બાળકો અને યુવાનોમાં વધી રહેલા હાર્ટ અટેક અને કાર્ડિયાક અરેસ્ટ અંગે તબીબી ચિંતા

આજ તક ન્યૂઝ આઉટલેટના અહેવાલ મુજબ, ઉત્તર પ્રદેશના લખનૌમાં ૧૩ વર્ષના બાળકની સ્કૂલમાં અચાનક મોત થઈ ગયું છે. આ મામલે ડૉક્ટરોએ પ્રાથમિક તબક્કે મૃત્યુનું કારણ કાર્ડિયાક અરેસ્ટ હોવાની આશંકા વ્યક્ત કરી છે. આ ઘટનાના થોડા દિવસો અગાઉ જ દિલ્હીના મયુર વિહાર સ્થિત એક સ્કૂલમાં ૯ વર્ષની માસૂમ બાળકીનું પણ આવી જ રીતે અચાનક બેભાન થઈને પડી જવાથી મોત થયું હતું. આ કિસ્સામાં પણ હાર્ટ અટેકથી મૃત્યુ થયાની આશંકા વ્યક્ત કરવામાં આવી હતી. જોકે, આ બંને કિસ્સાઓમાં મૃત્યુનું સાચું કારણ તો માત્ર પોસ્ટમોર્ટમ રિપોર્ટ દ્વારા જ જાણી શકાશે, પરંતુ આ બંને ઘટનાઓએ સૌકોસને વિચારતા કરી દીધા છે કે આટલી નાની ઉંમરે હાર્ટ અટેક અને કાર્ડિયાક અરેસ્ટ જેવી ગંભીર સમસ્યાઓ કેવી રીતે આવી રહી છે.

આ સમગ્ર મા અંગે યશોદા મેડિસિટી હૉસ્પિટલના પિડિયાટ્રિક કૉર્ડિયોલૉજી વિભાગના ડૉ. ગૌરવ કુમારે વિસ્તૃત માહિતી આપી છે. તેમનું કહેવું છે કે બાળકોમાં હાર્ટ અટેક અને કાર્ડિયાક અરેસ્ટના કિસ્સાઓ સામે આવી રહ્યા છે. આજની તારીખમાં બાળકોની બદલાતી જીવનશૈલી, ખાવા-પીવાની અસ્વાસ્થ્ય આદતો અને રમતગમતમાં થતો ઘટાડો આ પાછળનું એક મોટું કારણ માનવામાં આવી રહ્યું છે. જોકે, આ ઉપરાંત બાળકોમાં હાર્ટ અટેક પાછળ જન્મજાત હૃદયના રોગો અને હૃદયના ધબકારામાં અનિયમિતતા જેવા કારણો પણ જવાબદાર હોઈ શકે છે.

ડૉ. ગૌરવ વધુમાં જણાવે છે કે આજકાલ મોટાભાગના બાળકો બહાર ખુલ્લા મેદાનમાં રમવાને બદલે મોબાઈલ ફોન, ટીવી અને વીડિયો ગેમ્સ પાછળ વધુ સમય વિતાવી રહ્યા છે. આ ઉપરાંત બાળકોમાં જંક ફૂડ અને પેકેજ્ડ સ્નેક્સનું સેવન પણ ખૂબ જ વધી ગયું છે. આ તમામ આદતોના કારણે બાળકોમાં નાની ઉંમરે જ સ્થૂળતા એટલે કે મોટોપો, હાઈ બ્લડ પ્રેશર, વધેલું કોલેસ્ટ્રોલ અને ડાયાબિટીસ જેવી ગંભીર સમસ્યાઓ સામે આવી રહી છે. આ તમામ શારીરિક સમસ્યાઓની સીધી અસર બાળકોના નાજુક હૃદય પર પણ પડી રહી છે.

હાર્ટ અટેક અને કાર્ડિયાક અરેસ્ટ બંને અલગ-અલગ તબીબી પરિસ્થિતિઓ છે, તેમ છતાં આ બંને અત્યંત ગંભીર મેડિકલ ઇમરજન્સી છે. બાળકોની અંદર હાર્ટ અટેકના કિસ્સાઓ પ્રમાણમાં ઓછા જોવા મળે છે, પરંતુ કાર્ડિયાક અરેસ્ટ કોઈપણ ઉંમરે થઈ શકે છે. આ ગંભીર સ્થિતિના કેટલાક લક્ષણો ચોક્કસપણે જોવા મળે છે, જેમાં શ્વાસનું અચાનક રોકાઈ જવું અથવા સામાન્ય રીતે શ્વાસ ન લઈ શકાવાની સ્થિતિનો સમાવેશ થાય છે.

બાળકોના હૃદયને સ્વસ્થ અને તંદુરસ્ત રાખવા માટે તેમની દૈનિક જીવનશૈલી કે દિનચર્યામાં રમતગમતને સામેલ કરવી ખૂબ જ અનિવાર્ય છે. બાળકોને દરરોજ ઓછામાં ઓછી ૬૦ મિનિટ માટે શારીરિક પ્રવૃત્તિઓ એટલે કે ફિઝિકલ એક્ટિવિટી કરાવાની જરૂર છે. આ પ્રવૃત્તિઓમાં સાયકલ ચલાવવી, દોડવું, તરવું, ફૂટબોલ રમવું, બેડમિન્ટન રમવું અને દોરડા કૂદવા જેવી શારીરિક ગતિવિધિઓ સામેલ થઈ શકે છે. આ પ્રકારની પ્રવૃત્તિઓથી બાળકોનું શરીર હંમેશા સક્રિય રહે છે અને તેમનું હૃદય પણ સંપૂર્ણપણે ફિટ રહે છે.

આ શારીરિક પ્રવૃત્તિઓની સાથે-સાથે બાળકોના આહાર અને ખાનપાન પર વિશેષ ધ્યાન આપવું પણ અત્યંત આવશ્યક છે. બાળકોને હંમેશા તાજા ફળો, લીલા શાકભાજી, કઠોળ, આખા અનાજ અને ઘરમાં જ બનેલો પૌષ્ટિક તથા સંતુલિત ખોરાક ખવડાવવો જોઈએ. બાળકોને બહારનું જંક ફૂડ અને વધુ પડતી ખાંડ કે ગળપણ ધરાવતા ખાદ્ય પદાર્થો ઓછામાં ઓછા આપવા જોઈએ જેથી તેમનું સ્વાસ્થ્ય ઉત્તમ રહી શકે.