મયાવતીએ ૨૦૨૭ની વિધાનસભા ચૂંટણી માટે લકનૌમાં મહત્વની વ્યૂહાત્મક બેઠક યોજી

બહુજન સમાજ પાર્ટી (બસપા) ના પ્રમુખ અને ઉત્તર પ્રદેશના પૂર્વ મુખ્યમંત્રી મયાવતીએ આગામી ૨૦૨૭ની વિધાનસભા ચૂંટણીમાં પોતાની રાજકીય અસ્તિત્વને બચાવવા અને જીત મેળવવા માટે લકનૌમાં એક મહત્વપૂર્ણ બેઠકનું આયોજન કર્યું હતું. લકનૌ સ્થિત પાર્ટીના પ્રદેશ મુખ્યાલય (૧૨ મોલ એવન્યુ) ખાતે યોજાયેલી આ બેઠકમાં મિશન-૨૦૨૭ ને સફળ બનાવવા માટેની વ્યાપક રણનીતિ પર ચર્ચા કરવામાં આવી હતી. આ બેઠકનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય આગામી વિધાનસભા ચૂંટણીની તૈયારીઓને અંતિમ ઓપ આપવાનો અને પક્ષના સંગઠનને વધુ મજબૂત બનાવવાનો હતો.

આ મહત્વપૂર્ણ સંમેલનમાં ઉત્તર પ્રદેશના તમામ ૭૫ જિલ્લાઓના જિલ્લાપ્રમુખો, મંડળ સંયોજકો અને વિવિધ સ્તરના નાના-મોટા પદધારીઓને બોલાવવામાં આવ્યા હતા. આ બેઠકમાં મયાવતીના ભત્રીજા અને બસપાના રાષ્ટ્રીય સંયોજક આકાશ આનંદ પણ ઉપસ્થિત રહ્યા હતા. મયાવતીએ આ બેઠક દ્વારા સંગઠનને જમીની સ્તરે સક્રિય કરવાના ઉપાયો શીખવ્યા હતા અને જીતવા યોગ્ય ઉમેદવારોની પસંદગી માટેના ચોક્કસ માપદંડો નક્કી કર્યા હતા. આ ઉપરાંત, બૂથ અને કેડર સ્તરે સંગઠનને મજબૂત કરવા, જનઆધાર વધારવા અને 'સર્વસમાજ' (સોશિયલ એન્જિનિયરિંગ) ને સાધવા માટે અગાઉ આપવામાં આવેલી સૂચનાઓના રિપોર્ટ પણ લેવામાં આવ્યા હતા.

બસપાના પ્રદેશ કાર્યાલય દ્વારા બહાર પાડવામાં આવેલા નિવેદન મુજબ, મયાવતીએ પ્રદેશ એકમના તમામ વરિષ્ઠ પદધારીઓ અને જિલ્લા પ્રભારીઓને સંબોધિત કર્યા હતા. આ બેઠકને ચૂંટણીની દ્રષ્ટિએ અત્યંત નિર્ણાયક માનવામાં આવે છે, કારણ કે તેમાં જમીની સ્તરે સંગઠનને ચુસ્ત-દુરસ્ત કરવા, ચૂંટણીની તૈયારીઓની સમીક્ષા કરવા અને અસરકારક ઉમેદવારોના નામ નક્કી કરવાના નિર્દેશો આપવામાં આવ્યા હતા. સાથે જ, 'સર્વજન હિતાય, સર્વજન સુખાય' ની નીતિ હેઠળ તમામ વર્ગોમાં પાર્ટીનો વ્યાપ વધારવા માટે અગાઉ કરવામાં આવેલા કાર્યોની સમીક્ષા કરી આગળની રૂપરેખા તૈયાર કરવામાં આવી હતી.

આ બેઠક દરમિયાન ૬ ડિસેમ્બરે લકનૌમાં એક વિશાળ જનસભા યોજવાની જાહેરાત કરવામાં આવી છે. ૬ ડિસેમ્બરનો દિવસ બહુજન રાજનીતિ માટે ઐતિહાસિક રીતે અત્યંત મહત્વનો છે, કારણ કે આ દિવસે બંધારણના ઘડવૈયા ડો. ભીમરાવ આંબેડકરે દેહત્યાગ કર્યો હતો, જેને બસપા અને દલિત સમાજ 'મહાપરિનિર્વાણ દિવસ' તરીકે ઉજવે છે. મયાવતી દર વર્ષે આ દિવસે લકનૌ સ્થિત ડો. ભીમરાવ આંબેડકર સામાજિક પરિવર્તન સ્થળ (આંબેડકર સ્મારક) પર શ્રદ્ધાંજલિ અર્પણ કરે છે. આ વર્ષે ૨૦૨૭ની ચૂંટણી પહેલા લાખો કાર્યકરોને એકત્ર કરી બસપા એ સંદેશ આપવા માંગે છે કે તેનો પરંપરાગત અને કેડર વોટબેંક હજુ પણ તેની સાથે મજબૂતીથી જોડાયેલો છે. બેઠકમાં હાજર નેતાઓએ આ રેલીને ઐતિહાસિક બનાવવાનો સંકલ્પ લીધો હતો.

