સપ્લાય શોક્સને કારણે મોનેટરી પોલિસીની અસરકારકતા ઘટશે તેમ મુખ્ય આર્થિક સલાહકારે જણાવ્યું

મુખ્ય આર્થિક સલાહકાર વી. અનંથ નાગેશ્વરને શુક્રવારે જણાવ્યું હતું કે સપ્લાય-સાઇડ વિક્ષેપો પ્રત્યે વધુ સંવેદનશીલ બનતી દુનિયામાં મોનેટરી પોલિસીના સાધનો, જેમ કે વ્યાજ દરોમાં કરવામાં આવતા ફેરફારો, ફુગાવાને નિયંત્રિત કરવામાં ઓછા અસરકારક બની શકે છે. બિઝનેસ સ્ટાન્ડર્ડના અહેવાલ મુજબ, તેમણે ૯મા વાર્ષિક ફૂડ સિસ્ટમ્સ ડાયલોગ દરમિયાન આ વાત કરી હતી.

નાગેશ્વરનેએ ઉમેર્યું હતું કે નાણાકીય અને અન્ય જાહેર નીતિના પગલાં વધુ મહત્વપૂર્ણ બનશે કારણ કે વ્યાજ દરો વધારવાથી સપ્લાય-પ્રેરિત સમસ્યાઓ ઉકેલાશે નહીં. તેમણે ચેતવણી આપી હતી કે જો કંઈક થશે, તો તે ઉલટાનું નુકસાનકારક પણ સાબિત થઈ શકે છે. સતત રહેલી સપ્લાયલક્ષી સમસ્યાઓ વચ્ચે, દેશોએ ફુગાવા લક્ષ્યાંક (ઇન્ફ્લેશન ટાર્ગેટિંગ) ફ્રેમવર્ક અંગે તમામ પ્રકારની લવચીકતાનો ઉપયોગ કરવો પડશે.

તેમણે નોંધ્યું હતું કે ૨૦૨૨થી બહુ ઓછા દેશો તેમના ફુગાવા લક્ષ્યાંકને પૂર્ણ કરી શક્યા છે. તેથી, આ ફ્રેમવર્ક તો રહેશે, પરંતુ દેશોએ તેની સાથે સર્જનાત્મક સ્વતંત્રતા લેવી પડશે કારણ કે તેમની પાસે બીજો કોઈ વિકલ્પ નથી.

ફેબ્રુઆરી ૨૦૨૨થી ચાલી રહેલા રશિયા-યુક્રેન યુદ્ધ પછી સર્જાયેલા સપ્લાય ચેઇન વિક્ષેપો અને ત્યારબાદ પશ્ચિમ એશિયાના સંકટને કારણે વિશ્વભરમાં, ખાસ કરીને ઉર્જાના ભાવમાં મોટો ઉછાળો આવ્યો છે. ફુગાવાને કાબૂમાં રાખવા માટે યુએસ ફેડરલ રિઝર્વ સહિત વિશ્વની મુખ્ય સેન્ટ્રલ બેંકોએ વ્યાજ દરો વધાર્યા છે.

ભારતીય રિઝર્વ બેંકે પણ ગયા મહિને ફુગાવાને નિયંત્રિત કરવા માટે લગભગ ચાર વર્ષમાં પહેલીવાર રેપો રેટમાં ૨૫ bps નો વધારો કરીને તેને ૫.૫૦ ટકા કર્યો હતો. ઓક્ટોબર ૨૦૨૪માં રિટેલ ફુગાવા ૬.૨૫ ટકા હતો, જે સેન્ટ્રલ બેંકના ૬ ટકાના ઉપલી સહનશક્તિના બંધ (અપર ટોલરન્સ બેન્ડ) ને ઓળંગી ગયો હતો. આ બે વર્ષમાં પહેલીવાર છે જ્યારે રિટેલ ફુગાવા આ મર્યાદા ઓળંગ્યો છે, જ્યારે સેન્ટ્રલ બેંકને ફુગાવાને ૨-૬ ટકાની વચ્ચે રાખવાનો આદેશ છે.

કેટલાક અહેવાલો ટાંકીને નાગેશ્વરનેએ કહ્યું કે આગામી ૨૫-૩૦ વર્ષ અથવા તેનાથી વધુ સમય સુધી સપ્લાય શોક્સ વિશ્વ પર પ્રભુત્વ જમાવશે. તેમણે જણાવ્યું કે જ્યારે દેશો સપ્લાય ચેઇનને હથિયાર બનાવશે અને કુદરતી જળમાર્ગો તથા અન્ય ચોક પોઇન્ટ્સનો ઉપયોગ કરશે, ત્યારે માત્ર વ્યાજ દરો ઘટાડીને કે વધારીને આ સમસ્યાઓ ઉકેલવાની ક્ષમતા હવે વ્યવહારુ રહેશે નહીં.

આવી પરિસ્થિતિમાં, નાગેશ્વરનેએ કૃષિને આર્થિક વૃદ્ધિના મુખ્ય ચાલક અથવા એન્જિન તરીકે પુનઃસ્થાપિત કરવાની હાકલ કરી હતી. આ ઉપરાંત, તેમણે ચિંતા વ્યક્ત કરી હતી કે આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સનો ઉદભવ અને વિવિધ દેશોમાં ઇમિગ્રેશન પરના પ્રતિબંધો સેવા ક્ષેત્રમાં નોકરીઓના સર્જનની ગતિને ધીમી કરી શકે છે.