એઈમ્સ જોધપુર પર આયુષ્માન ભારતના લાભાર્થીઓ સાથે ભેદભાવનો ગંભીર આરોપ

એબીપી ન્યૂઝના અહેવાલ મુજબ જોધપુર સ્થિત એઈમ્સની કાર્યપ્રણાલી સામે સરકારી સ્વાસ્થ્ય યોજનાઓના અમલીકરણને લઈને ગંભીર સવાલો ઊભા થયા છે. આયુષ્માન યોજનાના પાત્ર દર્દીને નિઃશુલ્ક ઉપચાર આપવાના બદલે તેમની પાસેથી આશરે ૧ લાખ ૩૦ હજાર રૂપિયાનું ખાનગી ઇમ્પ્લાન્ટ ખરીદવા માટે દબાણ કરવામાં આવી રહ્યું હોવાનો આરોપ મૂકવામાં આવ્યો છે. જોધપુર જિલ્લાના તિવરી તાલુકાના પાંચલા ખુર્દ ગામના રહેવાસી ભેરા રામે સીએમએચઓ સમક્ષ લેખિત ફરિયાદ આપીને એઈમ્સ પ્રશાસન સામે કડક કાર્યવાહીની માંગ કરી છે.

પીડિતના જણાવ્યા અનુસાર તેઓ બંને કમરના પ્રત્યારોપણ એટલે કે હિપ રિપ્લેસમેન્ટ માટે એઈમ્સ જોધપુરના ઓર્થોપેડિક્સ વિભાગની યુનિટ-૧ માં સારવાર કરાવી રહ્યા છે. તેમનો દાવો છે કે તેઓ મુખ્યમંત્રી આયુષ્માન આરોગ્ય યોજનાના પાત્ર લાભાર્થી છે છતાં તેમને યોજના હેઠળ સારવારનો લાભ મળી રહ્યો નથી. ભેરા રામે ફરિયાદમાં જણાવ્યું છે કે વર્ષ ૨૦૨૪ માં પણ તેમની પાસે આશરે ૯૦ હજાર રૂપિયાનું ખાનગી ઇમ્પ્લાન્ટ ખરીદવાનું કહેવામાં આવ્યું હતું. આર્થિક મુશ્કેલીઓના કારણે તે સમયે તેઓ ઓપરેશન કરાવી શક્યા ન હતા. હવે ફરીથી સારવાર માટે પહોંચતા ઇમ્પ્લાન્ટનો ભાવ વધારીને ૧ લાખ ૩૦ હજાર રૂપિયા બતાવવામાં આવ્યો છે.

પીડિતનો આક્ષેપ છે કે તબીબો દ્વારા સરકારી યોજના હેઠળ મળતા ઇમ્પ્લાન્ટની ગુણવત્તા પર સવાલ ઉઠાવીને તેને નબળી ગણાવવામાં આવી રહી છે. જેના કારણે દર્દી સામે સરકારી યોજનાનો લાભ લેવો કે પોતાના ખિસ્સામાંથી મોટી રકમ ખર્ચવી તેવી મજબૂરી ઊભી થઈ છે. ભેરા રામના કહેવા મુજબ જો દર્દી ખાનગી ધોરણે ચૂકવણી કરવા તૈયાર થાય તો તેને એક સપ્તાહની અંદર ઓપરેશનની તારીખ મળવાની વાત કહેવામાં આવે છે. જ્યારે આયુષ્માન યોજના હેઠળ ઉપચારની માંગણી કરવામાં આવે ત્યારે પ્રક્રિયા લાંબી ખેંચવામાં આવે છે. કાર્ડિયોલોજી અને એનેસ્થેસિયા વિભાગમાંથી ફિટનેસ ક્લિયરન્સ મળવા છતાં વારંવાર નવી તપાસો લખવામાં આવી અને ઓગસ્ટથી નવેમ્બર સુધી અલગ-અલગ મહિનાઓમાં ઓપરેશનની તારીખ કહીને તેમને રાહ જોવડાવવામાં આવી હતી.

