દક્ષિણ કોરિયાનું 'જંગ બોગો N' મિશન: પરમાણુ શક્તિથી સજ્જ સબમરીન ટેકનોલોજીનું નવું પ્રકરણ
દક્ષિણ કોરિયાએ ૨૦૨૭ થી તેની પ્રથમ સ્વદેશી પરમાણુ સંચાલિત સબમરીન બનાવવાની યોજનાને મંજૂરી આપી છે, જે સમુદ્રમાં તેની વ્યૂહાત્મક ક્ષમતાઓને અનેકગણી વધારશે.
દક્ષિણ કોરિયાની સંરક્ષણ ક્ષમતામાં એક ઐતિહાસિક વળાંક આવ્યો છે. દેશની સ્ટેટ આર્મ્સ એજન્સીની સમીક્ષા સમિતિએ દક્ષિણ કોરિયાના પ્રથમ પરમાણુ સંચાલિત સબમરીન (nuclear-powered submarine) પ્રોગ્રામ માટેની મૂળભૂત યોજનાને સત્તાવાર રીતે મંજૂરી આપી દીધી છે. આ પ્રોજેક્ટને 'જંગ બોગો N' (Jang Bogo N) નામ આપવામાં આવ્યું છે, જે દક્ષિણ કોરિયાની નૌકાદળની શક્તિમાં અભૂતપૂર્વ વધારો કરશે. આ નિર્ણય સંરક્ષણ મંત્રાલય હેઠળની ડિફેન્સ એક્વિઝિશન પ્રોગ્રામ એડમિનિસ્ટ્રેશન (DAPA) દ્વારા લેવામાં આવ્યો છે, જે ૨૦૨૭ થી સત્તાવાર રીતે કાર્યરત થશે.
પરમાણુ સંચાલિત સબમરીન એ એવી સબમરીન છે જે પરમાણુ રિએક્ટર (nuclear reactor) દ્વારા સંચાલિત થાય છે. આનો અર્થ એ નથી કે તે પરમાણુ શસ્ત્રોથી સજ્જ છે, પરંતુ તેની ઉર્જાનો સ્ત્રોત પરમાણુ વિખંડન છે. પરંપરાગત ડીઝલ-ઈલેક્ટ્રિક સબમરીનની સરખામણીમાં આ ટેકનોલોજીના ફાયદા અગણિત છે. ડીઝલ સબમરીનને તેની બેટરી રિચાર્જ કરવા માટે વારંવાર સમુદ્રની સપાટી પર આવવું પડે છે કારણ કે તેને ઓક્સિજનની જરૂર હોય છે. જ્યારે પરમાણુ ઉર્જા હવા પર નિર્ભર નથી, જે સબમરીનને મહિનાઓ સુધી પાણીની અંદર રહેવાની ક્ષમતા આપે છે.
દક્ષિણ કોરિયાની આ યોજના મુજબ, પ્રથમ સબમરીન ૨૦૩૦ ના દાયકાના મધ્યમાં લોન્ચ કરવામાં આવશે અને ૨૦૩૦ ના દાયકાના અંત સુધીમાં તેને નૌકાદળમાં સામેલ કરવામાં આવશે. આ પ્રોજેક્ટને પ્રારંભિક સંભવિતતા અભ્યાસ (preliminary feasibility study) માંથી મુક્તિ આપવામાં આવી છે, જે સામાન્ય રીતે શસ્ત્રોના સંપાદન માટે જરૂરી હોય છે. આ મુક્તિને કારણે સરકાર બાંધકામની પ્રક્રિયાને ઝડપી બનાવી શકશે. DAPA ના અધિકારીઓના જણાવ્યા મુજબ, અત્યંત ગુપ્ત પ્રોજેક્ટ્સ માટે સંરક્ષણ પ્રધાન અથવા DAPA વડા આવી મુક્તિની વિનંતી કરી શકે છે.
- પરમાણુ વિખંડનસબમરીનની અંદર રહેલું પરમાણુ રિએક્ટર યુરેનિયમના વિખંડન દ્વારા પુષ્કળ ગરમી ઉત્પન્ન કરે છે.
- વરાળનું ઉત્પાદનઆ ગરમીનો ઉપયોગ પાણીને ગરમ કરીને ઉચ્ચ દબાણવાળી વરાળ બનાવવા માટે કરવામાં આવે છે.
- ટર્બાઇનનું ભ્રમણઉચ્ચ દબાણવાળી વરાળ સ્ટીમ ટર્બાઇનને ફેરવે છે, જે યાંત્રિક ઉર્જા ઉત્પન્ન કરે છે.
- પ્રોપલ્શન અને વીજળીટર્બાઇન સબમરીનના પ્રોપેલરને ફેરવે છે અને સાથે જ જહાજની અન્ય સિસ્ટમો માટે વીજળી પણ બનાવે છે.
