સરકાર અને બજારની નિષ્ફળતાથી પરેશાન ખેડૂતો પરાળ સળગાવવા મજબૂર

ધ હિન્દુ અખબારમાં પ્રકાશિત વિગતો અનુસાર, આઈએમ અમૃતસર દ્વારા પરાળ સળગાવવાની સમસ્યા અંગે એક નવો અભ્યાસ કરવામાં આવ્યો છે. આ અભ્યાસમાં 'ગવર્નમેન્ટલિટી એન્ડ માર્કેટિંગ સિસ્ટમ ફેઈલર: ધ કેસ ઓફ સ્ટબલ બર્નિંગ એન્ડ ક્લાઈમેટ ચેન્જ ઈન નિયોલિબરલ ઈન્ડિયા' શીર્ષક હેઠળ સંશોધન જર્નલ 'જર્નલ ઓફ મેક્રોમાર્કેટિંગ'માં પ્રકાશિત થયેલ વિગતોને આવરી લેવામાં આવી છે. આ સંશોધન એસ. આર. જગદલે અને જે. એમ. શેખ દ્વારા તૈયાર કરવામાં આવ્યું છે.

નવેમ્બર મહિનો શરૂ થતાંની સાથે જ ઇન્ડો-ગેંગેટિક મેદાન પ્રદેશ પ્રદૂષણની જાડી ચાદરથી ઘેરાઈ જાય છે. આ સમયગાળા દરમિયાન ચાર મહિનાના ચોમાસાના પવનો બંધ થઈ જાય છે અને તાપમાનમાં ઘટાડો થાય છે. વાહનો, પાવર પ્લાન્ટ્સ, બાંધકામની ધૂળ અને અન્ય સસ્પેન્ડેડ પદાર્થો જેવા વર્ષભરના પ્રદૂષકો 'ઇન્વર્ઝન લેયર' બનવાને કારણે વાતાવરણમાં જકડાઈ રહે છે. આ પ્રદૂષકો વાતાવરણના ઉપલા સ્તરે તેજ પવનો દ્વારા દૂર થતા નથી.

આ સ્થિતિમાં પંજાબ અને થોડા પ્રમાણમાં હરિયાણા, રાજસ્થાન તથા ઉત્તર પ્રદેશના ખેડૂતો દ્વારા ડાંગરના અવશેષો એટલે કે રાઇસ ચાફને સળગાવવાથી હવામાન વધુ ઝેરી બને છે. દિલ્હી અને ઉત્તર ભારતના અન્ય શહેરોની હવાની ગુણવત્તા આનાથી અત્યંત બગડી જાય છે. ખેડૂતો ઓક્ટોબર અને નવેમ્બર મહિનામાં ખેતરમાં રવી પાકની ઘઉંની વાવણી માટે જમીન તૈયાર કરવા માટે પરાળ સળગાવે છે, કારણ કે આ પદ્ધતિ તેમના માટે સૌથી સસ્તી સાબિત થાય છે.

પરાળ સળગાવવાની આ ઘટના માત્ર એક ખેતીવાડીનો પ્રશ્ન નથી, પરંતુ તે આર્થિક અને નીતિગત માળખાકીય ખામીઓ સાથે જોડાયેલી એક ગંભીર સમસ્યા છે.

આ સંસ્થા દ્વારા વિવિધ સામાજિક અને આર્થિક મુદ્દાઓ તેમજ સરકારી નીતિઓની અસરો પર અભ્યાસ હાથ ધરવામાં આવે છે.