૧૨મા ધોરણની પરીક્ષામાં કેલ્ક્યુલેટરના ઉપયોગ અંગે દિલ્હી હાઈકોર્ટે જવાબ માંગ્યો

દિલ્હી હાઈકોર્ટે ૧૨મા ધોરણની બોર્ડ પરીક્ષાઓમાં દિવ્યાંગ વિદ્યાર્થીઓને સામાન્ય અને નોન-પ્રોગ્રામબલ કેલ્ક્યુલેટરનો ઉપયોગ કરવાની મંજૂરી આપવાની માંગ કરતી જાહેર હિતની અરજી પર કેન્દ્ર સરકાર અને અન્ય સત્તામંડળ પાસેથી જવાબ માંગ્યો છે. કાર્યકારી મુખ્ય ન્યાયાધીશ નિતિન વાસુદેવ સામ્બરે અને જસ્ટિસ સંજય શર્માની ખંડપીઠે આ મામલે સેન્ટ્રલ બોર્ડ ઓફ સેકન્ડરી એજ્યુકેશન (CBSE), કેન્દ્ર સરકાર, નેશનલ કાઉન્સિલ ઓફ એજ્યુકેશનલ રિસર્ચ એન્ડ ટ્રેનિંગ (NCERT) અને 'પરખ' (PARAKH - નેશનલ એસેસમેન્ટ સેન્ટર) ને નોટિસ જારી કરી છે. કોર્ટે આ તમામ પક્ષોને તેમનો પક્ષ રજૂ કરવા અને જવાબ દાખલ કરવા માટે ૮ અઠવાડિયાનો સમય આપ્યો છે. આ કેસની આગામી સુનાવણી ૨ જાન્યુઆરી ૨૦૨૭ના રોજ થશે.

વિશાલ દુઆ અને કેટલાક વાલીઓ દ્વારા દાખલ કરવામાં આવેલી આ અરજીમાં એવી માંગ કરવામાં આવી છે કે, હાલમાં માત્ર 'ડિસ્કેલ્ક્યુલિયા' (ગણિતની વિભાવનાઓ સમજવામાં અસમર્થતા) થી પીડાતા વિદ્યાર્થીઓને જે કેલ્ક્યુલેટરની સુવિધા મળે છે, તેનો વ્યાપ વધારીને અન્ય શ્રેણીના દિવ્યાંગ વિદ્યાર્થીઓને પણ તેમની જરૂરિયાત મુજબ રાહત આપવામાં આવે. અરજદારોએ દલીલ કરી છે કે ગણિત અને એકાઉન્ટન્સી જેવા વિષયોમાં લાંબી અને જટિલ ગણતરીઓ કરવાને કારણે વિદ્યાર્થીઓનો કિંમતી સમય બરબાદ થાય છે. જો કેલ્ક્યુલેટરનો ઉપયોગ કરવાની મંજૂરી મળે, તો વિદ્યાર્થીઓ હાથથી ગણતરી કરવામાં સમય ગુમાવવાને બદલે વિષયના મુખ્ય કોન્સેપ્ટ અને પોતાની સમજ પર વધુ ધ્યાન કેન્દ્રિત કરી શકશે.

સુનાવણી દરમિયાન અરજદારોના વકીલે જણાવ્યું હતું કે, ડિસેમ્બર ૨૦૨૪માં યોજાયેલી ગવર્નિંગ બોડીની બેઠકમાં CBSEએ એકાઉન્ટન્સીની પરીક્ષામાં કેલ્ક્યુલેટરના ઉપયોગ પર સહમતિ દર્શાવી હતી. ધ હિન્દુના અહેવાલ મુજબ, નવેમ્બર ૨૦૨૪માં અભ્યાસક્રમ સમિતિએ પણ આ પ્રસ્તાવને મંજૂરી આપી હતી અને નોંધ્યું હતું કે હાલના પ્રતિબંધો વિદ્યાર્થીઓ પર વધારાનો 'કોગ્નિટિવ લોડ' (માનસિક બોજ) નાખે છે. સમિતિએ આ પગલાને નેશનલ એજ્યુકેશન પોલિસી ૨૦૨૦ મુજબ લાંબા સમયથી બાકી રહેલી પહેલ ગણાવી હતી. તેમ છતાં, આ પ્રસ્તાવની કોઈ ઔપચારિક સૂચના આપવામાં આવી નથી કે તેનો અમલ કરવામાં આવ્યો નથી. અરજદારોએ જણાવ્યું કે ઓગસ્ટ ૨૦૨૬માં સત્તામંડળને આ પ્રસ્તાવના અમલીકરણ માટે રજૂઆત કરી હતી, પરંતુ તેનો કોઈ જવાબ મળ્યો નથી.

