મિડટર્મ ચૂંટણીમાં હાર બાદ ટ્રમ્પે વીટો સત્તા વાપરવાના સંકેત આપ્યા

અમેરિકામાં યોજાયેલી ૨૦૨૬ની મધ્યસત્ર (મિડટર્મ) ચૂંટણીના પરિણામો રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ અને તેમની રિપબ્લિકન પાર્ટી માટે મોટો રાજકીય ફટકો સાબિત થયા છે. ડેમોક્રેટિક પાર્ટીએ સેનેટ પર કબજો કર્યો છે અને હાઉસ ઓફ રિપ્રેઝન્ટેટિવ્સમાં પણ બહુમતી મેળવવાની દિશામાં મજબૂત પ્રગતિ કરી છે. આ પરિણામો ટ્રમ્પના બીજા કાર્યકાળની નીતિઓ સામે મતદારોના અસંતોષ અને રિપબ્લિકન પાર્ટી માટે ગંભીર રાજકીય સંકેત તરીકે જોવામાં આવી રહ્યા છે.

ટીવી૯ ગુજરાતીના અહેવાલ મુજબ, પોતાના પક્ષની હાર છતાં ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે પીછેહઠ કરવાનો કોઈ સંકેત આપ્યો નથી. તેમણે સોશિયલ મીડિયા પર એક તસવીર પોસ્ટ કરી છે, જેમાં લાલ રંગની “MAGA” (મેગા) ટોપી પર “Veto” (વીટો) શબ્દ લખેલો છે. ફોક્સ ન્યૂઝના અહેવાલ મુજબ, ટ્રમ્પે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે તેમની પાસે રાષ્ટ્રપતિ તરીકેની વીટો સત્તા છે, જેનો ઉપયોગ તેઓ કોંગ્રેસ દ્વારા પસાર કરવામાં આવતા કોઈપણ “તર્કહીન” (absurd) કાયદાઓને રોકવા માટે કરશે. સત્તાના આ નવા સમીકરણો અંગે ટ્રમ્પે ટિપ્પણી કરી હતી કે, “તમે જાણો છો તેમ, આવું અગાઉ પણ ઘણી વખત બન્યું છે. આ ‘વીટો’ની શક્તિ છે. જે રાષ્ટ્રપતિ પાસે રહેલી સૌથી મહત્વપૂર્ણ સત્તાઓમાંની એક છે. કોંગ્રેસમાંથી તેઓ ખરેખર તર્કહીન બાબતો પસાર કરીને મોકલશે, તો હું તેના પર વીટો લગાવી દઈશ.”

ડેમોક્રેટિક પાર્ટીની આ જીત સાથે હવે ટ્રમ્પના કાર્યકાળના બાકીના બે વર્ષ દરમિયાન તેમના વહીવટીતંત્રની નીતિઓ અને નિર્ણયો પર કડક દેખરેખ રાખવાની સત્તા ડેમોક્રેટ્સ પાસે આવી ગઈ છે. આનો અર્થ એ છે કે ટ્રમ્પ હવે આપખૂદશાહી રીતે નિર્ણયો નહીં લઈ શકે. જ્યારે ડેમોક્રેટ્સ દ્વારા લેવાયેલા નિર્ણયોનો વિરોધ કરવા ટ્રમ્પ વીટોનો ઉપયોગ કરશે, ત્યારે ડેમોક્રેટ્સ તેમના નિર્ણયોનો વિરોધ કરશે. ચૂંટણી પરિણામો પર કટાક્ષ કરતા ટ્રમ્પે કહ્યું કે હવે તેઓ પોતે એક “રાજકીય વિશ્લેષક” (political pundit) બનવા જઈ રહ્યા છે, જે વિવિધ ઉમેદવારોની જીત અને હાર પાછળના કારણોનું વિશ્લેષણ કરશે.

જોકે, ‘ધ ન્યૂ યોર્ક ટાઇમ્સ’ સાથેની મુલાકાતમાં ટ્રમ્પે જણાવ્યું હતું કે તેઓ મિડટર્મ ચૂંટણીના પરિણામો સ્વીકારવા અને ડેમોક્રેટ્સ સાથે મળીને કામ કરવા તૈયાર છે. તેમણે કહ્યું, “આપણે કદાચ કોઈ રસ્તો શોધીશું.” ટ્રુથ સોશિયલ પર તેમણે લખ્યું હતું કે, “હું રેસમાં નહોતો, અને જો હું હોત, તો અમે મોટા પાયે જીતી ગયા હોત.” એક અમેરિકન ન્યૂઝ ચેનલ સાથેની વાતચીતમાં તેમણે સ્વીકાર્યું કે તેઓ પરિણામો સ્વીકારે છે અને ડેમોક્રેટ્સ સાથે કામ કરવાની તૈયારી ધરાવે છે, પરંતુ આ પરિણામો અંગે તેમને કોઈ અફસોસ નથી. તેમણે અમેરિકાના મતદારોનો આભાર પણ માન્યો હતો.

અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ તરીકે ટ્રમ્પ પાસે રહેલી વીટો સત્તા યુએસ બંધારણની કલમ ૧ અને ૨ હેઠળ આપવામાં આવેલી મહત્વપૂર્ણ બંધારણીય સત્તા છે. આ સત્તા દ્વારા તેઓ કોંગ્રેસ દ્વારા પસાર કરાયેલા કોઈપણ ખરડાને કાયદો બનતા અટકાવી શકે છે. પોતાના અગાઉના કાર્યકાળ દરમિયાન ટ્રમ્પે સંરક્ષણ બજેટ, ઈરાન વિરુદ્ધ સૈન્ય કાર્યવાહીના ઠરાવ અને સરહદ પર રાષ્ટ્રીય કટોકટીની જાહેરાત જેવા મુદ્દાઓ પર વીટોનો ઉપયોગ કર્યો હતો. પરંતુ, આ સત્તા અંતિમ નથી. જો યુએસ કોંગ્રેસના બંને ગૃહો—હાઉસ ઓફ રિપ્રેઝન્ટેટિવ્સ અને સેનેટ—કોઈ ખરડાને બે-તૃતીયાંશ બહુમતીથી ફરીથી પસાર કરે, તો રાષ્ટ્રપતિનો વીટો રદ થઈ જાય છે. ટ્રમ્પના કાર્યકાળ દરમિયાન સંરક્ષણ સંબંધિત એક ખરડાના કિસ્સામાં આવું બન્યું હતું.

ચૂંટણીના આંકડા પર નજર કરીએ તો, એબીપી અસ્મિતા મુજબ ડેમોક્રેટ્સે સેનેટમાં ૫૩ બેઠકો મેળવી બહુમતી હાંસલ કરી છે, જ્યારે રિપબ્લિકન પાર્ટી સેનેટમાં ફક્ત ૪૧ બેઠકો જાળવી રાખશે તેવા વલણો CAN ના અહેવાલમાં જોવા મળ્યા હતા. હાઉસ ઓફ રિપ્રેઝન્ટેટિવ્સમાં ડેમોક્રેટ્સ ૨૦૬ બેઠકો પર આગળ છે, જ્યારે રિપબ્લિકન્સ ૧૧૯ બેઠકો પર આગળ છે. ટીવી૯ ગુજરાતીના અહેવાલ મુજબ, ભારતીય સમય અનુસાર સવારે ૧૦ વાગ્યા સુધીના આંકડા મુજબ ડેમોક્રેટિક પાર્ટીએ સેનેટની ૫૦ બેઠકો જીતી હતી અને રિપબ્લિકન પાર્ટીને ૩૯ બેઠકો મળી હતી. સેનેટમાં કુલ ૧૦૦ બેઠકો હોય છે અને બહુમતી માટે ૫૧ સભ્યોની જરૂર હોય છે. પાંચ બેઠકો પર હજુ ડેમોક્રેટિક ઉમેદવારો આગળ હતા.

હાઉસ ઓફ રિપ્રેઝન્ટેટિવ્સમાં કુલ ૪૩૫ બેઠકો છે. વર્ષ ૨૦૨૩માં અહીં રિપબ્લિકન પાર્ટીનું નિયંત્રણ હતું, જેમાં રિપબ્લિકન ૨૧૮, ડેમોક્રેટિક ૨૧૪ અને એક અપક્ષ સભ્ય હતા. આ વખતે ડેમોક્રેટ્સે રિપબ્લિકન પાસેથી અનેક બેઠકો છીનવી લીધી છે. નોર્થ કેરોલિના જેવા વિસ્તારમાં, જ્યાં છેલ્લા ૧૫ વર્ષથી રિપબ્લિકનનું વર્ચસ્વ હતું, ત્યાં પણ ડેમોક્રેટ્સે જીત મેળવી છે. પેન્સિલવેનિયા, કેન્ટકી અને કોલોરાડોમાં પણ ડેમોક્રેટ્સ સફળ રહ્યા છે. ટેક્સાસ અને ફ્લોરિડામાં રિપબ્લિકન પાર્ટીએ મતવિસ્તારોની સીમાઓમાં ફેરફાર કર્યા હોવા છતાં ડેમોક્રેટ્સે કેટલીક બેઠકો જીતી લીધી છે.

