વિદેશી ગ્રાહકો સાથે કામ કરનારાઓ માટે આરબીઆઈના વિનિમય નિયમોમાં રાહત

ભારતીય રિઝર્વ બેંક (RBI) એ સેવા નિકાસ અને આયાત સંબંધિત વિદેશી વિનિમય નિયમોમાં મહત્વપૂર્ણ ફેરફારો કરીને તેને હળવા કર્યા છે. આ નિર્ણયથી એવા તમામ લોકો અને કંપનીઓને ફાયદો થશે જેઓ વિદેશી ગ્રાહકો માટે કામ કરે છે અથવા વિદેશથી સેવાઓ ખરીદે છે. એબીપી અસ્મિતાના અહેવાલ મુજબ, આ ફેરફારોનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય નાના ટ્રાન્જેક્શન અને સેવાઓ દ્વારા થતા પેમેન્ટ પ્રોસેસને વધુ સરળ બનાવવાનો છે.

નવા નિયમો અનુસાર, વિદેશમાં સેવાઓ પૂરી પાડતા અને વિદેશથી ચુકવણી મેળવતા ભારતીય નિવાસીઓને હવે અલગથી એક્સપોર્ટ ડિક્લેરેશન ફોર્મ (EDF) જમા કરાવવાની જરૂર રહેશે નહીં. આનાથી બેંક રિપોર્ટિંગની પ્રક્રિયામાં પણ ઘટાડો થશે. હવે વ્યક્તિએ માત્ર તેમના ખાતામાં ચુકવણી જમા કરાવવા માટે તેમની બેંકને જરૂરી માહિતી પૂરી પાડવાની રહેશે. ઉદાહરણ તરીકે, જો ભારતમાં રહેતો કોઈ ફ્રીલાન્સર વિદેશી કંપની માટે વેબસાઇટ ડિઝાઇન કરે છે અને તેના બદલામાં વિદેશી ચલણમાં ચુકવણી મેળવે છે, તો તેણે હવે અલગથી EDF સબમિટ કરવાની જટિલ પ્રક્રિયામાંથી પસાર થવું પડશે નહીં, માત્ર બેંકને જરૂરી વિગતો આપવી પડશે.

આ સુવિધા માત્ર ફ્રીલાન્સર્સ પૂરતી મર્યાદિત નથી. ભારતના રહેવાસી ન હોય તેવા બિન-નિવાસી નિકાસકારોને પણ ચોક્કસ શરતો હેઠળ આ રાહતનો લાભ મળશે. જો આવા નિકાસકારો માટે વિદેશથી મળતી સેવા ચુકવણી ₹૧૦ લાખ સુધીની હોય, તો તેમણે માત્ર બેંકને જરૂરી માહિતી પૂરી પાડવાની રહેશે. જોકે, જો ચુકવણીની રકમ ₹૧૦ લાખથી વધુ હોય, તો અગાઉની ઘોષણા મુજબની શરતો જ લાગુ પડશે.

સેવા આયાત અંગેના નિયમોમાં પણ ફેરફાર કરવામાં આવ્યા છે. આરબીઆઈએ સેવા આયાત માટેના રિપોર્ટિંગ નિયમોમાં સુધારો કર્યો છે, જેના હેઠળ બેંકોએ હવે IDPMS માં સેવા આયાતની માહિતી દાખલ કરવા માટે બે ચોક્કસ શરતો પૂર્ણ કરવી પડશે. પ્રથમ શરત એ છે કે સેવા ખરીદનાર વ્યક્તિ ભારતનો રહેવાસી ન હોવો જોઈએ. બીજી શરત એ છે કે ઇન્વોઇસની રકમ ₹૧૦ લાખથી વધુ હોવી જોઈએ. જો આ બંને શરતો સંતોષાય નહીં, તો બેંકોએ આ માહિતી દાખલ કરવાની રહેશે નહીં.

આ ફેરફારો ખાસ કરીને ભારતમાં રહેતા એવા લોકો માટે મોટી રાહત સાબિત થશે જેઓ ડિજિટલ અથવા અન્ય સેવાઓ દ્વારા વિદેશી ગ્રાહકોને સેવાઓ પૂરી પાડે છે અને વિદેશી ચલણમાં નાણાં મેળવે છે. આનાથી નાના વ્યવહારોની પેમેન્ટ પ્રક્રિયામાં આવતી અવરોધો દૂર થશે અને વ્યવસાયિક પ્રવૃત્તિઓ સરળ બનશે.