આગામી દસ વર્ષમાં કેન્સર જેવી ગંભીર બીમારીઓ ઇતિહાસ બની જશે: એન્થ્રોપિક સીઈઓ

આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (એઆઈ) ક્ષેત્રે કામ કરતી કંપની એન્થ્રોપિકના મુખ્ય કાર્યકારી અધિકારી (સીઈઓ) ડારિયો અમોદેઈએ દાવો કર્યો છે કે આગામી ૧૦ વર્ષની અંદર કેન્સર, અલ્ઝાઈમર, હૃદયરોગ અને માનસિક રોગો જેવી ગંભીર સ્વાસ્થ્ય સમસ્યાઓ ભૂતકાળનો ઇતિહાસ બની જશે. NDTV ના અહેવાલ મુજબ, અમોદેઈનું માનવું છે કે એઆઈ ટેકનોલોજી તબીબી ક્ષેત્રે ચમત્કારોનું યુગ લાવી શકે છે, જેનાથી માનવતા એવા પ્રશ્નોનો ઉકેલ લાવી શકશે જે હજારો વર્ષોથી ઉકેલાયા નથી.

અમોદેઈએ રોગોના ઇલાજ અંગે વાત કરતા જણાવ્યું હતું કે, "કેન્સર, અલ્ઝાઈમર, હૃદયરોગ અને માનસિક બીમારીઓ, આ બધું જ મને લાગે છે કે એક દાયકાથી પણ ઓછા સમયમાં ભૂતકાળની વસ્તુઓ બની જશે." તેમણે ઉમેર્યું હતું કે જો આપણે આ ટેકનોલોજીનો યોગ્ય રીતે ઉપયોગ કરીશું, તો આપણે એક એવા યુગનું સર્જન કરી શકીએ છીએ જ્યાં માનવજાત એવી સમસ્યાઓ ઉકેલી શકશે જે અત્યાર સુધી અટલ રહી હતી. અમોદેઈ એઆઈને એક એવી ટેકનોલોજી તરીકે જુએ છે જે જૈવિક સંશોધન, દવાઓની શોધ અને તબીબી ક્ષેત્રે મોટી સફળતા મેળવવાની પ્રક્રિયાને અભૂતપૂર્વ રીતે ઝડપી બનાવી શકે છે.

અરુજ અજલાના અહેવાલ મુજબ, અમોદેઈએ રોકાણકારો સાથેની એક બેઠક દરમિયાન આ મહત્વપૂર્ણ વાત કરી હતી. તેમણે દલીલ કરી હતી કે જૈવિક અને તબીબી સંશોધનમાં એઆઈની ઝડપથી થઈ રહેલી પ્રગતિ માનવતાને "ચમત્કારોના યુગ" તરફ લઈ જઈ રહી છે. અમોદેઈના મતે, આધુનિક એઆઈ ટેકનોલોજી દાયકાઓના વૈજ્ઞાનિક વિકાસને માત્ર ૫ થી ૧૦ વર્ષના સમયગાળામાં સમાવી શકે છે. આ ટેકનોલોજીથી દવાઓની શોધ (ડ્રગ ડિસ્કવરી), પ્રોટીન ડિઝાઇનિંગ અને આનુવંશિક રોગોના ઇલાજ કરવાની પદ્ધતિઓમાં સંપૂર્ણ પરિવર્તન આવશે.

એન્થ્રોપિક કંપની હવે તેની એઆઈ ટેકનોલોજી 'ક્લોડ' (Claude) નો ઉપયોગ દવાઓના વિકાસને વેગ આપવા માટે કરી રહી છે. આ હેતુ માટે કંપની બ્રિસ્ટલ માયર્સ સ્ક્વિબ અને બિગહટ બાયોસાયન્સ જેવી મોટી બાયો-ફાર્મા કંપનીઓ સાથે મોટા પાયે જોડાણ કરી રહી છે. તાજેતરમાં થયેલા સહયોગી પરીક્ષણોમાં લેબમાં સકારાત્મક પરિણામો પણ જોવા મળ્યા છે.