ઇન્ડિયન એક્સપ્રેસ ગુજરાતીના અહેવાલ મુજબ, એસોસિએટેડ પ્રેસ (AP) ના જણાવ્યા અનુસાર ડેમોક્રેટ્સે સેનેટની ઓછામાં ઓછી છ બેઠકો રિપબ્લિકન પાસેથી છીનવી લીધી છે. આમાં આયોવા, ટેક્સાસ, કેન્સાસ, નોર્થ કેરોલિના, ઓહાયો અને સાઉથ કેરોલિનાનો સમાવેશ થાય છે. હાઉસમાં પણ બે ડઝન જેટલી બેઠકો ડેમોક્રેટ્સ તરફ પલટાઈ છે. ટેક્સાસમાં ડેમોક્રેટ ઉમેદવાર જેમ્સ ટાલારિકોએ રિપબ્લિકન ઉમેદવાર કેન પેક્સ્ટનને હરાવ્યો છે, જે દાયકાઓથી રિપબ્લિકન ગઢ ગણાતા રાજ્યમાં મોટી સફળતા છે. આયોવામાં જોશ ટ્યુરેકે એશ્લી હિન્સનને હરાવ્યા, જ્યારે કેન્સાસમાં એડમ હેમિલ્ટને રોજર માર્શલને હરાવ્યા. AP મુજબ ૧૯૩૨ પછી પ્રથમ વખત કેન્સાસમાંથી ડેમોક્રેટ સેનેટર ચૂંટાયા છે. ઓહાયોમાં શેરોડ બ્રાઉને જોન હસ્ટેડને હરાવી વાપસી કરી છે. નોર્થ કેરોલિનામાં રોય કૂપરે માઇકલ વોટલીને અને સાઉથ કેરોલિનામાં એની એન્ડ્ર્યૂઝે ડાર્લિન ગ્રેહામને હરાવ્યા છે. ડાર્લિન ગ્રેહામને ટ્રમ્પનું સમર્થન હતું.

આ ચૂંટણીમાં મોંઘવારી એક મોટો મુદ્દો હતો. ઈરાન સાથેના યુદ્ધ અને ટ્રમ્પ દ્વારા લાદવામાં આવેલા આયાત વેરા (ટેરિફ)ના કારણે રોજિંદી વસ્તુઓના ખર્ચમાં વધારો થયો હતો. સેનેટમાં બહુમતી ગુમાવવાથી ટ્રમ્પને ન્યાયાધીશો અને મંત્રીઓની નિમણૂકમાં મુશ્કેલી પડશે. ઈરાન સાથેના યુદ્ધ અને વિદેશ નીતિના મોરચે ટ્રમ્પના મનસ્વી નિર્ણયો મર્યાદિત થશે, તેમજ કાયદા અને બજેટ બિલો પર સંઘર્ષ થશે.

ભારતીય-અમેરિકન ઉમેદવારો માટે આ ચૂંટણી સફળ રહી હતી. સુહાસ સુબ્રમણ્યમ (૪૦) અને પિયા દાંડિયા (૩૯) વર્જિનિયા અને ફ્લોરિડામાંથી હાઉસ ઓફ રિપ્રેઝન્ટેટિવની ચૂંટણી જીત્યા છે. અરુણા મિલર (૬૧) મેરીલેન્ડના લેફ્ટનન્ટ ગવર્નર પદ પર ચૂંટાયા છે, જ્યારે રિપબ્લિકન વિવેક રામાસ્વામી હારી ગયા છે.

સંદેશના અહેવાલ મુજબ, મિશિગન સેનેટ બેઠક પર ઐતિહાસિક વિજય મેળવ્યા બાદ ડૉ. અબ્દુલ અલ-સૈયદ યુએસ સેનેટમાં પહોંચનારા પ્રથમ મુસ્લિમ સેનેટર બન્યા છે. તેમણે રિપબ્લિકન ઉમેદવાર માઇક રોજર્સને હરાવ્યા હતા. પોતાના વિજયી ભાષણમાં તેમણે કહ્યું કે, “અમેરિકી નાગરિકો દ્વારા ચૂકવવામાં આવતા ટેક્સના પૈસા આપણા પોતાના અને આપણા બાળકોના કલ્યાણ માટે ખર્ચ થવા જોઈએ, નહીં કે અન્ય દેશોમાં બાળકો પર બોમ્બ ફેંકવા પાછળ.” તેમણે સામાન્ય નાગરિકોની આર્થિક તંગી, પેટ્રોલ અને ઘર ખરીદવાની મુશ્કેલીઓ પર સવાલ ઉઠાવ્યા હતા. ૪૨ વર્ષીય ઇજિપ્તીયન-અમેરિકન ડૉક્ટર અબ્દુલ અલ-સૈયદે પ્રચાર દરમિયાન ઇસ્લામોફોબિક હુમલાઓનો સામનો કર્યો હતો. રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પે તેમને જાહેરમાં “જેહાદી” કહ્યા હતા અને કટાક્ષ કર્યો હતો કે સેનેટમાં પ્રવેશતા પહેલા તેમની મેટલ ડિટેક્ટરથી તપાસ થવી જોઈએ.

યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સમાં મધ્યસત્ર ચૂંટણીઓ મૂળ ચૂંટણીના બરાબર બે વર્ષ પછી યોજાય છે, જેનો હેતુ કોંગ્રેસ પ્રત્યે જવાબદારી સુનિશ્ચિત કરવાનો અને રાષ્ટ્રપતિના પ્રદર્શનનું જનતા દ્વારા મૂલ્યાંકન કરવાનો છે. હાઉસ ઓફ રિપ્રેઝન્ટેટિવ્સના સભ્યોનો કાર્યકાળ ૨ વર્ષનો હોય છે, જ્યારે સેનેટના સભ્યોનો કાર્યકાળ ૬ વર્ષનો હોય છે.