પેપ્સિકો અને મોન્સ્ટર કંપનીઓ દ્વારા ગ્રાહકોને ગેરમાર્ગે દોરવા બદલ FSSAIની કાર્યવાહી

ભારતની ફૂડ સેફ્ટી એન્ડ સ્ટાન્ડર્ડ્સ ઓથોરિટી (FSSAI) એ જાણીતી પીણાં ઉત્પાદક કંપનીઓ પેપ્સિકો (PepsiCo) અને મોન્સ્ટર બેવરેજ (Monster Beverage) પર ગંભીર આક્ષેપો કર્યા છે. ધ ઈકોનોમિક ટાઈમ્સના અહેવાલ મુજબ, આ બંને કંપનીઓએ તેમની પ્રોડક્ટ્સનું માર્કેટિંગ કરતી વખતે 'એનર્જી ડ્રિંક' (Energy Drink) લેબલનો ઉપયોગ કરીને ગ્રાહકોને ગેરમાર્ગે દોર્યા હોવાનો આરોપ લગાવવામાં આવ્યો છે. ફૂડ રેગ્યુલેટરે આ લેબલ પરના પ્રતિબંધને યોગ્ય ઠેરવતા જણાવ્યું છે કે કંપનીઓએ ગ્રાહકોને છેતરવા માટે આ પ્રકારના લેબલિંગનો સહારો લીધો છે.

આ સમગ્ર વિવાદ હવે કાનૂની લડાઈમાં ફેરવાઈ ગયો છે. FSSAI એ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે આ પ્રકારના પીણાંમાં રહેલા ઘટકો જાહેર આરોગ્ય માટે જોખમી સાબિત થઈ શકે છે. રેગ્યુલેટરના જણાવ્યા અનુસાર, આ પ્રોડક્ટ્સમાં કેફીન, ખાંડ અને ટૌરિન (taurine) નું પ્રમાણ ખૂબ વધારે હોય છે, જે સ્વાસ્થ્ય માટે નુકસાનકારક હોઈ શકે છે. આ કારણોસર જ ફૂડ વોચડોગે આ પીણાંઓને 'એનર્જી ડ્રિંક' તરીકે ઓળખાવવા સામે કડક વલણ અપનાવ્યું છે.

FSSAI નો દાવો છે કે ઉચ્ચ કેફીન ધરાવતી પ્રોડક્ટ્સને જ્યારે એનર્જી ડ્રિંક તરીકે રજૂ કરવામાં આવે છે, ત્યારે સામાન્ય ગ્રાહકો તેનાથી થતા સંભવિત જોખમોથી અજાણ રહે છે. આથી, ગ્રાહકોની સુરક્ષા અને સ્વાસ્થ્યને ધ્યાનમાં રાખીને આ લેબલિંગ પર પ્રતિબંધ મૂકવામાં આવ્યો છે. કંપનીઓએ આ નિયમોનું ઉલ્લંઘન કરીને ગ્રાહકોને ભ્રમિત કર્યા હોવાનું રેગ્યુલેટરે નોંધ્યું છે.

આ કાનૂની વિવાદમાં ફૂડ રેગ્યુલેટર પોતાની વાત પર અડગ છે અને જાહેર સ્વાસ્થ્યના જોખમોને પ્રાથમિકતા આપી રહ્યું છે. કેફીન અને ખાંડના વધુ પડતા સેવનથી થતી સ્વાસ્થ્ય સમસ્યાઓ અને ટૌરિન જેવા ઘટકોની અસરને ધ્યાનમાં રાખીને આ કાર્યવાહી કરવામાં આવી છે. પેપ્સિકો અને મોન્સ્ટર બેવરેજ જેવી મોટી કંપનીઓ સામેના આ આક્ષેપોએ ઉદ્યોગમાં ચર્ચા જગાવી છે.

રેગ્યુલેટરે ભારપૂર્વક જણાવ્યું છે કે કોઈપણ ખાદ્ય કે પીણાં ઉત્પાદક કંપનીએ તેના લેબલ પર ખોટા કે ભ્રામક દાવા ન કરવા જોઈએ. ખાસ કરીને જ્યારે તે સ્વાસ્થ્ય સાથે જોડાયેલ હોય, ત્યારે પારદર્શિતા હોવી અનિવાર્ય છે. આ કેસમાં હવે કાનૂની પ્રક્રિયા આગળ વધશે, જેમાં બંને કંપનીઓએ તેમના માર્કેટિંગ વ્યૂહરચના અને લેબલિંગના તર્ક રજૂ કરવાના રહેશે.

આ સમગ્ર ઘટનાક્રમ દર્શાવે છે કે ભારત સરકાર અને તેની ફૂડ સેફ્ટી એજન્સીઓ હવે ગ્રાહકોના સ્વાસ્થ્ય સાથે સમાધાન કરવા તૈયાર નથી. ઉચ્ચ કેફીનયુક્ત પીણાંના વધતા વપરાશ અને તેનાથી થતા નુકસાનને રોકવા માટે FSSAI દ્વારા કડક પગલાં લેવામાં આવી રહ્યા છે. આ કાનૂની જંગનું પરિણામ અન્ય પીણાં ઉત્પાદક કંપનીઓ માટે પણ એક મહત્વનો દાખલો બની રહેશે.