪-૨૫ દરમિયાન ૯.૨૮%નો વધારો થયો છે. આંકડા અને કાર્યક્રમ અમલીકરણ મંત્રાલય દ્વારા બુધવારે જાહેર કરવામાં આવેલા લેટેસ્ટ એન્યુઅલ સર્વે ઓફ ઇન્ડસ્ટ્રીઝ (ASI) મુજબ, કાર્યરત ફેક્ટરીઓની સંખ્યામાં ૩.૪૫% અને કુલ રોજગારીમાં ૭.૫૭%નો વધારો નોંધાયો છે.

હિન્દુસ્તાન ટાઈમ્સના અહેવાલ મુજબ, દેશના નોંધાયેલા ઔદ્યોગિક ઉત્પાદનમાં મેન્યુફેક્ચરિંગ કોર્પોરેટ સેક્ટરનું પ્રભુત્વ રહ્યું છે અને તેણે કુલ GVA માં ૮૯% થી વધુ યોગદાન આપ્યું છે. સર્વેક્ષણમાં જાણવા મળ્યું છે કે નોંધાયેલા મેન્યુફેક્ચરિંગ સેક્ટરમાં પ્લાન્ટ અને મશીનરીના ગ્રોસ વેલ્યુમાં અગાઉના વર્ષની સરખામણીએ ૭.૨૫%નો વધારો થયો છે. આ ઉપરાંત, કાર્યરત ફેક્ટરી દીઠ નેટ વેલ્યુ એડેડમાં ૬.૫૯% અને જોડાયેલા વ્યક્તિ દીઠ GVA માં ૨.૨૫%નો વધારો થયો છે.

રોજગારીની દ્રષ્ટિએ જોઈએ તો, પાંચ મુખ્ય ઉદ્યોગો જેમાં ખાદ્ય ઉત્પાદનો, કાપડ, બેઝિક મેટલ્સ, મોટર વાહનો અને પહેરવાના કપડાંનો સમાવેશ થાય છે, તેમણે ૨૦૨૪-૨૫ દરમિયાન કુલ મેન્યુફેક્ચરિંગ રોજગારીના ૪૧% થી વધુ હિસ્સો ધરાવ્યો હતો. ભૌગોલિક રીતે, મેન્યુફેક્ચરિંગ GVA માં સૌથી વધુ યોગદાન આપનારા પાંચ રાજ્યોમાં મહારાષ્ટ્ર, ગુજરાત, તમિલનાડુ, કર્ણાટક અને ઉત્તર પ્રદેશનો સમાવેશ થાય છે, જેણે સામૂહિક રીતે રાષ્ટ્રીય કુલના ૫૪% થી વધુ હિસ્સો આપ્યો છે.

સર્વેક્ષણ દર્શાવે છે કે મૂડી અને ઉત્પાદનનું કેન્દ્રીકરણ મોટી ફેક્ટરીઓમાં વધુ છે. પ્લાન્ટ અને મશીનરીમાં ₹ ૧૦ કરોડ કે તેથી વધુનું રોકાણ ધરાવતા એકમો કાર્યરત ફેક્ટરીઓના ૧૫.૮૪% હતા, પરંતુ કુલ ફિક્સ્ડ કેપિટલમાં તેમનો હિસ્સો ૮૭.૪૨%, રોજગારીમાં ૫૯.૬૬%, ગ્રોસ આઉટપુટમાં ૭૬.૮૨% અને નેટ વેલ્યુ એડેડમાં ૭૮.૦૭% રહ્યો હતો.

તેની સામે, ₹ ૫ કરોડ સુધીનું રોકાણ ધરાવતી ફેક્ટરીઓ કાર્યરત એકમોના ૭૮.૬૯% હતા. તેમ છતાં, ફિક્સ્ડ કેપિટલમાં તેમનું યોગદાન ૧૦.૫૫%, જોડાયેલા વ્યક્તિઓની સંખ્યામાં ૩૪.૩૨%, કુલ ઉત્પાદનમાં ૧૯.૨૪% અને નેટ વેલ્યુ એડેડમાં ૧૭.૬૧% હતું.

ઉત્પાદનના આધારે વર્ગીકરણ કરવામાં આવે ત્યારે પણ સમાન તસવીર જોવા મળી હતી. ₹ ૧૦ કરોડથી વધુનું ઉત્પાદન કરતા એકમો કાર્યરત ફેક્ટરીઓના ૪૭.૬૩% હતા, પરંતુ તેમણે કુલ ઉત્પાદનમાં ૯૮.૧૦% અને નેટ વેલ્યુ એડેડમાં ૯૭.૮૭% યોગદાન આપ્યું હતું. આ એકમો ફિક્સ્ડ કેપિટલના ૯૫.૫૫% અને રોજગારીના ૮૮.૭૮% હિસ્સા માટે જવાબદાર હતા.

મંત્રાલયે ASI ૨૦૨૪-૨૫ ના વોલ્યુમ I અને ફેક્ટરી સેક્ટરના સમરી રિઝલ્ટ્સ સાથે યુનિટ-લેવલ ડેટા અને મેટાડેટા જાહેર કર્યા છે, જે નોંધાયેલા મેન્યુફેક્ચરિંગ સેક્ટરના રોકાણ, રોજગારી અને ઉત્પાદનનું વિગતવાર ચિત્ર રજૂ કરે છે. આ પ્રકાશનો ૩૦ સપ્ટેમ્બર, ૨૦૨૬ ના રોજ બહાર પાડવામાં આવેલી ફેક્ટશીટના પૂરક છે. વોલ્યુમ I માં નેશનલ ઇન્ડસ્ટ્રિયલ ક્લાસિફિકેશન (NIC), ૨૦૦૮ મુજબ વિગતવાર આંકડા છે, જ્યારે સમરી પબ્લિકેશન રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોના ઔદ્યોગિક પ્રદર્શનના મુખ્ય સૂચકાંકો રજૂ કરે છે.

આ સર્વેક્ષણ હેઠળ નોંધાયેલી ફેક્ટરીઓ, બીડી અને સિગાર ઉત્પાદન કરતી કેટલીક સંસ્થાઓ, વીજળી ઉપકણો અને ૧૦૦ કે તેથી વધુ કર્મચારીઓ ધરાવતી પાત્ર સંસ્થાઓનો સમાવેશ થાય છે. આ તમામ ડેટા એક સમર્પિત વેબ પોર્ટલ દ્વારા ઇલેક્ટ્રોનિક રીતે એકત્રિત કરવામાં આવ્યા છે.

ASI એ સંગઠિત મેન્યુફેક્ચરિંગ સેક્ટરના ઔદ્યોગિક આંકડાઓનો મુખ્ય સ્ત્રોત રહ્યો છે. તે મૂડી નિર્માણ, રોજગારી, વેતન, ઇનપુટ ખર્ચ, ઉત્પાદન અને વેલ્યુ એડિશન વિશેની માહિતી પૂરી પાડે છે. તેના તારણોનો ઉપયોગ રાષ્ટ્રીય અને રાજ્ય સ્તરના નેશનલ એકાઉન્ટ્સ સ્ટેટિસ્ટિક્સના સંકલનમાં કરવામાં આવે છે.