બલ્ક સ્કોચ વ્હિસ્કીની આયાત પર ભારતની તપાસથી દારૂ બનાવતી કંપનીઓમાં ચિંતા

બ્રિટનથી થતી બલ્ક સ્કોચ વ્હિસ્કીની આયાત અંગે ભારતીય સરકાર દ્વારા શરૂ કરવામાં આવેલી તપાસે ૬૫ અબજ ડોલરના બજારને હચમચાવી દીધું છે. બિઝનેસ સ્ટાન્ડર્ડના અહેવાલ મુજબ, આ તપાસે ભારત અને યુકે વચ્ચેના ઐતિહાસિક વેપાર કરાર પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કર્યું છે, જે નવી દિલ્હી દ્વારા ઉત્પાદનો પરના ટેરિફને અડધા કરવા પર સંમતિ દર્શાવ્યા બાદ ઉજવવામાં આવ્યો હતો.

જુલાઈમાં કરાર અમલમાં આવ્યા પછી ભારત-યુકે મુક્ત વેપાર કરાર પરનો આ પહેલો નોંધપાત્ર વિવાદ છે. લાંબા સમયની વાટાઘાટો બાદ જુલાઈ ૧૫ના રોજ આ કરાર લાગુ કરવામાં આવ્યો હતો, જેમાં વ્હિસ્કી ટેરિફ એક મુખ્ય મુદ્દો હતો. ઐતિહાસિક વેપાર કરાર હેઠળ, ભારતે અમુક સ્કોચ આયાત પરના આયાત કરને તાત્કાલિક ૧૫૦ ટકાથી ઘટાડીને ૭૫ ટકા અને ૧૦ વર્ષમાં ૪૦ ટકા સુધી લાવવા પર સંમતિ દર્શાવી હતી. બ્રિટિશ સરકારે જણાવ્યું હતું કે વ્હિસ્કી અને જિન સહિતના આઈકોનિક યુકે ઉત્પાદનોને ભારતના ટેરિફ ફેરફારોનો લાભ મળશે.

જો કે ભારતીય રાજ્યોના કર અને અન્ય લેવી ઊંચા છે અને સમગ્ર દેશમાં બદલાય છે, તેમ છતાં ડ્યુટી કાપથી વ્હિસ્કી ઉત્પાદનો પર થોડી કિંમત રાહત મળવાની અપેક્ષા હતી. રોઇટર્સના અહેવાલ મુજબ, ભારતીય સરકાર ડાયાજિયો અને પર્નોડથી લઈને રાધિકો ખૈતાન અને એલાઈડ બ્લૅન્ડર્સ એન્ડ ડિસ્ટિલર્સ જેવી કંપનીઓ સાથે ખાનગીમાં ચર્ચા કરી રહી છે કે તેમની બલ્ક સ્કોચ આયાત નીચા ૭૫ ટકા ટેરિફ માટે પાત્ર નથી.

જ્યારે ધ ગ્લેનલિવેટ જેટી આયાતી બોટલબંધ સ્કોચને ઘટેલી ડ્યુટી મળે છે, ત્યારે ભારતીય અધિકારીઓ દલીલ કરે છે કે આ લાભ બલ્ક સ્કોચ સુધી વિસ્તરતો નથી. બલ્ક સ્કોચનો ઉપયોગ ઘણીવાર ભારતમાં લોકપ્રિય વ્હિસ્કી બ્રાન્ડ્સ બનાવવા માટે થાય છે, ભલે કરારનું ટેરિફ શેડ્યૂલ બલ્ક તરીકે આયાત કરાયેલ સ્કોચને પણ આવરી લેતું હોય.

તાજેતરના અઠવાડિયામાં તપાસના ભાગરૂપે ઘણી કંપનીઓની ઓફિસો પર દરોડા પાડનાર કર અધિકારીઓએ દાવો કર્યો છે કે આ વર્ષની શરૂઆતમાં પીણાંના ઉત્પાદન માટે ઉપયોગમાં લેવાતા સંયુક્ત આલ્કોહોલિક તૈયારીઓ માટે રજૂ કરાયેલું નવું કસ્ટમ વર્ગીકરણ લાગુ પડે છે, અને તેમાં જૂનો ૧૫૦ ટકા ટેરિફ લાગુ થાય છે. રેગ્યુલેશન પર દારૂ બનાવતી કંપનીઓને સલાહ આપતી ભારતની યાના એડવાઈઝર્સના સ્થાપક રજનીશ સિંહે જણાવ્યું છે કે સંયુક્ત આલ્કોહોલિક પીણાં આવશ્યકપણે સ્વાદયુક્ત અથવા સંશોધિત આલ્કોહોલ છે, જ્યારે બલ્ક સ્કોચ વ્હિસ્કી એ માલ્ટેડ જવ અને પાણી સાથે ઉત્પન્ન થતું નિસ્યંદિત આલ્કોહોલિક પીણું છે. આ મુદ્દાઓ પર ચર્ચા કરવા માટે ભારતીય સરકાર ઉદ્યોગ સાથે બેઠકો યોજવાની છે.

