યુએસ મિડટર્મ ચૂંટણીમાં રિપબ્લિકન પક્ષની હારની વૈશ્વિક અસર અને વિશ્લેષણ

અમેરિકાની મિડટર્મ ચૂંટણીઓમાં ડેમોક્રેટિક પક્ષે સીનેટ અને હાઉસ ઓફ રિપ્રેઝન્ટેટિવ્સ બંનેમાં બહુમતી પ્રાપ્ત કરી છે. આ પરિણામોને કારણે રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના બાકીના કાર્યકાળ દરમિયાન અમેરિકન કોંગ્રેસ પર હવે ડેમોક્રેટિક પક્ષનું નિયંત્રણ રહેશે. આ ચૂંટણી પરિણામોને રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પ માટે એક મોટો ઝટકો માનવામાં આવી રહ્યો છે.

ચૂંટણીના પરિણામો જાહેર થયા બાદ રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પે પોતાની પ્રતિક્રિયા આપતા જણાવ્યું હતું કે, ઈરાન સાથે ચાલી રહેલા યુદ્ધ અને દેશમાં વધી રહેલી મોંઘવારીને કારણે રિપબ્લિકન પાર્ટીના અનેક ઉમેદવારોને હારનો સામનો કરવો પડ્યો છે. આ જ દિશામાં ઉપરાષ્ટ્રપતિ જેડી વેન્સે પણ સ્વીકાર્યું હતું કે તેમની પક્ષની આ હાર પાછળ ઈરાન સાથેના યુદ્ધનું મુખ્ય કારણ જવાબદાર છે.

બીબીસી ન્યૂઝના અહેવાલ મુજબ, આ ચૂંટણી પરિણામોની અસર વિશ્વના અન્ય દેશો પર પણ જોવા મળી રહી છે. લંડનમાં સ્થિત બીબીસી ન્યૂઝ પર્શિયનના વરિષ્ઠ રિપોર્ટર ઘોન્ચેહ હબીબિયાઝાડે જણાવ્યું હતું કે, ઈરાનના સર્વોચ્ચ નેતા મોજતબા ખામેનીએ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે અમેરિકી રાજકારણમાં થયેલા આ ફેરફારોથી ઈરાન પ્રત્યેની અમેરિકાની દુશ્મની બદલાઈ જશે તેમ માનનારા લોકો ભૂલ કરી રહ્યા છે. ખામેનીએ વધુમાં ચેતવણી આપી હતી કે જો અમેરિકાએ ઈરાન પર ફરીથી હુમલો કર્યો, તો તેની સામેની જવાબી કાર્યવાહી અત્યંત ભયાનક હશે.

મોજતબા ખામેનીએ આતવારના રોજ એક છ પૃષ્ઠોના સંદેશમાં આ વાત લખી હતી. આ સંદેશ ૧૯૭૯માં તેહરાનમાં અમેરિકી દૂતાવાસ પર થયેલા કબજાની યાદમાં બહાર પાડવામાં આવ્યો હતો. ઉલ્લેખનીય છે કે મોજતબા ખામેનીએ ૨૮ ફેબ્રુઆરીએ અમેરિકી-ઈઝરાયેલી હુમલાઓમાં માર્યા ગયેલા તેમના પિતા અલી ખામેની પછી પદ સંભાળ્યું હતું, જોકે તેઓ છેલ્લા કેટલાક મહિનાઓથી જાહેરમાં દેખાયા નથી.

બીબીસીના સુરક્ષા and સંવાદદાતા ફ્રેન્ક ગાર્ડનરે આ હારને 'પ્રોજેક્ટ ટ્રમ્પ' માટે એક ચૂંટણીલક્ષી ઝટકો ગણાવ્યો છે. ગાર્ડનરના મતે, આ પરિણામો ખાડીના અરબ દેશો માટે પણ એક ઝટકો સાબિત થઈ શકે છે, કારણ કે રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પ અને તેમના પરિવારના આ દેશો સાથે ગાઢ અંગત અને વ્યાપારી સંબંધો છે. ઉદાહરણ તરીકે, દુબઈમાં ટ્રમ્પ ઇન્ટરનેશનલ ગોલ્ફ કોર્સ આવેલો છે અને કતારે તેમને ૪૦૦ મિલિયન અમેરિકી ડોલરનું વિમાન ભેટમાં આપ્યું છે.

