એસિડિટીની દવા રેનિટિડિનની સુરક્ષા સમીક્ષા મામલે કેન્દ્ર સરકારને નોટિસ

દિલ્હી હાઈકોર્ટે એસિડિટીની સારવારમાં વપરાતી જાણીતી દવા રેનિટિડિનની સુરક્ષા અંગે ચાલી રહેલી સમીક્ષામાં વિલંબ મામલે કેન્દ્ર સરકારને નોટિસ પાઠવી છે. કાર્યકારી મુખ્ય ન્યાયાધીશ નિતિન સાંબરે અને ન્યાયાધીશ સંજય શર્માની ખંડપીઠે આ મામલે કેન્દ્ર સરકાર, સેન્ટ્રલ ડ્રગ્સ સ્ટાન્ડર્ડ કંટ્રોલ ઓર્ગેનાઈઝેશન (CDSCO), ડ્રગ્સ ટેકનિકલ એડવાઈઝરી બોર્ડ (DTAB) અને ઈન્ડિયન કાઉન્સિલ ઓફ મેડિકલ રિસર્ચ (ICMR) પાસેથી જવાબ માંગ્યો છે. આ કેસની આગામી સુનાવણી ફેબ્રુઆરી મહિનામાં હાથ ધરવામાં આવશે.

એડવોકેટ ડો. ચંદ્રેશ જૈન દ્વારા દાખલ કરવામાં આવેલી અરજીમાં દલીલ કરવામાં આવી છે કે સપ્ટેમ્બર ૨૦૧૯થી રેનિટિડિનની સુરક્ષા એક ચિંતાનો વિષય છે. તે સમયે વિદેશી ડ્રગ રેગ્યુલેટર્સે આ દવામાં NDMA નામના સંભવિત કેન્સરકારક તત્વની હાજરી હોવાની ચેતવણી આપી હતી. અરજદારના જણાવ્યા અનુસાર, અમેરિકા, યુરોપિયન યુનિયન અને ઓસ્ટ્રેલિયા જેવા દેશોએ ૨૦૨૦માં જ આ અંગે નિયમનકારી પગલાં લીધા હતા, પરંતુ ભારતીય ડ્રગ રેગ્યુલેટરે વર્ષો વીતી ગયા હોવા છતાં કોઈ અંતિમ કે જાહેર નિર્ણય લીધો નથી.

અરજીમાં વધુમાં જણાવાયું છે કે ૨૪ એપ્રિલ ૨૦૨૫ના રોજ DTAB એ આ મામલો એક સમિતિ અને ICMR ના અભ્યાસ માટે મોકલ્યો હતો. કેન્દ્ર સરકારે આ રિપોર્ટ રજૂ કરવા માટે ત્રણ મહિનાની સમયમર્યાદા નક્કી કરી હતી, જે ૨૪ જુલાઈ ૨૦૨૫ના રોજ નક્કી કરવામાં આવી હતી અને તે ૨૪ ઓક્ટોબર ૨૦૨૫ના રોજ પૂર્ણ થઈ ગઈ હતી. જોકે, ૭ ઓક્ટોબર ૨૦૨૬ના રોજ પણ CDSCO એ જણાવ્યું હતું કે રિપોર્ટની રાહ જોવાઈ રહી છે અને મામલો હજુ સમીક્ષા હેઠળ છે.

અરજદારે પોતાની રજૂઆતમાં ભાર મૂક્યો છે કે આ દવા સસ્તી અને સરળતાથી ઉપલબ્ધ છે, જે મોટાભાગે પ્રિસ્ક્રિપ્શન વગર ખરીદવામાં આવે છે. આથી, જે લોકો પાસે અન્ય વિકલ્પો નથી તેઓ આ અનિર્ણિત સ્થિતિનો ભોગ બની રહ્યા છે. અમેરિકા, યુરોપિયન યુનિયન, ઓસ્ટ્રેલિયા, કેનેડા, યુનાઈટેડ કિંગડમ અને સિંગાપોર જેવા દેશોએ ૨૦૧૯ની ચેતવણી બાદ આ દવા અંગે કોઈને કોઈ નિર્ણય લીધો છે.

રેનિટિડિન એ એક એવી દવા છે જેનો ઉપયોગ સામાન્ય રીતે એસિડિટીની સારવાર માટે અને પેટમાં એસિડનું પ્રમાણ ઘટાડવા માટે કરવામાં આવે છે. જોકે, ૨૦૧૯માં તેમાં કેન્સરકારક તત્વો હોવાની આશંકા વ્યક્ત થયા બાદ વૈશ્વિક સ્તરે તેની સુરક્ષા અંગે પ્રશ્નો ઉભા થયા હતા અને અનેક દેશોએ તેના વેચાણ કે વપરાશ પર નિયંત્રણો લાદ્યા હતા.