લેહમાં સોનમ વાંગચુકની સ્કૂલની પ્રવૃત્તિઓ તાત્કાલિક ધોરણે રોકવાનો વહીવટીતંત્રનો આદેશ

લદ્દાખ વહીવટીતંત્રે સોનમ વાંગચુક દ્વારા સ્થાપિત હિમાલયન ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ અલ્ટરનેટિવ્સ (HIAL) ને લેહમાં આવેલી ડેઝર્ટ ફ્લાવર સ્કૂલની તમામ પ્રવૃત્તિઓ અને વર્ગો તાત્કાલિક ધોરણે બંધ કરવા નિર્દેશ આપ્યો છે. વહીવટીતંત્રે આ આદેશ જમીન ફાળવણી અંગેના ચાલતા કાયદાકીય વિવાદ અને જરૂરી મંજૂરીઓના અભાવને કારણ તરીકે દર્શાવ્યા છે.

લેહના તહેસીલદારની કચેરી દ્વારા ૧ નવેમ્બર, ૨૦૨૬ ના રોજ એક નોટિસ જારી કરવામાં આવી હતી. આ નોટિસ HIAL ના સહ-સ્થાપક અને સીઈઓ ગીતાંજલિ જે. આંગમોને સંબોધીને લખવામાં આવી હતી, જે સોનમ વાંગચુકના પત્ની પણ છે. વહીવટીતંત્રે ડેઝર્ટ ફ્લાવર સ્કૂલના સંચાલન અને પ્રવૃત્તિઓના સંદર્ભમાં આ સૂચના આપી છે.

વહીવટીતંત્રના જણાવ્યા અનુસાર, લેહના ફ્યાંગ સ્થિત ડેઝર્ટ ફ્લાવર સ્કૂલમાં સત્તાધિકારીઓ પાસેથી જરૂરી સંમતિ, ક્લિયરન્સ અથવા મંજૂરીઓ મેળવ્યા વિના જ વર્ગો અને અન્ય પ્રવૃત્તિઓ શરૂ કરી દેવામાં આવી હોવાની માહિતી મળી છે. આ સ્કૂલ HIAL ના ઇકોસિસ્ટમ હેઠળ કાર્યરત છે.

નોટિસમાં એ પણ ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો છે કે ગીતાંજલિ આંગમોએ ૨૨ સપ્ટેમ્બરના રોજ લેહના ડેપ્યુટી કમિશનરને પત્ર લખીને ડેઝર્ટ ફ્લાવર સ્કૂલની મેનેજિંગ કમિટીના સૂચિત સભ્યો માટે 'નો ઓબ્જેક્શન સર્ટિફિકેટ' (NOC) અથવા ક્લિયરન્સ મેળવવા માટે વિનંતી કરી હતી. જોકે, વહીવટીતંત્રે એવો દાવો કર્યો છે કે જરૂરી મંજૂરીઓ મળ્યા પહેલા જ સ્કૂલમાં પ્રવૃત્તિઓ શરૂ કરી દેવામાં આવી હતી.

વહીવટીતંત્રે નોંધ્યું છે કે HIAL ને લગતી બાબત હાલમાં જમ્મુ અને કાશ્મીર તથા લદ્દાખ હાઈકોર્ટ સમક્ષ ન્યાયિક પ્રક્રિયા હેઠળ (sub judice) છે. આથી, તહેસીલદારે HIAL અને ગીતાંજલિ આંગમોને સલાહ આપી છે કે જ્યાં સુધી હાઈકોર્ટ દ્વારા આ બાબતે અંતિમ નિર્ણય લેવામાં ન આવે અથવા વહીવટીતંત્ર દ્વારા અન્ય કોઈ નિર્દેશ આપવામાં ન આવે ત્યાં સુધી સ્કૂલના સંચાલન કે પ્રવૃત્તિઓની શરૂઆત કરવા માટે કોઈ પણ પ્રકારની કાર્યવાહી કરવી નહીં.

વહીવટીતંત્રે 'સ્ટેટસ ક્વો' (સ્થિતિ યથાવત રાખવી) જાળવી રાખવા માટે કડક સૂચના આપી છે. વહીવટીતંત્રે ચેતવણી આપી છે કે એવી કોઈપણ કાર્યવાહી કરવી નહીં જે હાઈકોર્ટમાં પેન્ડિંગ કેસની કાર્યવાહીને પ્રતિકૂળ અસર કરી શકે અથવા તેને નુકસાન પહોંચાડી શકે.

આ સમગ્ર ઘટનાની પૃષ્ઠભૂમિમાં HIAL ને ફાળવવામાં આવેલી જમીન અંગેનો લાંબો વિવાદ જોડાયેલો છે. મે ૨૦૧૮ માં, ફ્યાંગ થાંગ ખાતે હિમાલયન પ્રદેશમાં ટકાઉ વિકાસ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરતી એક વૈકલ્પિક યુનિવર્સિટી સ્થાપવા માટે HIAL ને ૧,૦૭૬ કનલ અને એક મારલા જમીન ફાળવવામાં આવી હતી. આ જમીનની ફાળવણી ૪૦ વર્ષની લીઝ માટે કરવામાં આવી હતી, જે અમુક શરતોને આધીન હતી.

જોકે, ૨૧ ઓગસ્ટ, ૨૦૨૫ ના રોજ લદ્દાખ વહીવટીતંત્રે આ જમીનની ફાળવણી રદ કરી દીધી હતી. વહીવટીતંત્રના જણાવ્યા અનુસાર, સંસ્થાએ લીઝ સંબંધિત વિધિઓ પૂર્ણ કરી ન હતી અને જે યુનિવર્સિટી સ્થાપવા માટે જમીન ફાળવવામાં આવી હતી તે પણ સ્થાપિત કરી ન હતી. આ નિર્ણયને પડકારતા HIAL એ હાઈકોર્ટનો સંપર્ક કર્યો હતો અને હાલમાં સંસ્થાની રિટ પિટિશન હાઈકોર્ટમાં વિચારણા હેઠળ છે.

સોનમ વાંગચુક દ્વારા આ બાબતે આરોપ લગાવવામાં આવ્યો છે કે જમીન વિવાદનો ઉપયોગ તેમની સક્રિયતા (activism) ને કારણે તેમને નિશાન બનાવવા માટે કરવામાં આવી રહ્યો છે.

વહીવટીતંત્ર દ્વારા જારી કરવામાં આવેલી આ નોટિસ હવે ડેઝર્ટ ફ્લાવર સ્કૂલની સંભવિત કામગીરી પર વહીવટી અવરોધ ઊભો કરે છે, જે હાઈકોર્ટના ચુકાદા સુધી અમલમાં રહેશે.