અમોદેઈના આ દાવા સાથે અન્ય એઆઈ નેતાઓ પણ સહમત દેખાય છે. એલોન મસ્ક અને ગૂગલના એઆઈ વડા ડેમિસ હાસાબિસ પણ આ પ્રકારના વિચારો ધરાવે છે. હાસાબિસના જણાવ્યા અનુસાર, એઆઈ દવાઓની શોધ માટેના દાયકાઓના સમયને અઠવાડિયામાં ઘટાડી શકે છે, જે સંભવિત રીતે "રોગોના અંત" અથવા એક દાયકાની અંદર તમામ રોગોના ઇલાજ તરફ દોરી શકે છે. હાસાબિસે આ સફળતાના પુરાવા તરીકે 'આલ્ફાફોલ્ડ' (AlphaFold) જેવી સિદ્ધિઓનો ઉલ્લેખ કર્યો હતો, જેણે ૨૦૦ મિલિયનથી વધુ પ્રોટીન સ્ટ્રક્ચર્સનું મેપિંગ કર્યું છે. જોકે, NDTV ના અહેવાલ મુજબ, આલ્ફાફોલ્ડ એ એક સાચો વૈજ્ઞાનિક સિદ્ધિ હોવા છતાં, તે એ વાતનો પુરાવો નથી કે એઆઈ કેન્સર કે અલ્ઝાઈમર જેવા જટિલ રોગોનો ઇલાજ એક દાયકાની અંદર કરી શકશે.

એલોન મસ્કે પણ એઆઈની પ્રગતિ અંગે આશાવાદી અભિપ્રાય આપ્યો છે. મસ્કે દાવો કર્યો છે કે એઆઈ ક્ષેત્રે થઈ રહેલી પ્રગતિને કારણે સમગ્ર માનવતા પાસે શ્રેષ્ઠ તબીબી સારવાર ઉપલબ્ધ થશે, જેનું સ્તર અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિને મળતી સારવાર જેટલું જ હશે.

જોકે, આ આશાવાદી દાવો કરવા સાથે તબીબી ક્ષેત્રના નિષ્ણાતો અને દવા બનાવતી કંપનીઓના વડાઓ સંપૂર્ણપણે સહમત નથી. દવાઓ વિકસાવનારા લોકો આ સમયરેખાને સ્વીકારવા તૈયાર નથી. વર્ટેક્સ ફાર્માસ્યુટિકલ્સના એક્ઝિક્યુટિવ ચેરમેન જેફ લીડને આ સમયરેખાને "સંપૂર્ણ ખોટી" (complete BS) ગણાવીને ફગાવી દીધી છે. લીડના જણાવ્યા અનુસાર, વર્ટેક્સ કંપનીએ ૧૦,૦૦૦ ડ્રગ કમ્પાઉન્ડ્સની તપાસ કરવા માટે આશરે ૫૦ એઆઈ કંપનીઓનું પરીક્ષણ કર્યું હતું, પરંતુ તેમાંથી એક પણ કંપનીએ પોતાની રીતે કોઈ કાર્યરત દવા બનાવી શક્યું નહોતું.

ફાર્માસ્યુટિકલ ક્ષેત્રના નેતાઓ ભારપૂર્વક જણાવે છે કે શરૂઆતના અણુઓની શોધ (molecule discovery) ને ઝડપી બનાવવાથી ક્લિનિકલ ટ્રાયલ્સ, નિયમનકારી સમીક્ષા અથવા પ્રાણીઓ અને માનવ મોડેલોમાં જૈવિક પરીક્ષણની પ્રક્રિયા ટાળી શકાતી નથી. દવાના વિકાસની પ્રક્રિયામાં ૧૦ થી ૧૨ વર્ષનો જે સમયગાળો લાગે છે, તેમાં આ પરીક્ષણોનો મોટો હિસ્સો હોય છે. કમ્પ્યુટર સ્ક્રીન પર આકર્ષક દેખાતો અણુ શોધવો એ માત્ર શરૂઆત છે, તે અંત નથી.

આ વિવાદ વચ્ચે એ પ્રશ્ન પણ ઊભો થાય છે કે શું એઆઈ માત્ર બૌદ્ધિક ક્ષમતા ધરાવશે કે તેમાં વિવેક પણ હશે. જેમ જેમ મશીનો વધુ સ્માર્ટ બની રહ્યા છે, તેમ તેમ એ પ્રશ્ન ઉભો થાય છે કે શું એઆઈ તેના નિર્ણયોના પરિણામો સમજવા માટે પૂરતી સમજદારી કે વિવેક કેળવી શકશે? તબીબી ક્ષેત્ર, નાણાકીય ક્ષેત્ર અને જાહેર સેવાઓમાં એઆઈનો પ્રભાવ વધી રહ્યો છે, ત્યારે નૈતિકતા, જવાબદારી અને માનવીય દેખરેખ જેવા મુદ્દાઓ અત્યંત મહત્વના બની ગયા છે. શું એઆઈ તકનીકી રીતે શક્ય અને નૈતિક રીતે સાચા વચ્ચેનો તફાવત સમજી શકશે? જો કોઈ એઆઈ સિસ્ટમ હાનિકારક નિર્ણય લે છે, તો તેની જવાબદારી કોની રહેશે - ટેકનોલોજીની, ડેવલપર્સની, કંપનીની કે તેનો ઉપયોગ કરનાર વ્યક્તિની?