આરઆઈએનએલની જમીન હરાજીથી સરકારને ૨૧૮ કરોડની આવક

કેન્દ્ર સરકારના નાણા મંત્રાલય હેઠળના ડિપાર્ટમેન્ટ ઓફ પબ્લિક એન્ટરપ્રાઈઝીસ (DPE) દ્વારા સંચાલિત નેશનલ લેન્ડ મોનેટાઈઝેશન કોર્પોરેશન (NLMC) એ વિશાખાપટ્ટનમમાં રાષ્ટ્રીય ઈસ્પાત નિગમ લિમિટેડ (RINL) ની જમીનની ઈ-હરાજીનો બીજો તબક્કો સફળતાપૂર્વક પૂર્ણ કર્યો છે. ૩ નવેમ્બર, ૨૦૨૬ના રોજ યોજાયેલી આ પ્રક્રિયામાં કુલ ૧૧૪ જમીનના પ્લોટની હરાજી કરવામાં આવી હતી, જેનાથી સરકારને ₹૨૧૮ કરોડની આવક પ્રાપ્ત થઈ છે. આ હરાજીની પ્રક્રિયામાં કુલ રિઝર્વ પ્રાઈસ ₹૧૮૪.૮૧ કરોડ નક્કી કરવામાં આવી હતી, જેની સામે આ રકમ મેળવવામાં સફળતા મળી છે. આ રીતે, બીજા તબક્કામાં રિઝર્વ પ્રાઈસ કરતા ૧૭.૯૬ ટકા જેટલું પ્રીમિયમ પ્રાપ્ત થયું છે.

આ હરાજીની વિશેષતા એ રહી કે તેમાં રોકાણકારો તરફથી ભારે ઉત્સાહ જોવા મળ્યો હતો. બીજા તબક્કા દરમિયાન સૌથી ઊંચી સફળ બોલી ₹૧,૮૨,૬૫૦ પ્રતિ ચોરસ વાર નોંધાઈ હતી. એટલું જ નહીં, એક વ્યક્તિગત પ્લોટ માટે તો રિઝર્વ પ્રાઈસ કરતા ૬૭.૬૫ ટકા જેટલું ઊંચું પ્રીમિયમ પણ પ્રાપ્ત થયું હતું, જે આ જમીન માટે બજારમાં રહેલી માંગને સ્પષ્ટ કરે છે. આ સમગ્ર પ્રક્રિયા NLMC દ્વારા હાથ ધરવામાં આવેલી પ્રથમ એન્ડ-ટુ-એન્ડ ઈ-હરાજી છે, જેમાં એસેટની તૈયારી, ટ્રાન્ઝેક્શનનું માળખું તૈયાર કરવું, રોકાણકારો સુધી પહોંચવું, બિડર્સને સુવિધા પૂરી પાડવી અને સ્પર્ધાત્મક ઓનલાઈન હરાજી જેવી તમામ બાબતોનો સમાવેશ થાય છે.

આરઆઈએનએલ (RINL) એ વિશાખાપટ્ટનમ સ્ટીલ પ્લાન્ટનું સંચાલન કરતી કોર્પોરેટ સંસ્થા છે. આ અગાઉ, ૧૨ ઓક્ટોબર, ૨૦૨૬ના રોજ હરાજીનો પ્રથમ તબક્કો યોજાયો હતો. તે પ્રથમ તબક્કામાં ૧૫૦ જમીનના પ્લોટની હરાજી કરવામાં આવી હતી. તે સમયે ₹૩૧૨.૪૮ કરોડની રિઝર્વ પ્રાઈસ સામે ₹૩૬૬.૩૩ કરોડની આવક થઈ હતી, જેમાં સરેરાશ ૧૭.૨૩ ટકાનું પ્રીમિયમ મળ્યું હતું. પ્રથમ તબક્કા દરમિયાન સૌથી ઊંચી હરાજીની કિંમત ₹૧.૮૦ લાખ પ્રતિ ચોરસ વારથી પણ વધુ રહી હતી.

બંને તબક્કાના આંકડાઓને જોતા, અત્યાર સુધીમાં કુલ ૨૬૪ જમીનના પ્લોટની હરાજી પૂર્ણ થઈ ચૂકી છે. આ બંને તબક્કા મળીને કુલ ₹૪૯૭.૨૯ કરોડની સંયુક્ત રિઝર્વ પ્રાઈસ સામે ₹૫૮૪.૩૩ કરોડની સફળ બોલી પ્રાપ્ત થઈ છે. આ સમગ્ર પ્રક્રિયામાં એકંદરે ૧૭.૫૦ ટકાનું પ્રીમિયમ મળ્યું છે, જે સરકારની આ મિલકતોના મુદ્રીકરણની વ્યૂહરચનાની સફળતા દર્શાવે છે. આ પહેલનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય સેન્ટ્રલ પબ્લિક સેક્ટર એન્ટરપ્રાઈઝીસ (CPSEs) અને સરકારી સંસ્થાઓ પાસે રહેલી વધારાની અને ઓછી વપરાશમાં આવતી જાહેર મિલકતોનું આર્થિક મૂલ્ય અનલોક કરવાનો છે.

હવે NLMC દ્વારા બાકી રહેલા જમીનના પ્લોટ માટે ત્રીજા તબક્કાની ઈ-હરાજીનું આયોજન કરવાની તૈયારીઓ કરવામાં આવી રહી છે. જોકે, આ ત્રીજો તબક્કો જરૂરી મંજૂરીઓ અને શરતોને આધીન રહેશે. આ અંગેની વિગતવાર માહિતી આગામી સમયમાં જાહેર કરવામાં આવશે. સરકાર આ પ્રક્રિયા દ્વારા જાહેર ક્ષેત્રની મિલકતોનો મહત્તમ ઉપયોગ કરીને દેશના અર્થતંત્રમાં યોગદાન આપવા માટે પ્રતિબદ્ધ છે.

રાષ્ટ્રીય ઈસ્પાત નિગમ લિમિટેડ (RINL) એ ભારત સરકારના સ્ટીલ મંત્રાલય હેઠળની એક મહત્વની જાહેર ક્ષેત્રની કંપની હતી, જે વિશાખાપટ્ટનમ સ્ટીલ પ્લાન્ટના સંચાલન અને ઉત્પાદન માટે જવાબદાર હતી. આ કંપની લાંબા સમયથી સ્ટીલ ઉત્પાદન ક્ષેત્રે કાર્યરત રહી છે અને તેના વિશાળ પ્લાન્ટ પરિસરમાં રહેલી વધારાની જમીનનું મુદ્રીકરણ કરવાનો નિર્ણય લેવામાં આવ્યો હતો. NLMC ની સ્થાપના ભારત સરકાર દ્વારા સરકારી મિલકતોના વ્યવસ્થિત મુદ્રીકરણ માટે કરવામાં આવી હતી, જેનો મુખ્ય હેતુ સરકારી જમીનો અને અન્ય અસ્કયામતોમાંથી આવક ઊભી કરવાનો હતો.