રશિયન સૈન્ય ઉપગ્રહ દ્વારા ફિનિશ સેટેલાઇટની નજીક જોખમી દાવપેચ

રશિયાના એક સૈન્ય ઉપગ્રહે ગયા મહિને પશ્ચિમી દેશોના એક વ્યાવસાયિક ઉપગ્રહની અત્યંત નજીક જઈને જોખમી દાવપેચ કર્યા હોવાની ઘટના સામે આવી છે. આ ઘટનાને લઈને અંતરિક્ષ સુરક્ષાના નિષ્ણાતોએ ચેતવણી આપી છે કે રશિયા કદાચ કોઈ હુમલાની રિહર્સલ કરી રહ્યું હોઈ શકે છે. અમેરિકાના વિદેશ મંત્રાલયના અન્ડર સેક્રેટરી થોમસ ડીનાનોએ સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ એક્સ પર જણાવ્યું હતું કે રશિયાનો કોસ્મોસ ૨૬૧૨ સૈન્ય ઉપગ્રહ જાણીજોઈને એક વ્યાવસાયિક ઉપગ્રહની જોખમી રીતે નજીક ગયો હતો, જે અંતરિક્ષમાં હથિયારોના સંચાલન જેવું વર્તન દર્શાવે છે.

જે ઉપગ્રહની નજીક રશિયન યાન પહોંચ્યું હતું તે એક્સ૩૬ તરીકે ઓળખાય છે અને તે ફિનિશ કંપની આઈસીઈવાયઈ દ્વારા સંચાલિત છે. આ ઉપગ્રહ યુક્રેન સહિતના પશ્ચિમી દેશોની સરકારો અને સૈન્યને રડાર ઈમેજરી પૂરી પાડે છે. અંતરિક્ષ નિષ્ણાતોના મતે, રશિયન સૈન્ય ઉપગ્રહ દ્વારા વ્યાવસાયિક ઉપગ્રહની આ અત્યાર સુધીની સૌથી નજીકની પહોંચ પૈકીની એક ઘટના છે. અમેરિકન કંપની ઈન્ટિગ્રિટી આઈએસઆરના વરિષ્ઠ અંતરિક્ષ વિશ્લેષક ગ્રેગ ગિલિંગરે રોઈટર્સને જણાવ્યું હતું કે આ ઘટના હુમલાની રિહર્સલ જેવી લાગે છે. તેમણે વધુમાં ઉમેર્યું કે અન્ય દેશના ઉપગ્રહોને ધમકાવવાની દ્રષ્ટિએ રશિયાનું આ અત્યાર સુધીનું સૌથી આક્રમક વલણ છે.

ગિલિંગર, જેઓ અગાઉ યુએસ એરફોર્સના ઈન્ટેલિજન્સ ઓફિસર હતા, તેમણે જણાવ્યું હતું કે કોસ્મોસ ૨૬૧૨ કદાચ ગતિશીલ હુમલાની ક્ષમતાનું પરીક્ષણ કરી રહ્યું છે, કારણ કે ઈન્ટેલિજન્સ એકત્ર કરવા કે ઈલેક્ટ્રોનિક હસ્તક્ષેપ માટે આટલી નજીક જવાની જરૂર હોતી નથી. ઓક્ટોબરની શરૂઆતમાં કોસ્મોસ ૨૬૧૨ એ એક્સ૩૬ ની પાછળ સેંકડો કિલોમીટર દૂર સ્થાન લીધું હતું અને ત્યારબાદ થોડા દિવસોમાં ઝડપથી અંતર ઘટાડીને મધ્ય ઓક્ટોબર સુધીમાં તે એક કિલોમીટરથી પણ ઓછા અંતરે પહોંચી ગયું હતું. કેટલાક વિશ્લેષકોના મતે આ અંતર થોડા સો મીટર કે તેથી પણ ઓછું હતું. ત્યારબાદ આ રશિયન ઉપગ્રહ ૪૦૦ કિલોમીટર દૂર જતો રહ્યો હતો. હવે બે અન્ય રશિયન ઉપગ્રહો આઈસીઈવાયઈના બીજા ઉપગ્રહ એક્સ૩૭ ના ભ્રમણકક્ષાના માર્ગ તરફ આગળ વધી રહ્યા છે.

આઈસીઈવાયઈના યુએસ ઓપરેશન્સના વડા એન સ્ટીવનસે જણાવ્યું હતું કે એક્સ૩૬ સતત કાર્યરત રહેશે અને તેમની રડાર-ઈમેજિંગ ઉપગ્રહોની શ્રેણી કોઈપણ વિક્ષેપ સામે ટકી રહેવા સક્ષમ છે. રશિયાના સંરક્ષણ મંત્રાલયે આ અંગે કોઈ પ્રતિક્રિયા આપી નથી, પરંતુ મોસ્કોએ અગાઉ ચેતવણી આપી હતી કે યુક્રેનને મદદ કરતા પશ્ચિમી વ્યાવસાયિક ઉપગ્રહો બદલાની કાર્યવાહી માટે કાયદેસરના લક્ષ્યો બની શકે છે. જર્મનીના સ્પેસ કમાન્ડર મેજર જનરલ માઈકલ ટ્રાઉટે જણાવ્યું હતું કે આવી નજીકની પહોંચનો ઉપયોગ નિરીક્ષણ અથવા હસ્તક્ષેપ માટે થઈ શકે છે. તેમણે ચેતવણી આપી હતી કે આપણે કામચલાઉ વિક્ષેપથી લઈને કાયમી ધોરણે ઉપગ્રહને નિષ્ક્રિય કરવા સુધીની તમામ અસરોને ધ્યાનમાં લેવી જોઈએ. જોકે, તેમણે એમ પણ કહ્યું કે માત્ર ભ્રમણકક્ષાના ડેટા પરથી એ સાબિત થતું નથી કે રશિયા હુમલાની તૈયારી કરી રહ્યું છે.

સ્લિંગશોટ એરોસ્પેસના જણાવ્યા અનુસાર, કોસ્મોસ ૨૬૧૨ ને સત્તાવાર રીતે સર્વિસિંગ ઈન્સ્પેક્શન સેટેલાઈટ તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવ્યું છે. રશિયાએ એપ્રિલ મહિનામાં છ સૈન્ય ઉપગ્રહો લોન્ચ કર્યા હતા. મે મહિનામાં રશિયાએ તેમાંથી ચાર ઉપગ્રહોને એક્સ૩૬ ની નજીક ગોઠવ્યા હતા, જેના કારણે આઈસીઈવાયઈને પોતાનો ઉપગ્રહ ખસેડવો પડ્યો હતો. જાહેર સ્પેસ-ઓબ્જેક્ટ કેટલોગ મુજબ, એક્સ૩૬ અને એક્સ૩૭ બંને યુએસ-રજિસ્ટર્ડ છે.

આઈસીઈવાયઈ (ICEYE) એ ફિનલેન્ડ સ્થિત એક ખાનગી કંપની છે જે રડાર ઈમેજિંગ ઉપગ્રહોના નિર્માણ અને સંચાલન માટે જાણીતી છે. આ કંપની પૃથ્વીના અવલોકન માટે ઉચ્ચ-રિઝોલ્યુશન રડાર ડેટા પૂરો પાડે છે, જેનો ઉપયોગ વિવિધ દેશોની સરકારો અને ખાનગી સંસ્થાઓ દ્વારા સુરક્ષા અને દેખરેખ માટે કરવામાં આવે છે.