મુઝફરનગર રમખાણોમાં ૮ મુસ્લિમોની હત્યાના કેસમાં ૩૭ આરોપીઓ નિર્દોષ છૂટ્યા

મુઝફરનગરની એક અદાલતે ૧૩ વર્ષ પહેલાં ૨૦૧૩માં થયેલા કોમ્યુનલ હિંસા દરમિયાન આઠ મુસ્લિમોની હત્યાના કેસમાં પુરાવાઓના અભાવે ૩૭ વ્યક્તિઓને નિર્દોષ જાહેર કર્યા છે. ધ હિંદુના અહેવાલ મુજબ, વધારાના જિલ્લા અને સેશન્સ જજ મંજુલા ભાલોટિયાએ ૨૦ ફેબ્રુઆરી, ૨૦૨૬ના રોજ આ ચુકાદો આપ્યો હતો, જેમાં તમામ આરોપીઓ વિરુદ્ધ કોઈ પુરાવા ન હોવાનું જણાયું હતું.

આ કેસની શરૂઆત મુઝફરનગરના કુતબા ગામના રહેવાસી મોહમ્મદ ઇમરાનની ફરિયાદથી થઈ હતી. ફરિયાદમાં આક્ષેપ કરવામાં આવ્યો હતો કે ૮ સપ્ટેમ્બર, ૨૦૧૩ના રોજ અંદાજે ૧૦૦ લોકોની ટોળકીએ તીક્ષ્ણ હથિયારો સાથે લઘુમતી સમુદાયના લોકોના ઘરો પર હુમલો કર્યો હતો. આ હુમલા દરમિયાન અનેક ઘરોને આગ લગાડવામાં આવી હતી અને મુસ્લિમોની મિલકતોની લૂંટ કરવામાં આવી હતી.

આ ફરિયાદના આધારે પોલીસે ૩૭ હિન્દુ પુરુષો સામે ગુનો નોંધ્યો હતો. જોકે, લાંબી કાયદાકીય પ્રક્રિયા દરમિયાન ટ્રાયલ ચાલતા હતા ત્યારે જ આ આરોપીઓમાંથી ૮ લોકોનું મૃત્યુ થયું હતું. બાકીના આરોપીઓને કોર્ટે પુરાવાઓના અભાવે મુક્ત કર્યા છે.

આ કેસ સાથે જોડાયેલા એક વકીલે ધ હિંદુને જણાવ્યું હતું કે, દાયકાથી વધુ સમય સુધી ચાલેલી આ ટ્રાયલ દરમિયાન કોર્ટમાં ૩૧ સાક્ષીઓ રજૂ કરવામાં આવ્યા હતા, જેમાંથી મોટાભાગના સાક્ષીઓ પોતાના નિવેદનથી ફરી ગયા હતા (હોસ્ટાઇલ થયા હતા).

૨૦૧૩માં ઓગસ્ટ અને સપ્ટેમ્બર મહિના દરમિયાન મુઝફરનગરમાં થયેલા કોમ્યુનલ રમખાણોમાં ૬૦થી વધુ લોકોના મોત થયા હતા. આ રમખાણોને તાજેતરના સમયમાં ઉત્તર પ્રદેશના સૌથી ખરાબ રમખાણો તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. આ હિંસાને કારણે અંદાજે ૫૦,૦૦૦ લોકો વિસ્થાપિત થયા હતા, જેઓ હજુ પણ સરકાર દ્વારા સ્થાપિત પુનર્વસન કોલોનીઓમાં રહે છે. તે સમયે વિસ્તારમાં કાયદો અને વ્યવસ્થા જાળવવા માટે આર્મી તૈનાત કરવામાં આવી હતી અને હત્યા, સામૂહિક બળાત્કાર, લૂંટ અને આગજની જેવા ગુનાઓ માટે સેંકડો ઓળખાયેલા અને બિન-ઓળખાયેલા વ્યક્તિઓ સામે ૫૦૦થી વધુ એફઆઈઆર (FIR) નોંધવામાં આવી હતી.

મુઝફરનગરના ભૂતપૂર્વ સરકારી કાઉન્સેલ દુશ્યંત ત્યાગીએ ધ હિંદુને પુષ્ટિ કરી હતી કે, છેલ્લા ૧૩ વર્ષોમાં અંદાજે ૯૫ કેસોમાં તમામ આરોપીઓને ક્લીન ચિટ મળી છે. તેમણે ઉમેર્યું કે લગભગ તમામ કેસોમાં પ્રોસિક્યુશને અપીલ દાખલ કરવાની તસ્દી લીધી નહોતી. ત્યાગીના જણાવ્યા મુજબ, માત્ર એક સામૂહિક બળાત્કારના કેસમાં અને એક હત્યાના કેસમાં સજા થઈ છે. એસઆઈટી (SIT) એ અનેક કેસોમાં અંતિમ રિપોર્ટ સબમિટ કર્યો હતો કે જેમાં જણાવવામાં આવ્યું હતું કે આ કેસોની વધુ તપાસ શક્ય નથી. વધુમાં, ટ્રાયલ દરમિયાન એફઆઈઆરની સંખ્યામાં ઘટાડો થયો હતો કારણ કે જાણવા મળ્યું હતું કે એક જ ગુના માટે ડુપ્લીકેટ કેસો નોંધવામાં આવ્યા હતા.

આ પ્રકારનો આ પહેલો કિસ્સો નથી. આ મહિનાની શરૂઆતમાં જ એક અન્ય કોર્ટે ૨૦૧૩ના મુઝફરનગર રમખાણો સાથે જોડાયેલા હત્યા, લૂંટ અને આગજનીના કેસમાં પુરાવાઓના અભાવે ૨૨ લોકોને નિર્દોષ જાહેર કર્યા હતા.

બીજી તરફ, ૨૦૨૧માં સુપ્રીમ કોર્ટમાં રજૂ કરવામાં આવેલા એક રિપોર્ટમાં જણાવવામાં આવ્યું હતું કે ઉત્તર પ્રદેશ સરકારે મુઝફરનગર રમખાણો સંબંધિત ૭૭ કેસો પાછા ખેંચવાનો પ્રસ્તાવ મૂક્યો હતો. આ કેસોમાં ભૂતપૂર્વ મંત્રી સુરેશ રાણા, ભૂતપૂર્વ બીજેપી ધારાસભ્ય સંગીત સોમ, ભૂતપૂર્વ બીજેપી સાંસદ ભરતેન્દુ સિંહ અને વિશ્વ હિન્દુ પરિષદના નેતા સાધ્વી પ્રાચી સહિત ૧૨ બીજેપી નેતાઓ પર નફરત ફેલાવતા ભાષણો આપવાના આક્ષેપો હતા.