આ સબમરીનની કાર્યપદ્ધતિ સમજવી રસપ્રદ છે. તેમાં એક નાનું મોડ્યુલર રિએક્ટર (Small Modular Reactor - SMR) સ્થાપિત કરવામાં આવશે. આ રિએક્ટર ગરમી ઉત્પન્ન કરે છે, જેનો ઉપયોગ વરાળ બનાવવા માટે થાય છે. આ વરાળ સ્ટીમ ટર્બાઇન (steam turbine) ને ફેરવે છે, જે સબમરીનના પ્રોપેલરને ગતિ આપે છે અથવા વીજળી ઉત્પન્ન કરે છે. પરમાણુ રિએક્ટર એટલી બધી ઉર્જા પેદા કરે છે કે સબમરીન લાંબા સમય સુધી ઊંચી ઝડપે મુસાફરી કરી શકે છે. તેની રેન્જ વ્યવહારિક રીતે અમર્યાદિત હોય છે, કારણ કે તેને દાયકાઓ સુધી ઇંધણ ભરવાની જરૂર પડતી નથી.
- ઉર્જા ઉત્પાદનનાના મોડ્યુલર રિએક્ટર (SMR) માં પરમાણુ વિખંડન દ્વારા ગરમી ઉત્પન્ન થાય છે.
- વરાળ નિર્માણઆ ગરમીનો ઉપયોગ કરીને પાણીમાંથી વરાળ બનાવવામાં આવે છે.
- ગતિ અને વીજળીવરાળ સ્ટીમ ટર્બાઇનને ફેરવે છે, જે પ્રોપેલરને ગતિ આપે છે અને સબમરીન માટે વીજળી પેદા કરે છે.
દક્ષિણ કોરિયાએ આ સબમરીન માટે અમેરિકા સાથે મહત્વપૂર્ણ સમજૂતી કરી છે. સિયોલે ૨૦ ટકાથી ઓછા સંવર્ધન ધરાવતા લો-એનરિચ્ડ યુરેનિયમ (Low-Enriched Uranium - LEU) દ્વારા સંચાલિત સબમરીન બનાવવા માટે અમેરિકાની સંમતિ મેળવી છે. યુરેનિયમનું સંવર્ધન (enrichment) એ પ્રક્રિયા છે જેમાં યુરેનિયમ-૨૩૫ ના આઇસોટોપનું પ્રમાણ વધારવામાં આવે છે જેથી તે ઇંધણ તરીકે કામ કરી શકે. મોટાભાગની નાગરિક પરમાણુ ભઠ્ઠીઓમાં LEU નો ઉપયોગ થાય છે, જે પરમાણુ પ્રસાર (nuclear proliferation) ની ચિંતાઓને ઘટાડે છે.
| વિગત | માહિતી |
|---|---|
| પ્રોજેક્ટનું નામ | Jang Bogo N |
| સત્તાવાર શરૂઆત | ૨૦૨૭ |
| પ્રથમ સબમરીન લોન્ચ | ૨૦૩૦ ના દાયકાના મધ્યમાં |
| અંદાજિત વજન | ૮,૦૦૦ ટન |
| ઇંધણનો પ્રકાર | LEU (૨૦% થી ઓછું સંવર્ધિત) |
| કુલ અંદાજિત ખર્ચ | ૨૮.૯ ટ્રિલિયન વોન ($૨૧.૩ અબજ) |
વ્યૂહાત્મક દૃષ્ટિકોણથી, આ પ્રોજેક્ટ ઉત્તર કોરિયાના પરમાણુ અને મિસાઇલ જોખમો સામે રક્ષણ મેળવવા માટે અત્યંત મહત્વનો છે. DAPA ના જણાવ્યા મુજબ, આ સબમરીન દેશની 'કિલ ચેન' (Kill Chain) પ્રિ-એમ્પટિવ સ્ટ્રાઈક સિસ્ટમનો મુખ્ય હિસ્સો બનશે. કિલ ચેન એ એક એવી સંરક્ષણ પ્રણાલી છે જે દુશ્મનના હુમલા પહેલા જ તેના મિસાઇલ લોન્ચર્સને શોધીને નાશ કરવા માટે ડિઝાઇન કરવામાં આવી છે. સમુદ્રના ઊંડાણમાં છુપાયેલી પરમાણુ સબમરીન દુશ્મન માટે અદ્રશ્ય રહીને ગમે ત્યારે વળતો પ્રહાર કરી શકે છે.
મીડિયા અહેવાલો સૂચવે છે કે દક્ષિણ કોરિયા ઓછામાં ઓછી ત્રણ ૮,૦૦૦ ટનની પરમાણુ સંચાલિત સબમરીન બનાવવાનું લક્ષ્ય ધરાવે છે. આ સમગ્ર કાર્યક્રમની અંદાજિત કિંમત ૨૮.૯ ટ્રિલિયન વોન (આશરે ૨૧.૩ અબજ ડોલર) હોવાનું મનાય છે. જોકે, કુલ બજેટ હજુ સુધી સત્તાવાર રીતે ફાઈનલ કરવામાં આવ્યું નથી. DAPA આવતા વર્ષના પ્રથમ અર્ધવાર્ષિક ગાળામાં ઓપન બિડિંગ દ્વારા સબમરીન ઉત્પાદકની પસંદગી કરવાની અને ૨૦૨૭ ના અંત સુધીમાં ઔપચારિક કરાર પર હસ્તાક્ષર કરવાની યોજના ધરાવે છે.
