કેરળ હાઈકોર્ટે શ્રંકરાચાર્ય સંસ્કૃત યુનિવર્સિટીના ૧૬ સસ્પેન્ડ વિદ્યાર્થીઓની પરીક્ષા પર પ્રતિબંધ મૂક્યો

કેરળ હાઈકોર્ટે એક મહત્વપૂર્ણ ચુકાદામાં જણાવ્યું છે કે બંધારણીય લોકશાહીમાં ધરણા, ભૂખ હડતાળ અને સત્યાગ્રહ જેવી રાજકીય પ્રવૃત્તિઓ માટે કોઈ સ્થાન નથી, ખાસ કરીને શૈક્ષણિક સંસ્થાઓમાં. આ અવલોકન કોર્ટે કાલડી સ્થિત શ્રી શંકરાચાર્ય સંસ્કૃત યુનિવર્સિટીના ૧૬ સસ્પેન્ડ થયેલા વિદ્યાર્થીઓના કેસ દરમિયાન કર્યું હતું. હાઈકોર્ટની ડિવિઝન બેન્ચે સિંગલ જજ દ્વારા આપવામાં આવેલા તે વચગાળાના આદેશને રદ કરી દીધો છે, જેમાં વિદ્યાર્થીઓને ૪ નવેમ્બરથી શરૂ થનારી સેમેસ્ટર પરીક્ષાઓમાં બેસવાની મંજૂરી આપવામાં આવી હતી.

જસ્ટિસ અનિલ કે. નરેન્દ્રન અને જસ્ટિસ મુરલી કૃષ્ણ એસ.ની ડિવિઝન બેન્ચે ૩ નવેમ્બરના રોજ આ નિર્ણય આપ્યો હતો. કોર્ટે નોંધ્યું હતું કે સિંગલ બેન્ચે પુરાવાઓના અભાવે આ નિર્દેશો આપ્યા હતા. વિદ્યાર્થીઓએ એ સાબિત કર્યું ન હતું કે તેઓ પરીક્ષા આપવા માટે લાયક છે, જેમ કે જરૂરી ઇન્ટરનલ એસેસમેન્ટ માર્ક્સ અને હાજરી. કોર્ટે વધુમાં જણાવ્યું કે વિદ્યાર્થીઓએ હાજરીની કમી માફ કરાવવા માટે કોઈ અરજી પણ દાખલ કરી ન હતી. ડિવિઝન બેન્ચે સ્પષ્ટ કર્યું કે કોઈ પણ કોર્ટ યુનિવર્સિટીને કાયદાની વિરુદ્ધ કામ કરવા માટે નિર્દેશ આપી શકે નહીં. આ સાથે કોર્ટે એ વાત પર પણ ધ્યાન દોર્યું કે સિંગલ બેન્ચે આ આદેશ આપતા પહેલા યુનિવર્સિટીને જવાબ આપવાની તક આપી ન હતી.

આ સમગ્ર વિવાદની શરૂઆત ૧૩ ઓગસ્ટના રોજ થઈ હતી, જ્યારે યુનિવર્સિટીમાં સિન્ડિકેટની બેઠક દરમિયાન સ્ટુડન્ટ્સ ફેડરેશન ઓફ ઇન્ડિયા (SFI) સાથે જોડાયેલા વિદ્યાર્થીઓએ વિરોધ પ્રદર્શન કર્યું હતું. વિદ્યાર્થીઓ કેમ્પસમાં પાણીની સમસ્યા, પાયાની સુવિધાઓનો અભાવ અને શિક્ષકોની ખાલી જગ્યાઓ ભરવા જેવી ૧૮ માંગણીઓ કરી રહ્યા હતા. પ્રદર્શન દરમિયાન વિદ્યાર્થીઓએ એક નુક્કડ નાટક રજૂ કર્યું હતું, જેમાં પ્રતીકાત્મક અંતિમ સંસ્કાર બતાવવામાં આવ્યા હતા. યુનિવર્સિટી પ્રશાસન અને વાઇસ ચાન્સેલર સીઝા થોમસનો આરોપ છે કે આ નાટક દ્વારા તેમનો પ્રતીકાત્મક અંતિમ સંસ્કાર કરવામાં આવ્યો હતો.

વાઇસ ચાન્સેલર સીઝા થોમસના જણાવ્યા અનુસાર, સિન્ડિકેટ બેઠક બાદ જ્યારે તેઓ કેમ્પસમાંથી બહાર નીકળી રહ્યા હતા, ત્યારે ૧૮ થી વધુ પ્રદર્શનકારીઓએ તેમને રોક્યા અને ધક્કા માર્યા હતા. તેમણે આરોપ લગાવ્યો હતો કે પ્રદર્શનકારીઓએ તેમના વાળ ખેંચ્યા હતા અને તેમની ગાડીને નુકસાન પહોંચાડ્યું હતું. આ ઘટના બાદ પોલીસે ૧૯ લોકો સામે કેસ નોંધ્યો હતો અને SFI ના ચાર કાર્યકરોની ધરપકડ કરવામાં આવી હતી. બીજી તરફ, વિદ્યાર્થીઓએ દલીલ કરી હતી કે નુક્કડ નાટક થિયેટર ડિપાર્ટમેન્ટના ખરાબ સાધનોના વિરોધમાં કરવામાં આવ્યું હતું.

