નકલી કોર્ટ ઓર્ડરના આધારે વેબસાઇટ્સ બ્લોક કરવાના કિસ્સાની ભારત દ્વારા તપાસ શરૂ

ભારતીય સત્તાવાળાઓએ નકલી કોર્ટ ઓર્ડરના આધારે વેબસાઇટ્સ બ્લોક કરવાના મામલે તપાસ શરૂ કરી છે, જેમાં પોલીસે મંત્રાલયના રેકોર્ડ્સની માંગણી કરી છે. રોયટર્સના અહેવાલ મુજબ, આ વર્ષે ટેલિકોમ મંત્રાલયના એક વિભાગે ઇન્ટરનેટ સેવા પ્રદાતાઓને ૧૨૯ ગેરકાયદેસર બેટિંગ વેબસાઇટ્સ બ્લોક કરવાના નિર્દેશ આપ્યા હતા, પરંતુ આ નિર્દેશો બે રાજ્યની હાઈકોર્ટના નામે જારી કરાયેલા નકલી ઓર્ડર પર આધારિત હતા. આ નકલી ઓર્ડર વકીલો હોવાનો ડોળ કરનારા છેતરપિંડી કરનારા લોકો દ્વારા ઈમેલ મારફતે અધિકારીઓને મોકલવામાં આવ્યા હતા.

આ ઘટનાને કારણે ભારતના કન્ટેન્ટ-ટેકડાઉન (વેબસાઇટ હટાવવાની) પ્રણાલીમાં સુરક્ષાના ધોરણો પર સવાલો ઉભા થયા છે. ભવિષ્યમાં નકલી દસ્તાવેજોનો ઉપયોગ કરીને કાયદેસરની વેબસાઇટ્સ પણ બ્લોક થઈ શકે તેવી ચિંતા સેવાઈ રહી છે. આ બાબતની સીધી જાણકારી ધરાવતા સરકારી અધિકારીએ જણાવ્યું હતું કે, ટેલિકોમ મંત્રાલય તેની પ્રક્રિયાઓની સમીક્ષા કરશે અને કોર્ટના ઓર્ડરના આધારે વેબસાઇટ બ્લોક કરતા પહેલા વધારાની તપાસના પગલાં લેવાનું વિચારી રહ્યું છે. અધિકારીએ વધુમાં ઉમેર્યું હતું કે આ ગંભીર બાબત છે અને ભવિષ્યમાં કદાચ સાચી વેબસાઇટ્સ પણ આ જ રીતે બ્લોક થઈ શકે છે.

મંત્રાલય એવા ઈમેલ એડ્રેસ પાછળના લોકોની ઓળખ કરવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યું છે જેમના દ્વારા રાજસ્થાન અને અલ્હાબાદ હાઈકોર્ટના નામે નકલી ઓર્ડર મોકલવામાં આવ્યા હતા. મંત્રાલય આ નકલી ઓર્ડરના આધારે આપવામાં આવેલા બ્લોકિંગ નિર્દેશોને રદ કરવાની અને સંબંધિત દસ્તાવેજોને તેની વેબસાઇટ પરથી હટાવવાની યોજના બનાવી રહ્યું છે. ગુરુવાર સુધીમાં, આ છેતરપિંડી કરનારાઓ સાથે થયેલો પત્રવ્યવહાર અને નકલી ઓર્ડરની નકલો ઓનલાઇન ઉપલબ્ધ હતી. ટેલિકોમ મંત્રાલયે આ અંગેના પ્રશ્નોનો જવાબ આપ્યો નથી.

અલ્હાબાદ હાઈકોર્ટ દ્વારા કરવામાં આવેલી તપાસમાં જાણવા મળ્યું હતું કે મંત્રાલય દ્વારા ટાંકવામાં આવેલા ઓર્ડર પૈકીનો એક ઓર્ડર કોર્ટ દ્વારા જારી કરવામાં આવ્યો ન હતો, જેના પગલે પોલીસે ગુનાહિત તપાસ શરૂ કરી છે. રોયટર્સના અહેવાલ મુજબ, આ દસ્તાવેજમાં કોર્ટનો નકલી લોગો, સિક્કો અને નકલી QR કોડનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો હતો. ઉત્તર પ્રદેશના સાયબર ક્રાઈમ અધિકારી ઘનશ્યામ યાદવે જણાવ્યું હતું કે, પોલીસે ટેલિકોમ મંત્રાલય પાસે તેની કન્ટેન્ટ મેનેજમેન્ટ સિસ્ટમ અને ડિજિટલ લોગ્સની વિગતો માંગી છે, જેથી તે સમજી શકાય કે નકલી ઓર્ડર પર કેવી રીતે પ્રક્રિયા કરવામાં આવી હતી અને જવાબદાર વ્યક્તિઓને ઓળખવામાં મદદ મળી શકે. તેમણે વધુમાં જણાવ્યું કે પોલીસે મંત્રાલયને ૨૪ પ્રશ્નો મોકલ્યા છે.

રોયટર્સના અહેવાલ પછી રાજકારણીઓ અને કાર્યકરોએ વેબસાઇટ બ્લોક કરતા પહેલા કોર્ટના ઓર્ડરની મજબૂત ચકાસણી કરવાની માંગ કરી છે. વિરોધ પક્ષના રાજકારણી સાકેત ગોખલેએ X પર લખ્યું હતું કે, મંત્રાલયે આ કહેવાતા કોર્ટ ઓર્ડરની ચકાસણી કરવાની પણ તસ્દી લીધી નથી, જે ખૂબ જ ડરામણી બાબત છે.

ભારતમાં નકલી અને AI-જનરેટેડ કાયદાકીય સામગ્રી અંગે ચિંતા વધી રહી છે. જુલાઈમાં ભારતના સુપ્રીમ કોર્ટે એક ટ્રિબ્યુનલના નિર્ણયને રદ કર્યો હતો જે અસ્તિત્વમાં ન હોય તેવા ચુકાદાઓ પર આધારિત હતો.