સ્કોચ વ્હિસ્કી એસોસિએશનના જણાવ્યા અનુસાર, ભારત વોલ્યુમની દ્રષ્ટિએ સ્કોચ વ્હિસ્કીનું સૌથી મોટું નિકાસ બજાર છે, જેમાં ૨૦૨૫ માં ૨૨ કરોડથી વધુ બોટલોની સમકક્ષ નિકાસ કરવામાં આવી હતી. પરંતુ ઉદ્યોગના અંદાજ મુજબ બ્રિટનમાંથી સ્કોચ વ્હિસ્કીની આયાતમાં વોલ્યુમની દ્રષ્ટિએ આશરે ૮૦ ટકા જથ્થો લોકપ્રિય બ્રાન્ડ્સ બનાવવા માટે બલ્ક સ્વરૂપે આવે છે.

આમાંથી મોટાભાગની આયાત ભારતીય બનાવટના વિદેશી દારૂ એટલે કે આઈએમએફએલ વ્હિસ્કીમાં જાય છે, જે થોડી સ્કોચને અન્ય સ્પિરિટ્સ અને ઘટકો સાથે મિશ્રિત કરીને બનાવવામાં આવે છે. પર્નોડ, ડાયાજિયો અને ઘણી ભારતીય કંપનીઓ પાસે આ રીતે બનાવેલ લોકપ્રિય પ્રોડક્ટ્સ છે. ઉદાહરણ તરીકે, પર્નોડની બ્લૅન્ડર્સ પ્રાઈડને તેમની વેબસાઇટ પર ભારતીય અનાજ સ્પિરિટ અને ચિવાસ બ્રધર્સના આયાતી સ્કોચ માલ્ટ્સનું મિશ્રણ તરીકે વર્ણવવામાં આવી છે, જે વ્હિસ્કીના શોખીનોની રુચિ મુજબ તૈયાર કરવામાં આવી છે.

ભારતમાં કંપનીઓની તપાસ અંગે રોઇટર્સના ગત મહિનાના અહેવાલ પછી, યુકે સરકારના પ્રવક્તાએ જણાવ્યું હતું કે યુકેના વ્યવસાયો વેપાર કરારમાં સંમત થયેલા ટેરિફ હેઠળ નિકાસ કરી શકે તેની ખાતરી કરવા માટે તેઓ આ મુદ્દાને ઉકેલવા ભારત સરકાર સાથે કામ કરી રહ્યા છે. ગયા અઠવાડિયે સમાપ્ત થયેલી મુલાકાત દરમિયાન સ્કોટલેન્ડના નેતા જ્હોન સ્વિનીએ પણ ભારતીય સરકાર સમક્ષ બલ્ક સ્કોચ વ્હિસ્કીની નિકાસની સારવારનો મુદ્દો ઉઠાવ્યો હતો. ભારતીય સરકારે અત્યાર સુધી આ મામલે કોઈ ટિપ્પણી કરી નથી.

પર્નોડ, ડાયાજિયો અને અન્ય મુખ્ય કંપનીઓનું પ્રતિનિધિત્વ કરતું જૂથ એવી ઇન્ટરનેશનલ સ્પિરિટ્સ એન્ડ વાઇન્સ એસોસિએશન ઓફ ઇન્ડિયાએ ખાનગીમાં જણાવ્યું છે કે વર્ગીકરણના આ મુદ્દાથી ભારત અને યુકે વચ્ચે વાટાઘાટો કરીને મેળવવામાં આવેલા બજાર-પ્રવેશના મહત્વના લાભને નબળો પાડવાનું જોખમ ઊભું થયું છે. સ્થાનિક વેપાર જૂથ કોન્ફેડરેશન ઓફ ઇન્ડિયન આલ્કોહોલિક બેવરેજ કુંપર્નિસે પણ સ્થાનિક ઉત્પાદનને ફટકો પડવાની ચેતવણી આપીને આ વિરોધમાં જોડાઈ છે.

ટેરિફ કટમાંથી બલ્ક સ્કોચને બાકાત રાખવાથી સ્થાનિક ઉત્પાદનને બદલે તૈયાર વ્હિસ્કીની આયાતને પ્રોત્સાહન મળી શકે છે, જે ભારતના સ્થાનિક ઉત્પાદન અભિયાનની વિરુદ્ધ છે, તેમ તેણે જણાવ્યું છે. એલાઈડ બ્લૅન્ડર્સે ગયા અઠવાડિયે એક રોકાણકાર પ્રસ્તુતિમાં જણાવ્યું હતું કે તે બલ્ક સ્કોચના સૌથી મોટા આયાતકારોમાંનું એક છે અને યુકે કરારથી તેમના લક્ઝરી પોર્ટફોલિયોની પહોંચમાં સુધારો થશે.