યુનિવર્સિટી સિન્ડિકેટે ૨૨ ઓગસ્ટના રોજ આ મામલાની તપાસ માટે સમિતિ બનાવવાનો નિર્ણય લીધો હતો અને ત્યારબાદ ૧ સપ્ટેમ્બરના રોજ ૧૬ વિદ્યાર્થીઓને સસ્પેન્ડ કરવામાં આવ્યા હતા. આ સસ્પેન્ડ થયેલા વિદ્યાર્થીઓમાં MSW, MFA, MA, ફોર-યર અંડરગ્રેજ્યુએટ પ્રોગ્રામ (FYUGP) અને PhD ના વિદ્યાર્થીઓ સામેલ છે. સસ્પેન્શન બાદ તેમને કેમ્પસમાં પ્રવેશ પર પ્રતિબંધ મૂકવામાં આવ્યો હતો અને માત્ર તપાસ સમિતિની સુનાવણી માટે જ પરવાનગી આપવામાં આવી હતી.

વિદ્યાર્થીઓએ ૧૨ ઓક્ટોબરે હાઈકોર્ટમાં અરજી કરી હતી કે લાંબા સમય સુધી સસ્પેન્ડ રહેવાને કારણે તેમનો અભ્યાસ ખોરવાઈ રહ્યો છે અને તેઓ ક્લાસમાં હાજર રહી શકતા નથી. તેમણે દલીલ કરી હતી કે હાજરી ઓછી હોવાની જવાબદારી યુનિવર્સિટીની છે કારણ કે યુનિવર્સિટીએ જ તેમને કેમ્પસમાં આવતા રોક્યા હતા. જોકે, યુનિવર્સિટીએ કોર્ટમાં જણાવ્યું કે વિદ્યાર્થીઓએ પરીક્ષા માટેની લઘુત્તમ હાજરી અને ઇન્ટરનલ પરીક્ષાઓ પાસ કરવાની શરતો પૂરી કરી નથી. યુનિવર્સિટી મુજબ, વિદ્યાર્થીઓએ નિયત સમયમાં પરીક્ષા માટે રજીસ્ટ્રેશન પણ કરાવ્યું ન હતું અને હાજરી માફ કરાવવા માટે જરૂરી દસ્તાવેજો કે વિભાગીય વડાઓની ભલામણ રજૂ કરી ન હતી.

કોર્ટે કડક શબ્દોમાં કહ્યું કે શૈક્ષણિક સંસ્થાઓ શિક્ષણ આપવા માટે છે, રાજકારણ માટે નહીં. રાજકીય પક્ષો તેમની રાજકીય મહત્વાકાંક્ષા માટે શૈક્ષણિક સંસ્થા અથવા અન્ય શિસ્તબદ્ધ વિદ્યાર્થીઓના શિક્ષણના અધિકારને બંધક બનાવી શકે નહીં. કોર્ટે ચેતવણી આપી કે ધરણા, ભૂખ હડતાળ કે સત્યાગ્રહ જેવી પ્રવૃત્તિઓમાં સામેલ વિદ્યાર્થીઓને સંસ્થામાંથી કાઢી મુકવામાં (expelled/rusticated) આવી શકે છે. હાઈકોર્ટના આ નિર્ણય બાદ, SFI સાથે જોડાયેલા ૧૬ વિદ્યાર્થીઓએ હવે સુપ્રીમ કોર્ટનો સંપર્ક કર્યો છે, કારણ કે તેમનું કહેવું છે કે આનાથી તેમનું આખું સેમેસ્ટર બરબાદ થઈ શકે છે.

બીજી તરફ, 'ધ ટાઇમ્સ ઓફ ઇન્ડિયા'ના અહેવાલ મુજબ, કેરળમાં જ ઇન્દિરા અમ્મા નામની ૮૫ વર્ષીય મહિલા છેલ્લા ૧૦ વર્ષથી બાળકોને એક અનોખી રીતે ભણાવી રહી છે. તેઓ રેતી અને લાકડીનો ઉપયોગ કરીને બાળકોને મલયાલમ, હિન્દી, અંગ્રેજી અને ગણિતના પાયાના સિદ્ધાંતો શીખવે છે. બાળકો રેતીમાં અક્ષરો દોરીને આનંદ સાથે શીખે છે, જેનાથી કચરામુક્ત અને મનોરંજક શિક્ષણનું વાતાવરણ ઊભું થયું છે.

શ્રી શંકરાચાર્ય સંસ્કૃત યુનિવર્સિટી એ કેરળના કાલડીમાં આવેલી એક શૈક્ષણિક સંસ્થા છે જે સંસ્કૃત અને અન્ય શાસ્ત્રોના અભ્યાસ માટે જાણીતી છે.