આ સમગ્ર માક્રણમાં સામે આવેલી માહિતી અનુસાર વર્ષ ૨૦૨૫-૨૬ માં એઈમ્સ જોધપુરમાં કુલ ૭૧૧ હિપ અને ની રિપ્લેસમેન્ટ સર્જરી કરવામાં આવી હતી. જેમાંથી માત્ર એક જ દર્દીને સરકારી સ્વાસ્થ્ય યોજનાનો લાભ મળ્યાની માહિતી સામે આવી છે. એટલે કે બાકીના ૭૧૦ દર્દીઓએ ખાનગી ખર્ચે કે બજારમાંથી ઇમ્પ્લાન્ટ ખરીદીને સારવાર કરાવવી પડી હતી. ફરિયાદમાં એવો દાવો પણ કરાયો છે કે ઇમ્પ્લાન્ટની ખરીદી માટે સંસ્થાનમાં રેટ કોન્ટ્રાક્ટ ન હોવાના કારણે આયુષ્માન યોજનાના દર્દીઓને તેનો લાભ મળી રહ્યો નથી. જો આ આંકડા સાચા છે તો તે સરકારી સ્વાસ્થ્ય યોજનાઓના અસરકારક અમલીકરણ પર મોટો સવાલ છે.

પીડિતનું કહેવું છે કે તેમણે ૧૮ સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૬ ના રોજ એઈમ્સ અધિક્ષકને લેખિત ફરિયાદ આપી હતી જેનો ડિસ્પેચ નંબર ૪૨૦ છે. પરંતુ લાંબા સમય સુધી કોઈ જવાબ મળ્યો નહીં. આ પછી તેમણે સીપીગ્રામેસ અને રાજસ્થાન સંપર્ક પોર્ટલ ૧૮૧ પર પણ ફરિયાદ નોંધાવી જેનો પરિવાદ ક્રમાંક ૧૦૨૬૩૮૯૨૯૨૪૫૧૩૯ છે. સીએમએચઓ કાર્યાલય દ્વારા પત્ર ક્રમાંક ૬૯૮ જારી કરીને એઈમ્સ પ્રશાસન પાસે ૨૯ ઓક્ટોબર ૨૦૨૬ સુધી સ્પષ્ટતા માંગવામાં આવી હતી. શિકાયતકર્તાનો આરોપ છે કે નિર્ધારિત સમય વીતી જવા છતાં એઈમ્સ પ્રશાસને કોઈ જવાબ આપ્યો નથી.

ભેરા રામે સીએમએચઓ પાસે માંગ કરી છે કે સમગ્ર મામલાની નિષ્પક્ષ તપાસ કરાવવામાં આવે અને જો આરોપ સાચા સાબિત થાય તો જવાબદાર અધિકારીઓ સામે કાનૂની અને દંડાત્મક કાર્યવાહી કરવામાં આવે. સાથે જ તેમને આયુષ્માન યોજના હેઠળ નિઃશુલ્ક સર્જરીની સુવિધા ઉપલબ્ધ કરાવવામાં આવે. પીડિતે ચેતવણી આપી છે કે જો જલદી ઉકેલ નહીં આવે તો તેઓ આ મામલાને કેન્દ્રીય સ્વાસ્થ્ય અને પરિવાર કલ્યાણ મંત્રાલય સુધી લઈ જશે. હવે મોટો સવાલ એ છે કે જ્યારે સરકાર ગરીબ અને જરૂરિયાતમંદ દર્દીઓને ઉત્તમ સારવાર આપવા માટે કરોડો રૂપિયા ખર્ચ કરી રહી છે ત્યારે પાત્ર દર્દીને પોતાના હકકા ઉપચાર માટે ૧.૩૦ લાખ રૂપિયા ખર્ચવાની નોબત કેમ આવી રહી છે. જો કે આ સમગ્ર મામલામાં એઈમ્સ પ્રશાસનનું નિવેદન આવવાનું બાકી છે.