રૈથુ ભારોસા અને પાક વળતર આપવા માટે તેલંગાણા સરકાર પર આર્થિક બોજ

ખેતી ક્ષેત્રે કરેલી પ્રતિબદ્ધતાઓ પૂર્ણ કરવા માટે તેલંગાણા સરકાર આગામી દિવસોમાં ભારે આર્થિક બોજ હેઠળ દબાઈ રહી છે. ધ હિંદુના અહેવાલ મુજબ, રાજ્ય સરકાર માટે રૈથુ ભારોસા યોજના હેઠળ સહાય પૂરી પાડવી અથવા ખેડૂતોને પાક વળતર આપવું એક મોટો પડકાર બની ગયો છે. ખાસ કરીને એલ નીનો (El Nino) હવામાનની ઘટનાને ધ્યાનમાં રાખીને, સરકાર ખેડૂતોને ડાંગર જેવા વધુ પાણીની જરૂરિયાત ધરાવતા પાકો ન લેવા માટે પ્રોત્સાહિત કરી રહી છે, જેના બદલામાં તેમને વળતર આપવાની યોજના છે.

રાજ્ય સરકારે ખેડૂતો સહિતના વિવિધ અસરગ્રસ્ત વર્ગોને રાહત આપવા માટે કેન્દ્ર સરકાર પાસે ₹૩૦,૦૦૦ કરોડના વિશેષ સહાય પેકેજની માંગ કરી છે. શરૂઆતમાં આ માંગ ₹૨૦,૦૦૦ કરોડની હતી, પરંતુ એલ નીનોની અપેક્ષિત ગંભીરતાને જોતા તેને ₹૧૦,૦૦૦ કરોડ વધારીને ₹૩૦,૦૦૦ કરોડ કરવામાં આવી છે. એવું અનુમાન છે કે એલ નીનોની અસર આગામી વરસાદી મોસમ સુધી ચાલુ રહેશે, જેના કારણે સીધા પાક નુકસાનના વળતર માટે આ રકમની જરૂરિયાત ઊભી થઈ છે.

નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૬-૨૭ ના પ્રથમ છ મહિના દરમિયાન રાજ્યની મહેસૂલી આવક અપેક્ષા મુજબ રહી નથી, જેના કારણે નાણાં વિભાગ માટે જરૂરી સંસાધનો એકત્ર કરવા મુશ્કેલ બન્યા છે. બજેટ અંદાજોમાં આ નાણાકીય વર્ષ માટે કુલ ₹૨.૪૧ લાખ કરોડની આવકનું અનુમાન કરવામાં આવ્યું હતું, પરંતુ પ્રથમ છ મહિનાના અંતે કુલ આવક માત્ર ₹૯૨,૦૧૩ કરોડ નોંધાઈ છે. આ રકમ કુલ અંદાજિત આવકના માત્ર ૩૮.૧૪% જેટલી જ છે.

આવકના મુખ્ય સ્ત્રોતોમાં ઉધાર લીધેલી રકમનો મોટો હિસ્સો છે. સપ્ટેમ્બરના અંત સુધીમાં ઉધાર લીધેલી રકમ ₹૪૪,૬૧૨ કરોડ હતી. ત્યારબાદ ઓક્ટોબરમાં સિક્યોરિટીઝના હરાજી દ્વારા મેળવેલી રકમને ઉમેરતા કુલ ઉધાર રકમ વધીને લગભગ ₹૫૦,૦૦૦ કરોડ સુધી પહોંચી ગઈ છે. આ આંકડા દર્શાવે છે કે સરકાર પોતાની જરૂરિયાતો પૂરી કરવા માટે ઉધાર રકમ પર વધુ નિર્ભર બની રહી છે.

હવે તમામ નજર કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા આપવામાં આવનારી રાહતની રકમ પર છે, કારણ કે ખેડૂતોને કેટલું વળતર આપવામાં આવશે તેનો નિર્ણય કેન્દ્રની સહાય પર આધારિત રહેશે. ઉલ્લેખનીય છે કે, જુલાઈ મહિનામાં રાજ્ય સરકારે વાનકલામ (ખરીફ સીઝન) માટે રૈથુ ભારોસા અંતર્ગત ૭૧.૩૮ લાખ ખેડૂતોના ખાતામાં લગભગ ₹૯,૦૦૦ કરોડ જમા કરાવ્યા હતા.

સામાન્ય રીતે, યસંગી (રબી સીઝન) ના હપ્તા જાહેર કરવાની તારીખ ડિસેમ્બરના અંત સુધીમાં જાહેર કરવામાં આવતી હોય છે. જોકે, આ વખતે જાહેરાત સરકારની વળતર યોજના પર આધારિત રહેશે. કારણ કે ચાલુ એલ નીનોની સ્થિતિને જોતા સરકારે ખેડૂતોને રબી પાક ન લેવા માટે સૂચના આપી છે, તેથી તેમને કેવી રીતે વળતર આપવું તેની યોજના પર આ નિર્ણય નિર્ભર રહેશે.