બિસ્મિલ્લાહ ખાનના પરિવાર અને નગરપાલિકાએ અખિલેશ યાદવના બુલડોઝરના દાવાને નકાર્યો

વારાણસીમાં ભારત રત્ન સન્માનિત શહેનાઈ સમ્રાટ ઉસ્તાદ બિસ્મિલ્લાહ ખાનના પુરાણા મકાન પર બુલડોઝર ચલાવવામાં આવ્યો હોવાના દાવાને લઈને મોટો વિવાદ સર્જાયો છે. સમાજવાદી પાર્ટીના વડા અખિલેશ યાદવે સોશિયલ મીડિયા પર આ મામલે ભાજપ સરકાર પર આકરા પ્રહારો કર્યા હતા, પરંતુ હવે બિસ્મિલ્લાહ ખાનના પરિવાર અને વારાણસી નગરપાલિકા બંનેએ આ દાવાઓને સંપૂર્ણપણે ખોટા ઠેરવ્યા છે. પરિવારના સભ્યોએ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે તેમના પુશ્તૈની મકાન પર કોઈ બુલડોઝર નથી ચલાવવામાં આવ્યો, પરંતુ તેઓ પોતે જ જર્જરિત મકાનનું પુનઃનિર્માણ કરી રહ્યા છે.

આ સમગ્ર વિવાદની શરૂઆત અખિલેશ યાદવ દ્વારા સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ X પર શેર કરવામાં આવેલા એક વીડિયોથી થઈ હતી. આ વીડિયોમાં મકાનનો એક ભાગ ધરાશાયી થયેલો દેખાય છે. અખિલેશ યાદવે આ ઘટનાને ભાજપ સરકાર દ્વારા કરવામાં આવેલી કાર્યવાહી ગણાવી હતી અને તેને ભારત રત્ન સન્માનિત કલાકારના સંગીત વારસા અને દેશના સન્માન પર પ્રહાર ગણાવ્યા હતા. તેમણે પોતાની પોસ્ટમાં લખ્યું હતું કે, "જેમના માટે શહેનાઈ નથી વાગી, તેમનાથી બીજું શું અપેક્ષા રાખવી?"

અખિલેશ યાદવે ભાજપ અને તેની વિચારધારા સાથે જોડાયેલા લોકોને કલા અને કલાકારોના વિરોધી ગણાવ્યા હતા. તેમણે આક્ષેપ કર્યો હતો કે ભાજપના સંકુચિત વિચારધારા ધરાવતા લોકો અને રૂઢિચુસ્તો હંમેશા કલાકારોના વિરુદ્ધ રહે છે, કારણ કે સર્જનાત્મક લોકો સમાજમાં પરિવર્તનની ભૂમિકા તૈયાર કરે છે. તેમણે વધુમાં ઉમેર્યું હતું કે સકારાત્મક કલા સમાજમાં સહૃદયતા અને સહનશીલતાને પ્રોત્સાહન આપે છે, તેથી જ ભાજપ કલાના દરેક સ્વરૂપને પોતાના એજન્ડાના માર્ગમાં અવરોધ માને છે અથવા કલાનો ઉપયોગ કરીને તેને નકારાત્મક બનાવી દેવા માંગે છે.

સપા પ્રમુખે વધુમાં જણાવ્યું હતું કે જેમના નામની આગળ 'ભારત રત્ન' જેવું ગૌરવપૂર્ણ પદ હોય, તેમની મિશ્રિત વિરાસતને ધ્વસ્ત કરવી એ માત્ર તેમના માન-સન્માનને જ નહીં, પરંતુ સમગ્ર ભારતના સન્માનને નુકસાન પહોંચાડવા સમાન છે. તેમણે ભાજપ પર નફરતની રાજનીતિ દ્વારા દેશને નુકસાન પહોંચાડવાનો ગંભીર આરોપ લગાવ્યો હતો. અખિલેશ યાદવે જાહેરાત કરી હતી કે જો ઉત્તર પ્રદેશમાં તેમની સરકાર બને, તો તેઓ ભારત રત્ન બિસ્મિલ્લાહ ખાનના સંગીત વારસાને સુરક્ષિત રાખવા માટે 'શ્રવણ-સંગ્રહાલય'નું નિર્માણ કરશે. તેમણે આ કથિત બુલડોઝર કાર્યવાહીને અત્યંત નિંદનીય ગણાવી હતી.

જોકે, અખિલેશ યાદવની આ પોસ્ટ બાદ ઉસ્તાદ બિસ્મિલ્લાહ ખાનના પરિવારના સભ્યોએ સામે આવીને આ દાવાઓનો ખુલાસો કર્યો હતો. ઉસ્તાદના પૌત્ર સિફતેન હુસૈન અને અફાક હૈદરે સ્પષ્ટ કર્યું હતું કે તેમના પુરાણા મકાન પર કોઈ પણ પ્રકારનો બુલડોઝર નથી ચલાવવામાં આવ્યો. તેમણે જણાવ્યું હતું કે અખિલેશ યાદવને કદાચ ખોટી માહિતી મળી હશે અથવા તેઓ કોઈ ભ્રમમાં હોવાને કારણે આવી પોસ્ટ કરી હશે. પરિવારના સભ્યોએ એક મહત્વની વાત જણાવી કે તેમનું મકાન વારાણસીના સરાયહડહા વિસ્તારમાં આવેલું છે, જ્યાં ગલીઓ એટલી સાંકડી છે કે ત્યાં બુલડોઝરનું પહોંચવું પણ અશક્ય છે.

