ભારત વગર ગ્લોબલ નેટ ઝીરો શક્ય નથી: અર્થશાસ્ત્રી નિકી હટલી

તુર્કીના અંતલ્યા શહેરમાં ૩૧મી સંયુક્ત રાષ્ટ્ર આબોહવા પરિવર્તન કોન્ફરન્સ (COP31) યોજાઈ રહી છે. આ મહત્વપૂર્ણ સમિટ દરમિયાન વિશ્વના સૌથી વધુ વસ્તી ધરાવતા દેશ ભારતનું ઊર્જા સંક્રમણ એક મુખ્ય ચર્ચાનો વિષય બન્યો છે. ઓસ્ટ્રેલિયન અર્થશાસ્ત્રી નિકી હટલીએ NDTV સાથેની વાતચીતમાં સ્પષ્ટ કર્યું છે કે ભારત તેના આબોહવા લક્ષ્યો પ્રાપ્ત કરે છે કે નહીં, તે માત્ર ભારતની ચિંતા નથી, પરંતુ વિશ્વના દરેક દેશ માટે મહત્વનું છે. તેમણે ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે ભારત વગર ગ્લોબલ નેટ ઝીરોનું લક્ષ્ય પૂર્ણ થઈ શકે નહીં.

નિકી હટલીએ 'વર્લ્ડ્સ નેટ ઝીરો કેનોટ બી કમ્પ્લીટ વિધાઉટ ઇન્ડિયાઝ નેટ ઝીરો' શીર્ષક હેઠળ એક પેપર લખ્યું છે. NDTVના ગૌરી દ્વિવેદી સાથેની વાતચીતમાં તેમણે સમજાવ્યું કે વિકસિત દેશોએ ભારતની આબોહવા જરૂરિયાતોને બોજ માનવાને બદલે એક તક તરીકે જોવી જોઈએ. તેમણે નોંધ્યું કે ભારત માટે પ્રાથમિકતા આર્થિક વિકાસ છે. વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીની સરકારે દરેક ભારતીયની આવક વધારવા માટે વિકાસના લક્ષ્યો નક્કી કર્યા છે. આ વિકાસ માટે પુષ્કળ ઊર્જાની જરૂર પડશે. સામાન્ય રીતે વિકાસ અને ઉત્સર્જનમાં ઘટાડો એકબીજાના વિરોધી માનવામાં આવે છે, પરંતુ હટલીના મતે વિકાસ અને સ્વચ્છ ઊર્જા બંનેને એકસાથે આગળ વધારી શકાય છે.

હટલીએ એક રસપ્રદ મુદ્દો ઉઠાવ્યો કે વિકાસ અને પર્યાવરણ વચ્ચેનો આ સંઘર્ષ હવે માત્ર વિકાસશીલ દેશોની સમસ્યા નથી રહી. વિકસિત દેશો પણ હવે આ જ દ્વિધાનો સામનો કરી રહ્યા છે, કારણ કે ડેટા સેન્ટરોની વધતી માંગને કારણે ત્યાં પણ વીજળીની જરૂરિયાત ઝડપથી વધી રહી છે. જે સમસ્યાનો ઉકેલ લાવવા માટે ભારત પર વર્ષોથી દબાણ કરવામાં આવતું હતું, તે હવે વિકસિત દેશોમાં પણ જોવા મળી રહી છે.

જો વિકાસ અને ડીકાર્બોનાઇઝેશન એકસાથે શક્ય હોય, તો સૌથી મોટો અવરોધ નાણાકીય સહાયનો છે. હટલીના મતે, આ સંક્રમણને સફળ બનાવવા માટે વધુ ફંડ મેળવવું અત્યંત આવશ્યક છે. આ માટેના આંકડા ખૂબ જ મોટા છે. ફેબ્રુઆરીમાં બહાર પાડવામાં આવેલા નીતિ આયોગના અભ્યાસ મુજબ, ૨૦૭૦ સુધીમાં નેટ ઝીરો લક્ષ્ય પ્રાપ્ત કરવા માટે ભારતને કુલ ૨૨.૭ ટ્રિલિયન ડોલરના રોકાણની જરૂર છે. વિવિધ સુધારાઓ છતાં, ભારત આશરે ૧૬.૨ ટ્રિલિયન ડોલર એકત્રિત કરી શકે તેમ છે, જેના કારણે લગભગ ૬.૫ ટ્રિલિયન ડોલરની મોટી ખાલી જગ્યા (ગેપ) સર્જાય છે.

નિકી હટલી દલીલ કરે છે કે સરકારો એકલા આ આર્થિક બોજ ઉઠાવી શકતી નથી. આ પ્રક્રિયામાં ખાનગી કોર્પોરેશનોએ મહત્વની ભૂમિકા ભજવવી પડશે અને ભારતમાં ખાનગી ક્લાયમેટ ફાઇનાન્સ લાવવું અનિવાર્ય છે. તેમના અંદાજ મુજબ, ભારતની કુલ ફંડિંગ જરૂરિયાતોના લગભગ ૬૦% હિસ્સો આંતરરાષ્ટ્રીય સ્ત્રોતોમાંથી આવવો જોઈએ.

અંતલ્યામાં યોજાઈ રહેલી COP31 માં ક્લાયમેટ ફાઇનાન્સ ભારતની પ્રાથમિકતામાં ટોચ પર છે. અહીં દેશો ૨૦૨૪માં બાકુ ખાતે કરવામાં આવેલા વચનોની સમીક્ષા કરી રહ્યા છે, જેમાં ૨૦૩૫ સુધીમાં વિકાસશીલ દેશો માટે વર્ષે ૩૦૦ અબજ ડોલર આપવાનું વચન આપવામાં આવ્યું હતું. જોકે, વિકાસશીલ દેશો લાંબા સમયથી દલીલ કરી રહ્યા છે કે આ રકમ અપૂરતી છે અને તેમાં મોટો હિસ્સો દેવા (લોન) સ્વરૂપે આવે છે, જે ચિંતાનો વિષય છે.

નિકી હટલી એક ઓસ્ટ્રેલિયન અર્થશાસ્ત્રી છે જેમણે ભારતની નેટ ઝીરો પ્રક્રિયા અને વૈશ્વિક આબોહવા લક્ષ્યો વચ્ચેના સંબંધો પર સંશોધન કર્યું છે અને આ વિષય પર એક પેપર લખ્યું છે.