પરમાણુ સબમરીન માત્ર ઉર્જા જ નહીં, પરંતુ ક્રૂ માટે જીવનરક્ષક સુવિધાઓ પણ પૂરી પાડે છે. તે દરિયાના પાણીમાંથી ઇલેક્ટ્રોલિસિસ (electrolysis) દ્વારા ઓક્સિજન અને ડિસેલિનેશન (desalination) દ્વારા પીવાનું શુદ્ધ પાણી બનાવી શકે છે. આનો અર્થ એ છે કે સબમરીન પાણીની અંદર કેટલો સમય રહેશે તેની મર્યાદા માત્ર ક્રૂ માટેના ખોરાકના પુરવઠા પર નિર્ભર છે. જોકે, તેની કેટલીક નબળાઈઓ પણ છે. રિએક્ટરને ઠંડુ રાખવા માટે સતત દરિયાના પાણીનો ઉપયોગ કરવો પડે છે, જે ગરમ પાણીનો એક પટ્ટો (thermal wake) છોડે છે. આ પટ્ટાને થર્મલ ઇમેજિંગ સિસ્ટમ્સ દ્વારા શોધી શકાય છે.
દક્ષિણ કોરિયાના નૌકાદળનો ઇતિહાસ જોતા આ એક મોટી છલાંગ છે. ૧૯૪૫ માં માત્ર ૩૬ પેટ્રોલ બોટ સાથે શરૂ થયેલું રિપબ્લિક ઓફ કોરિયા નેવી (ROKN) આજે વિશ્વના સૌથી આધુનિક નૌકાદળોમાંનું એક છે. ૧૯૭૦ ના દાયકામાં 'યુલગોક ઓપરેશન' (Yulgok Operation) હેઠળ દેશે સ્વદેશી શસ્ત્રો બનાવવાની શરૂઆત કરી હતી. ૧૯૮૦ ના દાયકામાં ઉલ્સાન-ક્લાસ (Ulsan-class) ફ્રિગેટ્સ અને ત્યારબાદ જર્મનીની મદદથી ચાંગ બોગો-ક્લાસ (Chang Bogo-class) સબમરીન બનાવીને દક્ષિણ કોરિયાએ પોતાની ક્ષમતા સાબિત કરી છે.
વિશ્વ સ્તરે અત્યારે માત્ર છ દેશો પાસે પરમાણુ સંચાલિત સબમરીન છે: અમેરિકા, રશિયા, યુનાઇટેડ કિંગડમ, ફ્રાન્સ, ચીન અને ભારત. બ્રાઝિલ અને ઓસ્ટ્રેલિયા જેવા દેશો પણ આ દિશામાં કામ કરી રહ્યા છે. દક્ષિણ કોરિયા આ વિશિષ્ટ ક્લબમાં સામેલ થવા જઈ રહ્યું છે. આ પ્રોજેક્ટ માત્ર લશ્કરી શક્તિ જ નહીં, પણ દેશની એન્જિનિયરિંગ અને પરમાણુ ટેકનોલોજીની ક્ષમતાનું પણ પ્રતીક છે. ખાસ કરીને નાના મોડ્યુલર રિએક્ટર (SMR) નો ઉપયોગ ભવિષ્યની ઉર્જા જરૂરિયાતો માટે પણ માર્ગ મોકળો કરી શકે છે.
આ પ્રોજેક્ટની સાથે સમિતિએ અન્ય કેટલાક સંરક્ષણ પ્રોજેક્ટ્સને પણ મંજૂરી આપી છે. જેમાં કોરિયન ટેક્ટિકલ સરફેસ-ટુ-સરફેસ મિસાઇલ-I (KTSSM-I) બ્લોક-II નો સમાવેશ થાય છે. આ મિસાઇલ ઉત્તર કોરિયાની લાંબા અંતરની આર્ટિલરીને ઝડપથી નિષ્ક્રિય કરવા માટે બનાવવામાં આવી છે. આ ઉપરાંત, જૂના રાષ્ટ્રપતિના હેલિકોપ્ટરને લોકહીડ માર્ટિન (Lockheed Martin) ના S-92A Plus હેલિકોપ્ટરથી બદલવાની યોજના પણ મંજૂર કરવામાં આવી છે. આ તમામ પગલાં દક્ષિણ કોરિયાને એક મજબૂત 'બ્લુ-વોટર નેવી' (blue-water navy) બનાવવાની દિશામાં લઈ જઈ રહ્યા છે.