અરજદારોએ કોર્ટ પાસે માંગ કરી છે કે CBSE એક નિષ્ણાત સમિતિની રચના કરે જે ગણિતમાં કેલ્ક્યુલેટરના ઉપયોગની તપાસ કરે અને ડિસ્કેલ્ક્યુલિયા સિવાયના અન્ય દિવ્યાંગ વિદ્યાર્થીઓને પણ આ છૂટ આપે. બીજી તરફ, કોર્ટમાં હાજર CBSEના વકીલે જણાવ્યું હતું કે આ મુદ્દો હાલમાં વિચારણા હેઠળ છે અને બોર્ડ પાસેથી સૂચનાઓ મેળવવા માટે સમય માંગ્યો હતો.

આ દરમિયાન, અન્ય શૈક્ષણિક સમાચારમાં IIT દિલ્હીએ વિદ્યાર્થીઓના માનસિક સ્વાસ્થ્ય માટે મોટા સુધારાની જાહેરાત કરી છે. ઓગસ્ટ ૨૦૨૬માં એક વિદ્યાર્થીના દુખદ મૃત્યુ બાદ, નિવૃત્ત ન્યાયાધીશ જસ્ટિસ મુક્તા ગુપ્તાની અધ્યક્ષતામાં બનેલી તપાસ સમિતિની ભલામણોના આધારે સંસ્થા હવે વધુ ક્લિનિકલ સાયકોલોજિસ્ટ અને કાઉન્સેલરની ભરતી કરશે. NDTV ઇન્ડિયા મુજબ, સંસ્થા હવે વિદ્યાર્થીઓના માનસિક સ્વાસ્થ્ય અને કલ્યાણને પ્રાથમિકતા આપશે.

એક અલગ ઘટનામાં, ગુવાહાટીની આસામ એન્જિનિયરિંગ કોલેજ (AEC) ના હોસ્ટેલ નંબર ૭ ના પાણીની ટાંકીમાં એક મૃત વાંદરાનું શરીર મળ્યું હતું, જેના કારણે ૪૩ થી ૫૪ વિદ્યાર્થીઓ બીમાર પડ્યા હતા. NDTV ના અહેવાલ મુજબ, વિદ્યાર્થીઓએ પાણીમાં દુર્ગંધ આવવાની ફરિયાદ કરી હતી અને પેટમાં દુખાવો, ઉલટી તથા તાવના લક્ષણો જોવા મળ્યા હતા. કેટલાક વિદ્યાર્થીઓને ગવર્નમેન્ટ આયુર્વેદિક કોલેજ હોસ્પિટલ લઈ જવામાં આવ્યા હતા. કોલેજ પ્રિન્સિપાલ ડો. અમૃતા ગંગુલીએ જણાવ્યું કે ટાંકીની સફાઈ કરવામાં આવી છે અને મેસને અન્ય હોસ્ટેલમાં ખસેડવામાં આવી છે, જ્યારે હોસ્પિટલના પ્રિન્સિપાલ ડો. પ્રણબ જ્યોતિ બૈશ્યાએ પુષ્ટિ કરી કે ૫૪ વિદ્યાર્થીઓની સારવાર કરવામાં આવી હતી. આ ઘટનાને કારણે વિદ્યાર્થીઓની આગામી CAT પરીક્ષાઓ મોકૂફ રાખવી પડી હતી.