આધારને બદલે વોટર આઈડીના ઉપયોગ પર કોંગ્રેસનું ભાજપ સામે આકરા પ્રહારો

કેન્દ્રીય મંત્રી રાજીવ રંજન સિંહ, જેઓ લલન સિંહ તરીકે જાણીતા છે, તેમણે કલ્યાણકારી યોજનાઓના લાભાર્થીઓને ઓળખવા અને ચૂકવણી કરવા માટે આધાર કાર્ડને બદલે મતદાર ઓળખપત્ર (વોટર આઈડી) અને બાયોમેટ્રિક પ્રમાણીકરણનો ઉપયોગ કરવાની વાત કરી છે. આ નિવેદન બાદ કોંગ્રેસ દ્વારા ભાજપ સરકાર પર આકરા પ્રહારો કરવામાં આવ્યા છે. કોંગ્રેસના નેતા પવન ખેરાએ આ પ્રસ્તાવનો વિરોધ કરતા આરોપ લગાવ્યો છે કે સરકાર મતદાર યાદીના સ્પેશિયલ ઇન્ટેન્સિવ રિવિઝન (SIR) નો ઉપયોગ 'બેકડોર એનઆરસી' તરીકે કરી રહી છે.

મંત્રી લલન સિંહે ૩૦ ઓક્ટોબરના રોજ પંચાયતી રાજ મંત્રાલય દ્વારા આયોજિત 'પીપલ્સ પ્લાન કેમ્પેઈન ૨૦૨૬-૨૭' ની રાષ્ટ્રીય વર્કશોપમાં આ અંગે વાત કરી હતી. તેમણે જણાવ્યું હતું કે હવેથી લાભાર્થીઓને ચૂકવણી કરવા માટે આધાર કાર્ડનો પ્રાથમિક આધાર તરીકે ઉપયોગ કરવામાં આવશે નહીં. આ પ્રસ્તાવિત ફેરફાર સમજાવતા મંત્રીએ આધાર કાર્ડની વિશ્વસનીયતા પર સવાલ ઉઠાવ્યો હતો અને દલીલ કરી હતી કે નોંધણીની સુવિધાઓ હવે વ્યાપકપણે ઉપલબ્ધ થઈ ગઈ છે. તેમણે વધુમાં ઉમેર્યું હતું કે કોઈપણ વ્યક્તિને માત્ર ૫ મિનિટમાં આધાર કાર્ડ ઇશ્યુ કરી શકાય છે અને આવા કેન્દ્રો હવે લગભગ દરેક વિસ્તારમાં ઉપલબ્ધ છે.

લલન સિંહે સ્પષ્ટતા કરી હતી કે લાભાર્થીઓને તેમના બાયોમેટ્રિક પ્રમાણીકરણ અને તેમના ઇલેક્ટર્સ ફોટો આઇડેન્ટિટી કાર્ડ (EPIC) નંબર દ્વારા ઓળખવામાં આવશે. જોકે, મંત્રીએ એ સ્પષ્ટ કર્યું નથી કે કઈ સરકારી યોજનાઓ આ પ્રસ્તાવિત પ્રણાલીનું પાલન કરશે અથવા આ પ્રક્રિયા ક્યારે અમલમાં આવશે.

આ નિવેદન પર પ્રતિક્રિયા આપતા પવન ખેરાએ સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ X પર એક પોસ્ટ લખી હતી. તેમણે આક્ષેપ કર્યો હતો કે લલન સિંહના નિવેદને સાબિત કરી દીધું છે કે SIR નો ઉપયોગ બેકડોર એનઆરસી તરીકે કરવામાં આવી રહ્યો છે. ખેરાએ દલીલ કરી હતી કે સરકાર સૌપ્રથમ SIR દ્વારા લોકોના નામ મતદાર યાદીમાંથી દૂર કરી શકે છે અને ત્યારબાદ સરકારી યોજનાઓ અને લાભો મેળવવા માટે વોટર આઈડીને અનિવાર્ય શરત બનાવી શકે છે.

કોંગ્રેસ નેતાએ ૨૦૧૯ ના નાગરિકતા સુધારા અધિનિયમ (CAA) અને સૂચિત નેશનલ રજિસ્ટર ઓફ સિટીઝન્સ (NRC) માળખા સાથે સરખામણી કરતા આરોપ લગાવ્યો હતો કે સરકાર એક એવી વ્યવસ્થા બનાવવાનો પ્રયાસ કરી રહી છે જે નબળા સમુદાયોને સમાન નાગરિકતાના અધિકારોથી વંચિત રાખી શકે છે. તેમણે કહ્યું કે ગરીબ, ગ્રામીણ અને હાંસિયામાં ધકેલાયેલા લોકો, ખાસ કરીને જેઓ ઐતિહાસિક દસ્તાવેજો રજૂ કરવામાં અસમર્થ છે, તેઓ આવી વ્યવસ્થા હેઠળ વધુ મુશ્કેલીઓનો સામનો કરી શકે છે.

ખેરાએ ભાજપ અને ચૂંટણી પંચ પર પણ આરોપ લગાવ્યો હતો કે તેઓ SIR નો ઉપયોગ વસ્તીના અમુક વર્ગોને લોકતાંત્રિક અને આર્થિક અધિકારોથી બાકાત રાખવા માટે કરી રહ્યા છે. તેમણે આ પ્રક્રિયાને 'અપાર્થાઇડનું સાધન' ગણાવ્યું હતું અને લોકોને લોકશાહી અને બંધારણીય સમાનતાના હિતમાં તેનો વિરોધ કરવા વિનંતી કરી હતી. ખેરાની ટીકા મુખ્યત્વે એ શક્યતા પર કે જો વોટર આઈડી ચૂકવણી માટે ફરજિયાત ઓળખ દસ્તાવેજ બની જાય, તો મતદાર યાદીમાંથી બહાર ફેંકાયેલા લોકોને કલ્યાણકારી લાભો મેળવવામાં પણ મુશ્કેલી પડી શકે છે.

રાજીવ રંજન સિંહ, જેઓ લલન સિંહ તરીકે ઓળખાય છે, તેઓ કેન્દ્રીય મંત્રી છે. તેમણે પંચાયતી રાજ મંત્રાલય હેઠળના કાર્યક્રમોમાં ભાગ લીધો હતો.