પશુઓમાં લમ્પી સ્કિન ડિસીઝનો ખતરો, લક્ષણો જણાય તો તુરંત સાવધ રહેવા સૂચના

પશુપાલકો માટે લમ્પી સ્કિન ડિસીઝ એક મોટી સમસ્યા બની શકે તેમ છે. ABP Live ના અહેવાલ મુજબ, આ એક વાયરસથી ફેલાતો રોગ છે જે એક પશુમાંથી બીજા પશુમાં ફેલાઈ શકે છે. આ રોગ મુખ્યત્વે ગાય અને ભેંસને અસર કરે છે અને તે કેપ્રિપોક્સ વાયરસ દ્વારા ફેલાય છે.

આ રોગના ફેલાવા માટે મચ્છર, માખી, કીડી અને લોહી ચૂસતા અન્ય જીવજંતુઓ જવાબદાર છે. આ ઉપરાંત, જો કોઈ પશુ સંક્રમિત હોય અને અન્ય પશુ તેની સાથે સીધો સંપર્ક કરે અથવા તેના વપરાશની વસ્તુઓનો ઉપયોગ કરે, તો પણ આ બીમારી ફેલાવવાનું જોખમ રહેલું છે. આ રોગના લક્ષણો દેખાય ત્યારે પશુને તેજ તાવ આવે છે અને તેના શરીર પર ઠેર ઠેર ગાંઠો નીકળવા લાગે છે.

રોગની શરૂઆત સામાન્ય રીતે તીવ્ર તાવથી થાય છે. ત્યારબાદ પશુના શરીર, ગરદન, માથું અને પગ પર નાની-મોટી સખત ગાંઠો જોવા મળે છે. આ ગાંઠોનું કદ અંદાજે ૨ થી ૫ સેન્ટિમીટર સુધીનું હોઈ શકે છે. બીમારી વધતા પશુ સુસ્ત બની જાય છે અને તેનું ખાવા-પીવાનું તેમજ ચારો લેવાનું પ્રમાણ ઘટી જાય છે.

બીજા લક્ષણોની વાત કરીએ તો, કેટલાક પશુઓની આંખો અને નાકમાંથી પાણી આવવા લાગે છે. પશુના પગમાં સોજો આવી શકે છે, જેના કારણે તેમને ચાલવામાં મુશ્કેલી પડે છે. ઘણીવાર પશુના મોઢામાંથી લાળ પણ પડવા લાગે છે. જો બીમારી વધુ વકરી જાય, તો શરીર પરની ગાંઠોની આસપાસ ઘા પણ બની શકે છે. આ રોગને કારણે પશુનું દૂધ ઉત્પાદન ઘટી જાય છે અને કેટલાક કિસ્સાઓમાં પશુની પ્રજનન ક્ષમતા પર પણ અસર પડી શકે છે.

લમ્પી ડિસીઝથી બચવા માટે સમયસર રસીકરણ કરવું સૌથી મહત્વનું છે. પશુપાલકોએ પશુચિકિત્સકની સલાહ અને નિર્ધારિત કાર્યક્રમ મુજબ સ્વસ્થ પશુઓને રસી અપાવવી જોઈએ. પશુઓના રહેઠાણ એટલે કે પશુશાળામાં મચ્છર અને માખીઓ ન થાય તેનું ધ્યાન રાખવું જોઈએ અને આસપાસ પાણી ભરાઈ ન રહે તે જોવું જોઈએ. પશુશાળા, ફ્લોર અને વાસણોની નિયમિત સફાઈ કરવી જરૂરી છે.

જો બહારથી નવું પશુ ખરીદીને લાવવામાં આવે, તો તેને થોડા સમય માટે અન્ય પશુઓથી અલગ રાખવું જોઈએ. જો વિસ્તારમાં બીમારી ફેલાઈ રહી હોય, તો પશુઓને એક જગ્યાએથી બીજી જગ્યાએ લઈ જતા બચવું જોઈએ. પશુપાલકોએ દરરોજ પશુના ખાવા-પીવા, દૂધ આપવાના પ્રમાણમાં થતા ફેરફાર અને શરીર પર ગાંઠ કે સોજા જેવા લક્ષણો પર સતત નજર રાખવી જોઈએ.

સરકારી સ્તરે પણ આ રોગને રોકવા માટે રસીકરણ અને દેખરેખ અભિયાન ચલાવવામાં આવે છે. અસરગ્રસ્ત વિસ્તારોમાં પશુઓને રસી આપવી, બીમાર પશુઓને અલગ રાખવા અને જીવજંતુઓ પર નિયંત્રણ મેળવવા જેવા પગલાં લેવામાં આવે છે. પશુપાલકોને પણ એવી સૂચના આપવામાં આવી છે કે જો પશુમાં કોઈ પણ લક્ષણ દેખાય, તો તેને છુપાવવાને બદલે તુરંત પશુ ચિકિત્સા વિભાગને જાણ કરવી જોઈએ.

આ રોગના ફેલાવાને કારણે પશુઓના સ્વાસ્થ્ય અને દૂધના ઉત્પાદન પર ગંભીર અસર પડે છે, તેથી સાવચેતી રાખવી અનિવાર્ય છે.