ડી.કે. શિવકુમારે બેંગલુરુ મેટ્રો માટે કેન્દ્ર-રાજ્ય ખર્ચ વહેંચણીની માંગ કરી

કર્ણાટકના મુખ્યમંત્રી ડી.કે. શિવકુમારે બેંગલુરુના નમ્મા મેટ્રો પ્રોજેક્ટ માટે કેન્દ્ર અને રાજ્ય સરકાર વચ્ચે વધુ ન્યાયી નાણાકીય ભાગીદારીની માંગ કરી છે. ધ હિંદુના અહેવાલ મુજબ, ૧૩ નવેમ્બર, ૨૦૨૬ના રોજ બેંગલુરુ અને મૈસુર ખાતે યોજાયેલા બે કાર્યક્રમોમાં વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી સાથે મંચ પર હાજર રહીને મુખ્યમંત્રીએ રાજ્યની વિવિધ માંગો રજૂ કરી હતી. જેમાં મેટ્રોના વિસ્તરણ માટેના બાકી રહેલા મંજૂરીઓની પ્રક્રિયા ઝડપી બનાવવાની માંગનો સમાવેશ થાય છે.

મુખ્યમંત્રી શિવકુમારે જણાવ્યું હતું કે, કેન્દ્ર અને રાજ્ય વચ્ચે ૫૦:૫૦ ની ભાગીદારીનો પ્રસ્તાવ હોવા છતાં, મેટ્રો પ્રોજેક્ટ્સનો ૮૦% થી વધુ નાણાકીય બોજ કર્ણાટક રાજ્ય ઉઠાવી રહ્યું છે. તેમણે મેટ્રો પ્રોજેક્ટ્સ માટે લેવામાં આવેલી બાહ્ય લોનથી ઉદભવતા વિદેશી મુદ્રાના જોખમો અને ઓપરેશનલ કેશ લોસ (કાર્યાત્મક રોકડ નુકસાન) વહેંચવામાં કેન્દ્ર સરકારના સમર્થનની માંગ કરી હતી. આ સંદર્ભમાં તેમણે દિલ્હી મેટ્રોનું ઉદાહરણ આપતા જણાવ્યું હતું કે ત્યાં આવું કરારબદ્ધ માળખું અસ્તિત્વમાં છે.

પ્રોજેક્ટની મંજૂરીઓમાં થઈ રહેલા વિલંબ પર પ્રકાશ પાડતા, મુખ્યમંત્રીએ સર્જાપુર અને હેબ્બલને જોડતી પ્રસ્તાવિત મેટ્રો રેડ લાઇન (તબક્કો ૩એ) માટે તાત્કાલિક મંજૂરી માંગતા જણાવ્યું કે આ પ્રક્રિયા લગભગ બે વર્ષથી પેન્ડિંગ છે. તેમણે વધુમાં સૂચવ્યું કે પ્રોજેક્ટના ખર્ચના અંદાજો કોઈ સમાન રાષ્ટ્રીય સરેરાશ પર આધારિત રાખવાને બદલે વ્યક્તિગત શહેરોની વાસ્તવિક સ્થિતિ અને જરૂરિયાતો મુજબ હોવા જોઈએ. આ ઉપરાંત, તેમણે જ્યાં શક્ય હોય ત્યાં ડબલ ડેકર મેટ્રો બનાવવાની અને દેશભરના મેટ્રો પ્રોજેક્ટ્સ માટે એક સમર્પિત ટેકનિકલ સંસ્થા સ્થાપવાની દરખાસ્ત કરી હતી.

આ માંગણીઓ એવી સમયે કરવામાં આવી છે જ્યારે કર્ણાટકમાં સત્તાધારી કોંગ્રેસ અને ભાજપ વચ્ચે મેટ્રો પ્રોજેક્ટના ભંડોળ અંગે રાજકીય વિવાદ ચાલી રહ્યો છે. જોકે, ધ હિંદુના અહેવાલ મુજબ, વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ બંને કાર્યક્રમો દરમિયાન મંચ પરથી આ માંગણીઓ પર કોઈ જાહેર પ્રતિસાદ આપ્યો ન હતો.

મેટ્રો સિવાય, મુખ્યમંત્રીએ રાજ્યની અન્ય ગંભીર સમસ્યાઓ પર પણ ધ્યાન દોર્યું હતું. તેમણે જણાવ્યું કે ૨૪૦ તાલુકાઓમાંથી ૨૨૬ તાલુકાઓ દુષ્કાળગ્રસ્ત જાહેર કરવામાં આવ્યા છે, જેના કારણે લગભગ ૫૮ લાખ હેક્ટર પાકને નુકસાન થયું છે અને અંદાજિત નાણાકીય નુકસાન ₹૬૨,૪૮૨ કરોડ થયું છે. તેમણે અસરગ્રસ્ત ખેડૂતોની સહાય માટે નેશનલ ડિઝાસ્ટર રિસ્પોન્સ ફંડ (NDRF) હેઠળ ₹૨૨,૪૦૦.૫૮ કરોડની સહાય ઝડપથી જાહેર કરવાની માંગ કરી હતી. ખેતીવાડીની સમસ્યાઓ પર ચર્ચા કરવા માટે તેમણે વડાપ્રધાનને મળવા માટે તમામ પક્ષોના પ્રતિનિધિમંડળનું નેતૃત્વ કરવાની તૈયારી પણ દર્શાવી હતી.

વધુમાં, તેમણે શેરડીના ભાવના વિવાદમાં કેન્દ્રના હસ્તક્ષેપ અને કર્ણાટક માટે ઇથેનોલની યોગ્ય ફાળવણીની માંગ કરી હતી. મેકેદાતુ બેલેન્સિંગ રિઝર્વ્યુયર પ્રોજેક્ટ અંગે તેમણે કહ્યું કે સુપ્રીમ કોર્ટે already ચુકાદો આપ્યો હોવાથી કાનૂની સ્થિતિ સ્પષ્ટ છે, તેથી કેન્દ્ર સરકારે અંતિમ વૈધાનિક મંજૂરીઓ આપવી જોઈએ. કસ્તુરીરંગન રિપોર્ટના સંદર્ભમાં તેમણે જણાવ્યું કે કર્ણાટક વિધાનસભાએ સર્વસંમતિથી આ રિપોર્ટના ભલામણોનો વિરોધ કરતો ઠરાવ પસાર કર્યો છે, તેથી સ્થાનિક લોકોની આજીવિકાના રક્ષણ માટે કેન્દ્ર સરકારે આ ભલામણો પાછી ખેંચવી જોઈએ.

અહેવાલમાં ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો છે કે અગાઉ ૨ જાન્યુઆરી, ૨૦૨૦ના રોજ તુમકુરુમાં એક કાર્યક્રમ દરમિયાન તત્કાલીન મુખ્યમંત્રી બી.એસ. યેદિયુરપ્પાએ ઉત્તર કર્ણાટકમાં ૨૦૧૯ના પૂર માટે વધારાની રાહતની માંગ કરી હતી. તે સમયે પણ વડાપ્રધાન મોદીએ મંચ પર પ્રતિસાદ આપ્યો ન હતો, પરંતુ ત્યારબાદ કેન્દ્ર સરકારે તે જ અઠવાડિયે આશરે ₹૬૭૦ કરોડનું વધારાનું ભંડોળ જાહેર કર્યું હતું.