પરિવારના જણાવ્યા અનુસાર, બિસ્મિલ્લાહ ખાનના તમામ પુત્રો અને પુત્રીઓએ લાંબા સમય પહેલા જ આ પુશ્તૈની મકાનના પુનઃનિર્માણનો નિર્ણય લીધો હતો. મકાન ખૂબ જ જર્જરિત હાલતમાં હતું અને ગમે ત્યારે કોઈ મોટી દુર્ઘટના ઘટી શકવાની ભીતિ હતી. આ જોખમને ધ્યાનમાં રાખીને પરિવારના સભ્યોએ પરસ્પર સહયોગથી મકાનને નવું રૂપ આપવાનું નક્કી કર્યું હતું. પરિવારના સભ્યોએ ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે આ સમગ્ર પુનઃનિર્માણનું કાર્ય તેઓ પોતાના ખર્ચે કરી રહ્યા છે અને આ માટે સરકાર તરફથી કોઈ પણ પ્રકારની આર્થિક મદદ લેવામાં આવી નથી. તેમનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય આ ઐતિહાસિક ઇમારતને એક ધરોહર તરીકે સાચવવાનો અને અહીં બિસ્મિલ્લાહ ખાનનું મ્યુઝિયમ બનાવવાનો છે.

બીજી તરફ, વારાણસી નગરપાલિકા (VMC) એ પણ અખિલેશ યાદવના દાવાઓને નકારી કાઢ્યા છે. નગરપાલિકાના પબ્લિક રિલેશન્સ ઓફિસર સંદીપ શ્રીવાસ્તવે જણાવ્યું હતું કે નગરપાલિકાએ શહેરની પ્રતિષ્ઠિત વ્યક્તિઓના સન્માનમાં એક પ્રોજેક્ટ શરૂ કર્યો છે. આ પ્રોજેક્ટ અંતર્ગત તેમની રહેઠાણ તરફ જનારા રસ્તાઓને તેમના જીવન અને યોગદાનના આધારે થીમ આધારિત વિકસાવવામાં આવશે, તેમજ તેમના ઘરના એક રૂમને મ્યુઝિયમમાં ફેરવવામાં આવશે.

શ્રીવાસ્તવે વધુમાં જણાવ્યું કે આ સંદર્ભમાં ભારત રત્ન ઉસ્તાદ બિસ્મિલ્લાહ ખાનના પરિવાર સાથે તેમના નિવાસસ્થાને મ્યુઝિયમ સ્થાપવા અંગે ચર્ચા કરવામાં આવી હતી. પરંતુ, પરિવારના સભ્યોએ આ પ્રસ્તાવ માટે પોતાની સંમતિ આપી ન હતી. મકાનની જર્જરિત હાલતનો ઉલ્લેખ કરીને પરિવારે જણાવ્યું હતું કે તેઓ પોતે જ આ માળખું તોડીને તેનું સ્વતંત્ર રીતે પુનઃવિકાસ કરવા માંગે છે. નગરપાલિકાને આ પ્રોજેક્ટ માટે સંમતિ ન મળતા, તેઓ મ્યુઝિયમ બનાવી શક્યા નથી અને મકાન તોડવાની પ્રક્રિયામાં નગરપાલિકાની કોઈ ભૂમિકા નથી.

ચોક પોલીસ સ્ટેશનના SHO વિજય કુમાર શુક્લાએ પણ આ બાબતે પુષ્ટિ કરી હતી. તેમણે જણાવ્યું હતું કે મિલકતના માલિક પોતે જ ઘર તોડી રહ્યા છે. નગરપાલિકાએ અગાઉ મકાનની ખરાબ હાલત અંગે નોટિસ પણ આપી હતી. તેમણે વધુમાં ઉમેર્યું કે મિલકતના અમુક ભાગોને લઈને પરિવારમાં આંતરિક વિવાદ હતો, જેના કારણે પરિવારના સભ્યોએ પોલીસ સ્ટેશનનો સંપર્ક કર્યો હતો. હવે તે વિવાદ ઉકેલાઈ ગયો છે અને માલિક પોતાની મિલકતનું તોડકામ કરી રહ્યા છે.

આમ, અખિલેશ યાદવ દ્વારા કરવામાં આવેલા બુલડોઝર એક્શનના દાવાઓ સામે પરિવાર, પોલીસ અને નગરપાલિકા ત્રણેયે પક્ષોએ નકારણાત્મક પ્રતિસાદ આપ્યો છે અને આ ઘટનાને પરિવાર દ્વારા કરવામાં આવેલું આંતરિક પુનઃનિર્માણ ગણાવ્યું છે.

ઉસ્તાદ બિસ્મિલ્લાહ ખાન એક વિશ્વપ્રસિદ્ધ શહેનાઈ વાદક હતા, જેમને તેમની કલા અને સંગીત પ્રત્યેના સમર્પણ માટે ભારત સરકાર દ્વારા દેશના સર્વોચ્ચ નાગરિક સન્માન 'ભારત રત્ન'થી નવાજવામાં આવ્યા હતા. તેઓ ભારતીય શાસ્ત્રીય સંગીત ક્ષેત્રે એક મહાન વ્યક્તિત્વ તરીકે ઓળખાતા હતા.