રાજનાથ સિંહે ૨૦૨૯ સુધીમાં ₹૩ લાખ કરોડના રક્ષણાત્મક ઉત્પાદનનો લક્ષ્યાંક રાખ્યો

હિન્દુસ્તાન ટાઇમ્સ અને બિઝનેસ સ્ટાન્ડર્ડના અહેવાલ મુજબ, કેન્દ્રીય સંરક્ષણ મંત્રી રાજનાથ સિંહે મંગળવારે જેસલમેરમાં 'ભારતીય સશસ્ત્ર દળોના આધુનિકીકરણ' અંગેની સંરક્ષણ મંત્રાલયની સલાહકાર સમિતિની બેઠકની અધ્યક્ષતા કરી હતી. તેમણે વર્તમાન અને ઉભરતા સુરક્ષા પડકારોને પહોંચી વળવા સક્ષમ તકનીકી રીતે સશક્ત લશ્કર તૈયાર કરવાની સરકારની પ્રતિબત્તતા પર ભાર મૂક્યો હતો.

લશ્કરી આધુનિકીકરણ માટે વધેલા નાણાકીય સમર્થન પર પ્રકાશ પાડતા, રાજનાથ સિંહે જણાવ્યું હતું કે નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૬-૨૭ માટેનું રક્ષણાત્મક અંદાજપત્ર વધારીને ₹૭.૮૫ લાખ કરોડના રેકોર્ડ સ્તરે પહોંચાડવામાં આવ્યું છે, જેમાં આધુનિકીકરણ અને મૂડી અગ્રિમ ખરીદી માટે ₹૨.૧૯ લાખ કરોડની મૂડી ફાળવણીનો સમાવેશ થાય છે. આ બેઠકમાં સંરક્ષણ રાજ્ય મંત્રી સંજય સેઠ, સંરક્ષણ સચિવ રાજેશ કુમાર સિંહ, સંરક્ષણ ઉત્પાદન સચિવ સંજીવ કુમાર, પૂર્વ સૈનિક કલ્યાણ સચિવ સુકૃતિ લિખી, સંરક્ષણ નાણાકીય સચિવ વિશ્વજિત સહાય તેમજ વરિષ્ઠ નાગરિક અને લશ્કરી અધિકારીઓ ઉપસ્થિત રહ્યા હતા.

આ બેઠકમાં બદલાતા યુદ્ધના દાખલાઓ, ઉભરતા સુરક્ષા જોખમો, તકનીકી પ્રગતિઓ અને સશસ્ત્ર દળોની ઓપરેશનલ સજ્જતાને મજબૂત કરવાની જરૂરિયાત પર વ્યાપક ચર્ચા કરવામાં આવી હતી. સમિતિને સંબોધતા રાજનાથ સિંહે જણાવ્યું હતું કે વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીના નેતૃત્વ હેઠળ સરકાર આધુનિક યુદ્ધની વિકસતી માંગણીઓ માટે સશસ્ત્ર દળોને તૈયાર કરવા ત્રણ મુખ્ય ક્ષેત્રો પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરી રહી છે, જેમાં બજેટ અને મૂડી અધિગ્રહણ, સંરક્ષણ ઉત્પાદનમાં આત્મનિર્ભરતા, તથા ટેકનોલોજી અને માનવ મૂડીનો સમાવેશ થાય છે.

ભારતની વધતી જતી આત્મનિર્ભરતા વિશે વાત કરતા સંરક્ષણ મંત્રીએ જણાવ્યું કે ઘરેલું સંરક્ષણ ઉત્પાદન નાણાકીય વર્ષ ૨૦૧૪-૧૫માં ₹૪૬,૪૨૯ કરોડ હતું, જે વધીને નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૫-૨૬માં ₹૧.૭૮ લાખ કરોડના રેકોર્ડ સ્તરે પહોંચી ગયું છે. આ ઉપરાંત, વર્ષ ૨૦૧૪માં ₹૨,૦૦૦ કરોડથી ઓછા રહેલા રક્ષણાત્મક નિકાસ પણ વધીને અંદાજે ₹૪૦,૦૦૦ કરોડ સુધી પહોંચ્યા છે. તેમણે સ્પષ્ટ કર્યું કે અમારો ઉદ્દેશ્ય ૨૦૨૯ સુધીમાં ₹૩ લાખ કરોડનું રક્ષણાત્મક ઉત્પાદન અને ₹૫૦,૦૦૦ કરોડની રક્ષણાત્મક નિકાસ હાંસલ કરવાનો છે.