રાજકીય દ્રષ્ટિએ મયાવતીએ 'એકલા ચલો' ની નીતિ અપનાવી છે અને એકલા હાથે ચૂંટણી લડવાનો નિર્ણય સ્પષ્ટ કર્યો છે. હાલના રાજકીય પરિદ્રશ્યમાં બસપા સામે તેના પરંપરાગત મતદારોને એક રાખવાની મોટી કસોટી છે. સમાજવાદી પાર્ટી તેના 'પીડીએ' (પિછડા, દલિત, લઘુમતી) ગઠજોડ દ્વારા બસપાના મુખ્ય મતદારોમાં ગાબડું પાડવાનો પ્રયાસ કરી રહી છે. બીજી તરફ, ચંદ્રશેખર આઝાદની આઝાદ સમાજ પાર્ટી દલિત યુવાનોમાં પોતાની પકડ મજબૂત કરી રહી છે, જેના કારણે બસપાના આધાર મતોમાં વિખરાવ આવવાની આશંકા છે. આ પડકારોનો સામનો કરવા માટે મયાવતીએ ૬ ડિસેમ્બરની મહા-રેલી દ્વારા પોતાના કોર વોટબેંક પર નિર્વિવાદ વર્ચસ્વ સ્થાપિત કરવાનો દાવ ખેલ્યો છે.

આ ઉપરાંત, સમાજવાદી પાર્ટીના પ્રમુખ અખિલેશ યાદવ ૧૫ નવેમ્બરે દલિત સમુદાયને સાધવા માટે આગ્રામાં મોટી રેલી કરી રહ્યા છે અને કોંગ્રેસ પણ સતત પ્રયાસો કરી રહી છે. આવા સમયે મયાવતી લકનૌમાં ભીડનો રેકોર્ડ તોડીને સાબિત કરવા માંગે છે કે બહુજન સમાજનું સાચું પ્રતિનિધિત્વ માત્ર બસપા જ કરી શકે છે. બસપાએ દલિતોને માત્ર 'વોટ બેંક' તરીકે જોવાને બદલે તેમને તેમની ઐતિહાસિક ઓળખ અને અધિકારો પ્રત્યે જાગૃત કર્યા છે, જેમાં ડો. આંબેડકરોના સંઘર્ષો અને વિચારોને કેન્દ્રસ્થાને રાખવામાં આવ્યા છે.

મયાવતીના શાસનકાળ દરમિયાન લકનૌ અને નોઈડામાં 'રાષ્ટ્રીય દલિત પ્રેરણા સ્થળ' અને 'ડો. ભીમરાવ આંબેડકર સામાજિક પરિવર્તન પ્રતીક સ્થળ' જેવા સ્મારકો અને પાર્કનું નિર્માણ કરવામાં આવ્યું હતું, જેનો હેતુ દલિત ચેતના, ગૌરવ અને સાંસ્કૃતિક ઉપસ્થિતિ સ્થાપિત કરવાનો હતો. ડો. આંબેડકર દ્વારા નિર્મિત ભારતીય બંધારણ અને તેમાં આપવામાં આવેલા અનામત, સમાનતા તથા સામાજિક ન્યાયના જોગવાઈઓની રક્ષા કરવી એ બસપાની નીતિનો મુખ્ય ભાગ છે. પાર્ટી અનામતમાં કોઈપણ પ્રકારના ફેરફાર કે તેની ઉપેક્ષા સામે રાજકીય અને સામાજિક રીતે મુખર રહે છે.

બસપાએ ઉત્તર પ્રદેશમાં તેના ઉમેદવારોના નામોની જાહેરાત શરૂ કરી દીધી છે. આકાશ આનંદ અને બસપાના મંડળ કો-ઓર્ડિનેટર્સ અલગ-અલગ વિસ્તારોમાં જઈને ઉમેદવારોની જાહેરાત કરી રહ્યા છે. મયાવતીનો પ્રયાસ છે કે ૨૦૨૭ની ચૂંટણીને બીજેપી અને સપા વચ્ચેના દ્વિમુખી મુકાબલેને બદલે ત્રિકોણીય મુકાબલામાં ફેરવવામાં આવે. આ માટે તેઓ ૨૦૦૭ના પોતાના 'સોશિયલ એન્જિનિયરિંગ' ના ફોર્મ્યુલાને ફરીથી દોહરાવવાની કોશિશ કરી રહ્યા છે, જેમાં બ્રાહ્મણોને જોડવાના પ્રયાસો કરવામાં આવી રહ્યા છે.

તાજેતરની ચૂંટણીઓમાં બસપાનું પ્રદર્શન ઘણું નબળું રહ્યું છે. ૨૦૨૨ની વિધાનસભા ચૂંટણીમાં પાર્ટી માત્ર એક સીટ જીતી શકી હતી. આથી, મયાવતી સામે કાર્યકરોનું મનોબળ વધારવાની અને સંગઠનાત્મક માળખામાં નવો પ્રાણ ફૂંકવાની બેવડી જવાબદારી છે. જોકે પ્રચાર માટે આકાશ આનંદને આગળ કરવામાં આવ્યા છે, પરંતુ કેડરને સક્રિય કર્યા વગર ચૂંટણી જીતવી સરળ નથી. આ તમામ બાબતોને ધ્યાનમાં રાખીને લકનૌની આ બેઠક અને ૬ ડિસેમ્બરની રેલી બસપા માટે અત્યંત મહત્વની બની રહેશે.

બસપા વિશેની પૃષ્ઠભૂમિ જોઈએ તો, આ પક્ષની સ્થાપના કાંશીરામ દ્વારા કરવામાં આવી હતી અને હાલમાં મયાવતી તેના પ્રમુખ છે. બસપાએ વર્ષ ૨૦૦૭માં ઉત્તર પ્રદેશમાં પૂર્ણ બહુમતીની સરકાર બનાવી હતી. પાર્ટીની રાજનીતિ સંપૂર્ણપણે ડો. આંબેડકરોના વિચારો અને દલિતોના અધિકારો પર આધારિત રહી છે.