યુપીમાં હેલ્થ સપ્લિમેન્ટ્સના પેકેજિંગ પર 'નોટ ફોર મેડિકલ યુઝ' લખવું ફરજિયાત

ઉત્તર પ્રદેશમાં હેલ્થ સપ્લિમેન્ટ્સ અને ન્યુટ્રાસ્યુટિકલ ઉત્પાદનોના નામે રોગોના ઈલાજ, નિવારણ અને નિયંત્રણના દાવા કરતી કંપનીઓ સામે સરકારે કડક કાર્યવાહી કરવાની તૈયારી કરી છે. અમર ઉજલાના અહેવાલ મુજબ, હવે દરેક ઉત્પાદનના પેકેજિંગ પર તેની શ્રેણી સ્પષ્ટપણે લખવી અનિવાર્ય રહેશે. હેલ્થ સપ્લિમેન્ટ, ન્યુટ્રાસ્યુટિકલ, વિશેષ આહાર ઉપયોગ માટેના ખાદ્ય પદાર્થો, વિશેષ તબીબી હેતુ માટેના ખાદ્ય પદાર્થો, પ્રોબાયોટિક અને પ્રીબાયોટિક ઉત્પાદનોના તમામ પેક પર 'નોટ ફોર મેડિકલ યુઝ' (તબીબી ઉપયોગ માટે નથી) લખવું હવે ફરજિયાત કરવામાં આવ્યું છે.

ખાદ્ય સુરક્ષા અને ઔષધ વહીવટ (FSDA) ના કમિશનર ડો. રોશન જેકબે દ્વારા આ અંગે નવી માર્ગદર્શિકા બહાર પાડવામાં આવી છે. રાજ્યમાં આ પ્રકારના ઉત્પાદનોનું મોટા પાયે વેચાણ થઈ રહ્યું છે. FSDA દ્વારા કરવામાં આવેલી સમીક્ષામાં જાણવા મળ્યું છે કે, આ ઉત્પાદનોમાં નિર્ધારિત ડોઝ અને ભલામણ કરેલ દૈનિક માત્રા (RDA) ના નિયમોનું ઉલ્લંઘન થઈ રહ્યું છે. આ ઉપરાંત, અનધિકૃત સામગ્રીનો ઉપયોગ, ભ્રામક નામો અને ઉત્પાદન તેમજ માર્કેટિંગ સંબંધિત નિયમોની અવગણના પણ સામે આવી છે.

ઘણી કંપનીઓ આ ઉત્પાદનો દ્વારા રોગોના નિદાન, સારવાર અને નિવારણના દાવા કરી રહી છે, જ્યારે ખાદ્ય પદાર્થોની શ્રેણીમાં આવતા આ ઉત્પાદનોને દવાના વિકલ્પ તરીકે રજૂ કરી શકાતા નથી. કંપનીઓની આ બેદરકારીને ધ્યાનમાં રાખીને હવે પ્રોટીન પાવડર, વિટામિન-મિનરલ સપ્લિમેન્ટ્સ, હર્બલ ઉત્પાદનો, પ્રોબાયોટિક, પ્રીબાયોટિક અને વિશેષ તબીબી આહાર ઉત્પાદનોની ગુણવત્તાની સાથે તેમના નામ, પેકેજિંગ, લેબલિંગ, જાહેરાત અને સ્વાસ્થ્ય સંબંધિત દાવાઓ પર પણ દેખરેખ રાખવામાં આવશે.

નવા નિયમો હેઠળ જાહેરાતો પર પણ મોટી મર્યાદાઓ લાદવામાં આવી છે. કંપનીઓ હવે ડાયાબિટીસ કે કિડની કેરના નામે ઉત્પાદનો વેચી શકશે નહીં. ડાયાબિટીસ કેર, આર્થરાઈટીસ કેર અને કિડની કેર જેવા નામોથી વેચાતા ઉત્પાદનોના વેચાણ પર પ્રતિબંધ રહેશે. આ પ્રતિબંધના દાયરામાં માત્ર ઉત્પાદકો જ નહીં, પરંતુ બ્રાન્ડ માલિકો, કોન્ટ્રાક્ટ ઉત્પાદકો, રી-લેબલર્સ, રી-પેકર્સ, વિતરકો, જથ્થાબંધ અને છૂટક વિક્રેતાઓ તેમજ ઈ-કોમર્સ પ્લેટફોર્મ પણ આવશે.

ખેલાડીઓ માટે તૈયાર કરવામાં આવતા વિશેષ આહાર ઉત્પાદનોમાં વર્લ્ડ એન્ટિ-ડોપિંગ એજન્સી (WADA) ની પ્રતિબંધિત યાદીમાં સામેલ પદાર્થોનો ઉપયોગ કરી શકાશે નહીં. વધુમાં, હેલ્થ સપ્લિમેન્ટ, ન્યુટ્રાસ્યુટિકલ, FSDU, FSMP, પ્રોબાયોટિક અને પ્રીબાયોટિક ઉત્પાદનોમાં દવાઓ, હોર્મોન્સ, સ્ટેરોઈડ્સ, નાર્કોટિક અને સાયકોટ્રોપિક પદાર્થોનો ઉપયોગ પણ પ્રતિબંધિત રહેશે. હર્બલ ઉત્પાદનોના કિસ્સામાં, માત્ર નિયમન અનુસૂચિ-૪ માં મંજૂર કરવામાં આવેલી વનસ્પતિઓ અને તેના ભાગોનો જ ઉપયોગ કરી શકાશે.

આ પગલાંનો મુખ્ય હેતુ ગ્રાહકોને ભ્રામક જાહેરાતોથી બચાવવાનો અને ખાતરી કરવાનો છે કે ખાદ્ય પદાર્થોને દવા તરીકે ખોટી રીતે રજૂ કરવામાં ન આવે. ઓનલાઇન વેચાણ પર પણ હવે કડક દેખરેખ રાખવામાં આવશે જેથી ઈ-કોમર્સ પ્લેટફોર્મ દ્વારા થતા નિયમભંગને અટકાવી શકાય.