DRDO દ્વારા સ્વદેશી ક્વોઝી-બેલિસ્ટિક મિસાઇલ પ્રલયનું સફળ ઉડાન પરીક્ષણ

ડિફેન્સ રિસર્ચ એન્ડ ડેવલપમેન્ટ ઓર્ગેનાઇઝેશન (DRDO) દ્વારા ૫ નવેમ્બર, ૨૦૨૬ના રોજ ક્વોઝી-બેલિસ્ટિક મિસાઇલ ‘પ્રલય’નું સફળ ઉડાન પરીક્ષણ કરવામાં આવ્યું હતું. આ પરીક્ષણ ઓડિશાના તટ પર આવેલા ડો. એપીજે અબ્દુલ કલામ આઇલેન્ડ પરથી સવારે આશરે ૧૧:૧૦ કલાકે કરવામાં આવ્યું હતું. પીઆઈબી (PIB) અને સંરક્ષણ મંત્રાલયના અહેવાલ મુજબ, આ ઉડાન પરીક્ષણ યુઝર ઇવેલ્યુએશન ટ્રાયલ્સના ભાગરૂપે હાથ ધરવામાં આવ્યું હતું. ચાંદીપુર સ્થિત ઇન્ટિગ્રેટેડ ટેસ્ટ રેન્જ (ITR) દ્વારા તૈનાત વિવિધ રેન્જ ઇન્સ્ટ્રુમેન્ટ્સ દ્વારા કેપ્ચર કરવામાં આવેલા ડેટાએ પુષ્ટિ કરી છે કે પરીક્ષણના તમામ નિર્ધારિત ઉદ્દેશ્યો સંપૂર્ણપણે પૂર્ણ થયા છે.

આ મિસાઇલનો વિકાસ હૈદરાબાદ સ્થિત રિસર્ચ સેન્ટર ઇમારત (RCI) દ્વારા DRDO ની અન્ય પ્રયોગશાળાઓના સહયોગથી સ્વદેશી રીતે કરવામાં આવ્યો છે. આ સિસ્ટમના ઉત્પાદન અને વિકાસમાં ભાગીદાર કંપનીઓ પૈકી એક એવી ભારત ડાયનેમિક્સ લિમિટેડ (BDL) છે, જેણે આ વિશિષ્ટ મિસાઇલ સિસ્ટમનું ઉત્પાદન કર્યું છે. આ મહત્વપૂર્ણ ઉડાન પરીક્ષણ દરમિયાન DRDO ના વરિષ્ઠ અધિકારીઓ, સંરક્ષણ ઉદ્યોગના પ્રતિનિધિઓ અને સશસ્ત્ર દળોના અધિકારીઓ ઉપસ્થિત રહ્યા હતા. આ સફળ પરીક્ષણ સાથે હવે આ મિસાઇલ સિસ્ટમનું ભારતીય સશસ્ત્ર દળોમાં જોડાણ imminent એટલે કે ખૂબ જ નજીક બની ગયું છે.

રક્ષા મંત્રી શ્રી રાજનાથ સિંહે આ સફળ ઉડાન પરીક્ષણ બદલ DRDO, સશસ્ત્ર દળો અને ઉદ્યોગ ભાગીદારોને અભિનંદન પાઠવ્યા હતા. તેમણે જણાવ્યું હતું કે, અદ્યતન ટેકનોલોજીથી સજ્જ આ મિસાઇલ ઉભરતા જોખમો સામે લડવા માટે સૈન્યની તકનીકી ક્ષમતા અને ઓપરેશનલ તૈયારીઓને વધુ મજબૂત બનાવશે. આ ઉપરાંત, રક્ષા સચિવ, ડિપાર્ટમેન્ટ ઓફ ડિફેન્સ R&D ના સચિવ અને DRDO ના ચેરમેન શ્રી રાજેશ કુમાર સિંહે પણ આ સફળ ઉડાન પરીક્ષણ સાથે સંકળાયેલી તમામ ટીમોને અભિનંદન આપ્યા હતા.

ટાઇમ્સ ઓફ ઇન્ડિયાના અહેવાલ મુજબ, પ્રલય એક અદ્યતન સોલિડ-પ્રોપેલન્ટ, ક્વોઝી-બેલિસ્ટિક મિસાઇલ છે. આ મિસાઇલ વિવિધ પ્રકારના પેલોડ્સ લઈ જવા માટે સક્ષમ છે. તેના વજનના આધારે તેની સ્ટ્રાઇક રેન્જ ૧૫૦ થી ૫૦૦ કિલોમીટર સુધીની પ્રભાવશાળી ક્ષમતા ધરાવે છે. આ મિસાઇલની સૌથી મોટી વિશેષતા તેની મોબાઈલ લોન્ચ ક્ષમતા છે, જે તેને વ્યૂહાત્મક લવચીકતા (tactical flexibility) પ્રદાન કરે છે. આ ક્ષમતા દુશ્મન દેશની સંરક્ષણ પ્રણાલીઓ માટે મોટો પડકાર ઉભો કરે છે.

ધ હિન્દુ અને અમર ઉજાલાના અહેવાલો મુજબ, આ સફળ પરીક્ષણ ભારતની સ્વદેશી સંરક્ષણ ક્ષમતાઓને મજબૂત કરવામાં એક મહત્વપૂર્ણ સીમાચિહ્નરૂપ સાબિત થયું છે. સંરક્ષણ મંત્રાલયે પુષ્ટિ કરી છે કે તમામ ટેકનિકલ લક્ષ્યો પ્રાપ્ત થયા છે, જે ભારતની આત્મનિર્ભરતા તરફના ડગલાંને વધુ વેગ આપે છે. આ મિસાઇલના સફળ પરીક્ષણથી ભારતીય સેનાની વ્યૂહાત્મક તાકાતમાં વધારો થશે અને સરહદી સુરક્ષા વધુ સુદ્રઢ બનશે.

વિકિપીડિયાના બેકગ્રાઉન્ડ ડેટા મુજબ, પ્રલય એ DRDO દ્વારા વિકસિત કેનિસ્ટરાઇઝ્ડ સરફેસ-ટુ-સરફેસ, શોર્ટ-રેન્જ, ટેક્ટિકલ બેલિસ્ટિક મિસાઇલ હતી. આ મિસાઇલમાં પ્રહાર ટેક્ટિકલ મિસાઇલ અને એક્સોએટમોસ્ફેરિક ઇન્ટરસેપ્ટર પૃથ્વી ડિફેન્સ વ્હીકલ માટે તૈયાર કરવામાં આવેલી ટેકનોલોજીના સંયોજનનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો હતો. પ્રલયના વિકાસ માટેનો પ્રોજેક્ટ માર્ચ ૨૦૧૫માં ₹૩૩૨.૮૮ કરોડના બજેટ સાથે મંજૂર કરવામાં આવ્યો હતો અને તે ૨૦૨૨માં જોડાણ માટે તૈયાર થઈ ગઈ હતી.