વધુમાં, સંયુક્ત અરબ અમીરાત (યુએઈ), કતાર અને સાઉદી અરેબિયાએ મળીને ટ્રમ્પના જમાઈ જેરેડ કુશનરની ફર્મ 'એફિનિટી કેપિટલ'માં અબજો ડોલરનું રોકાણ કર્યું છે. ટ્રમ્પે ૨૦૧૭માં તેમના પ્રથમ રાષ્ટ્રપતિ કાર્યકાળ દરમિયાન પણ પોતાની પ્રથમ વિદેશ યાત્રા માટે રિયાદની પસંદગી કરી હતી.

બીજી તરફ, ડેમોક્રેટિક પક્ષના નેતા અને પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ જો બાઈડનના સાઉદી અરેબિયા સાથેના સંબંધો બહુ સારા નહોતા. ૨૦૨૨ની એક ઘટના યાદ કરવામાં આવી છે જેમાં બાઈડન સાઉદી ક્રાઉન પ્રિન્સ સાથે હાથ મિલાવવાનું ટાળતા જોવા મળ્યા હતા. તેવી જ રીતે, સીરિયાના પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ બશર અલ-અસદને ઝેરીલી ગેસના ઉપયોગ માટે સજા ન અપાવી શકવા બદલ ખાડી દેશોના નેતાઓ ઓબામા પ્રત્યે નારાજ હતા.

જોકે, આ વર્ષે ઈરાન સાથેના યુદ્ધે ટ્રમ્પ વિશેના લોકોના દ્રષ્ટિકોણ બદલી નાખ્યા છે. એક ટીકાકારના જણાવ્યા મુજબ, રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પે ખાડી વિસ્તારમાં આગ લગાવી દીધી છે, જેની શરૂઆત ૨૮ ફેબ્રુઆરીથી થઈ હતી. હજુ પણ એવો ડર છે કે તેઓ યુદ્ધને ફરી ભડકાવી શકે છે, અને જો ઈરાન તેના જવાબમાં પલટવાર કરે તો અનેક મહત્વપૂર્ણ માળખાગત સુવિધાઓ તબાહ થઈ શકે છે.

વોશિંગ્ટન ડીસીથી બીબીસીના રિપોર્ટર રેબેકા પીડરે જણાવ્યું કે ઉપરાષ્ટ્રપતિ જેડી વેન્સના મતે રિપબ્લિકન પાર્ટીની આ કરારી હારનું કારણ ઈરાન સાથેનું યુદ્ધ છે. આ યુદ્ધને કારણે અમેરિકામાં મોંઘવારી વધી છે, જેની સીધી અસર પેટ્રોલ પંપો પર વધેલી કિંમતો દ્વારા જોવા મળી રહી છે.

ટ્રમ્પે ૨૦૨૪ની રાષ્ટ્રપતિ ચૂંટણીના પ્રચાર દરમિયાન પેટ્રોલની કિંમતો ૨ ડોલર પ્રતિ ગેલનથી નીચે લાવવાનું વચન આપ્યું હતું. પરંતુ ઓક્ટોબર ૨૦૨૬માં તેની સરેરાશ કિંમત ૪.૩૧ ડોલર પ્રતિ ગેલન હતી. તેમણે એવો પણ દાવો કર્યો હતો કે તેમના બીજા કાર્યકાળમાં કોઈ નવું યુદ્ધ નહીં થાય. તેમ છતાં, મિડટર્મ ચૂંટણીના એક દિવસ પહેલા જ અમેરિકાએ ઈરાની ટાપુ પર હુમલા કર્યા હતા. જ્યારે આ અંગે પૂછવામાં આવ્યું ત્યારે ટ્રમ્પે પત્રકારોને કહ્યું હતું કે તેમને યુદ્ધ શરૂ કરવા બદલ કોઈ પસ્તાવો નથી.

આ સમગ્ર ઘટનાક્રમ પર પ્રતિક્રિયા આપતા અમેરિકા સાથેની વાતચીતમાં ઈરાનના મુખ્ય વાટાઘાટકારાએ જણાવ્યું હતું કે અમેરિકી મતદારોએ યુદ્ધને પસંદ કર્યું નથી, જેનું પરિણામ આ ચૂંટણીમાં જોવા મળ્યું છે.

મોજતબા ખામેની ઈરાનના સર્વોચ્ચ નેતા છે, જેમણે તેમના પિતા અલી ખામેનીના અવસાન બાદ સત્તા સંભાળી હતી.