રાજનાથ સિંહે આધુનિક યુદ્ધમાં ટેકનોલોજીની વધતી ભૂમિકાને રેખાંકિત કરી હતી અને અદ્યતન શસ્ત્રો, મિસાઇલો અને લશ્કરી પ્રણાલીઓ વિકસાવવા માટે રક્ષણાત્મક સંશોધન અને વિકાસ સંસ્થા દ્વારા લેવાયેલી પહેલોનો ઉલ્લેખ કર્યો હતો. તેમણે જણાવ્યું કે સરકાર ખાનગી ક્ષેત્રને સમાન તક આપી રહી છે અને સંરક્ષણ ઇકોસિસ્ટમમાં સૂક્ષ્મ, લઘુ અને મધ્યમ ઉદ્યોગોથી લઈને મોટાં નિગમોની ભાગીદારીને પ્રોત્સાહન આપી રહી છે.

માનવ મૂડીના મહત્વ પર ભાર મૂકતા રાજનાથ સિંહે જણાવ્યું હતું કે સશસ્ત્ર દળોની તાકાત માત્ર ટેકનોલોજી અને નાણાકીય સંસાધનો પર જ નહીં, પરંતુ તેમના કર્મચારીઓની ક્ષમતાઓ અને સજ્જતા પર પણ આધાર રાખે છે. તેમણે ઉમેર્યું કે ત્રણેય સેવાઓ બદલાતી યુદ્ધક્ષેત્રની જરૂરિયાતોને અનુરૂપ પોતાની લશ્કરી રચનાઓ અને બંધારણોને સતત પરિપૂર્ણ કરી રહી છે. ભારતીય લશ્કરની નવી રચનાઓ, જેમાં અસાની, ભૈરવ અને શક્તિબાન પ્લેટુનનો સમાવેશ થાય છે, તે સમકાલીન ઓપરેશનલ જરૂરિયાતોને સંબોધવામાં અને યુદ્ધક્ષેત્રની બદલાતી ગતિશીલતા સાથે અનુકૂલન સાધવામાં અત્યંત અસરકારક સાબિત થઈ રહી છે.

સંરક્ષણ મંત્રીએ ભારપૂર્વક જણાવ્યું કે વ્યૂહાત્મક સ્વસ્થતા અને સ્વદેશી તકનીકી ક્ષેત્રો રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા માટે આવશ્યક છે, અને વિદેશી સ્ત્રોતો પરની નિર્ભરતા ઘટાડવા માટે સરકાર મજબૂત ઘરેલું સંરક્ષણ ઇકોસિસ્ટમ બનાવવા માટે કામ કરી રહી છે. આ બેઠકમાં ત્રિ-સેવા એકીકરણ, સંયુક્ત ઓપરેશનલ આયોજન, કૃત્રિમ બુદ્ધિમત્તા, સ્વાયત્ત પ્રણાલીઓ, માનવરહિત પ્લેટફોર્મ્સ, સાયબર અને અવકાશ ક્ષમતાઓ, ઇલેક્ટ્રોનિક યુદ્ધ અને અદ્યતન સંદેશાવ્યવહાર પ્રણાલીઓને મજબૂત કરવા પર પણ ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવામાં આવ્યું હતું. લોકસભા અને રાજ્યસભા બંનેના સંસદસભ્યોએ બેઠક દરમિયાન સૂચનો શેર કર્યા હતા અને સંશોધન તેમજ નવીનતાને વેગ આપવા માટે સહયોગ વધારવા પર ભાર મૂક્યો હતો.